ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਸਬੰਧਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਔਨਲਾਈਨ, ਔਫਲਾਈਨ ਜਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।

ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਫਾਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪਲੱਸ (UDISE+) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 32.4% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ 99.1% ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਡੈਸਕਟਾਪ ਹਨ। ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਡੈਸਕਟਾਪ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਸਾਮ (12.8%) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ (13.3%) ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ (17%) ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 60.9% ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 20.3% ਸੀ।

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਅਧਿਆਪਨ-ਸਿਖਲਾਈ ਸਾਧਨਾਂ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 8.1% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ 37.3% ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 42.2% ਨਾਲ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮੇਘਾਲਿਆ 2.4% ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 24.4% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 74 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਕਲਾਸਰੂਮ ਹਨ।

UDISE+ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੈਇੱਛਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡਾਟਾ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਵੰਡ

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 30.2% ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 50.6% ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੈਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ 43.1% ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲਾਂ ਕੋਲ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਹਨ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, 30.3% ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 45.9% ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੈਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਅਧਿਆਪਨ-ਸਿਖਲਾਈ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 70% ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਕਲਾਸਰੂਮ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 79.5 ਹੈ।

‘ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ’

ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਐਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੁਧਾ ਅਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। “ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ’ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਆਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ ਲਾਉਣ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਔਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 30-35% ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ।