ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਜੇਈਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?

1 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਆਈਆਈਟੀ ਰੁੜਕੀ ਨੇ ਜੇਈਈ ਐਡਵਾਂਸ 2026 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਲੜਕੀਆਂ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 18 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਤੀਜਾ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

(ਦ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ, ਦ ਹਿੰਦੂ ਲਈ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕਰੋ।)

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੀਅਰ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੁਬੀਨ ਮਸੂਦੀ, RISE ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਨੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। “ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ 10-15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਪੇਖਿਕ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਆਇਆ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ

ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧਦੀ ਲਾਲਸਾ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਮਸੂਦੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਹਰੇਕ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ, ਆਈਆਈਟੀ ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਆਈਆਈਟੀ ਖੜਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ। “ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ, ਛੇ ਲੜਕੀਆਂ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਾਵਿਦ ਉਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਪਹਿਲਾਂ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਿਆਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਆ ਬਦਲ ਗਿਆ।”

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। ਭੂਮੀ ਸੁਧਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1950 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। “ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, “ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਝਿਜਕ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵੀ ਨਾਮਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ; ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹੁੰਚ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਿਆ ਹੈ।”

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ‘ਡਾਈਜੈਸਟ ਆਫ਼ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ’ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2023-2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ 12.40 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਹੋਏ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2013-14 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10.67 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2023-24 ਵਿੱਚ 12.40 ਲੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 16.24% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਦਾਖਲੇ ਵਿੱਚ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 77,160 ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 84,135 ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 14,419 ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 18,074 ਲੜਕੀਆਂ ਦਾਖਲ ਹਨ।

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ 64% ਪਾਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਲੜਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 55% ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲੜਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੁੜ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਕੋਈ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਤਰੰਗਿਨੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਕਲਹਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਧਰਤੀ ਦੱਸਿਆ।

ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਸਿੱਖਿਆ, ਉੱਚੇ ਘਰ, ਕੇਸਰ, ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰ; ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਮ ਹਨ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੀਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਏਨ ਸਾਂਗ, ਜਿਸ ਨੇ 631 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕ “ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਨ।”

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੀਹਾਂ ‘ਤੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਆਖਿਰਕਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2023-2034 ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ (MOE) ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇ (PLFS) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 82% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 80.9% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਘਾਟੀ ਦੇ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਲਾਈਫਲੌਂਗ ਲਰਨਿੰਗ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ ਫਾਰ ਆਲ ਇਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (ULLAS)- ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਲਿਟਰੇਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NBSK), ਜਿਸਨੂੰ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਲਿਟਰੇਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NILP) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। JEE, JEE-ਐਡਵਾਂਸਡ, NEET, UPSC, CUET, CAT ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

(ਸ਼ਿਆਮਾ ਰਾਊਫ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਡੇਕਨ ਹੇਰਾਲਡ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਏਜੇਕੇ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਤੋਂ ਕਨਵਰਜੈਂਟ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।)