<h2 class="sub-title">ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼à©à¨² ਲਹਿਰ ਠਠà¨à¨à©à¨à¨°à¨£ ਦ੠ਨਾਲ à¨à¨²à©à¨¬à¨² à¨à©±à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° ਮà©à© à¨à¨¾à¨°à© à¨à¨° ਰਹ੠ਹà©, à¨à¨¿à¨à¨¾ ability ਤਾ ਠਤ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à©à¨¬à¨¾à¨à¨¼à© ਲਠà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਨà©à©° ਠਪà©à¨² à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¹à©.</h2>
<p></p>
<div id="content-body-70149728" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠà¨à¨¿à¨¸à© ਵ੠ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à© à¨à©à¨¦à¨¾à¨® ਵਿੱਠà¨à©±à¨²à© ਠਤ੠ਤà©à¨¸à©à¨ à¨à¨¹ ਵà©à¨à©à¨à¨à©: à¨à©à¨°à© ਬà¨à¨¸à© ਦ੠ਬà©à¨ ੰਤ ਸà¨à©à¨à¨¸, ਲੰਬ੠à¨à©à©±à¨²à©à¨à¨ ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਦ੠à¨à©±à¨¤à¨° ਸ਼à©à¨à¨¾à¨ ਨਾਲ à¨à¨°à¨¿à¨. à¨à¨¹ ਸਾਲਾਠਤà©à¨ ਧà©à© à¨à¨à©±à¨ ਾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¦à© ਨਹà©à¨ à¨à©à©±à¨²à©à¨¹à¨¦à©, à¨à¨¦à© ਰà©à¨¸à¨¾à¨à¨à¨² ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨. à¨à¨¸ ਦà©à¨°à¨¿à¨¸à¨¼à¨à©à¨à©à¨£ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¸ ਦà©à¨°à¨¿à¨¸à¨¼ ਨà©à©° à¨à©à¨£à¨¾ à¨à¨°à©, ਠਤ੠ਤà©à¨¸à©à¨ ਸਾਡ੠ਸਮੱਸਿਠਦ੠ਪà©à¨®à¨¾à¨¨à© ਨà©à©° ਸਮà¨à¨£à¨¾ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨°à©à¨à©.</p>
<p>ਹਰ ਸਾਲ 4.3 à¨à¨°à©à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à©±à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿੱਠਲà¨à¨à¨ 100 à¨à¨°à©à© ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਲਠਪà©à¨°à¨à¨ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ. à¨à¨¸ ਸਿਸà¨à¨® ਨà©à©° à¨à¨²à¨¾à¨à¨£ ਲà¨, ਠਸà©à¨ ਲੱà¨à¨¾à¨ ਰà©à©±à¨ à¨à©±à¨à¨¦à© ਹਾà¨. à¨à©±à¨ ਰà©à©±à¨ ਸਾਨà©à©° à¨à¨¾à¨à¨à¨¼ ਦà©à¨à¨ ਲà¨à¨à¨ 8,000 ਸ਼à©à¨à¨¾à¨ ਦਿੰਦਾ ਹà©. ਹà©à¨£ à¨à¨²à¨ªà¨¨à¨¾ à¨à¨°à© à¨à¨¿ à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਨà©à©° à¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¿à©°à¨¨à© ਲà©à¨ à¨à¨¿à©°à¨¨à© ਠਲà©à¨ª ਹ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à© ਪਿà¨à¨²à© ਸਮà©à¨ ਵਿੱਠਫਸਦ੠ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ.</p>
<p>ਠਤ੠à¨à¨¾à¨à¨à¨¼ ਸਿਰਫ ਠੱਧ੠à¨à¨¹à¨¾à¨£à© ਹà©. ਪà©à¨°à¨¿à©°à¨à¨¿à©°à¨ à¨à¨°à¨à© à¨à¨°à©à©à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ. à¨à¨°à©±à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¾à¨°à© ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਦ੠ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਰਾਠਦà©à¨à¨ à¨à¨¾à¨¦à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨°à¨¾à¨à¨¸à¨ªà©à¨°à¨ à¨à¨° ਦਿੱਤਾ. ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ à¨à©à¨¦à¨¾à¨®à¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨°à¨¡à¨¾à¨ ਲਠà¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ. à¨à¨¸ ਦà©à¨°à¨¾à¨¨, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਲਠਹਫ਼ਤ੠à¨à©°à¨¤à¨à¨¼à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à© ਦà©à¨° ਨਾਲ ਪਹà©à©°à¨à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਠà¨à¨¸à¨° ਬਿਨਾਠਸਪਸ਼à¨à¨¤à¨¾ ਦ੠ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ. à¨à©±à¨ ਦà©à¨¸à¨¼ ਵਿੱਠਡਿà¨à©à¨à¨² à¨à©°à¨¡à©à¨ ਦਾ ਪਿੱà¨à¨¾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਠਤ੠ਨà©à¨ª 2020 ਨà©à©° ਠਪਣਾà¨à¨£à¨¾, à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¨ ਦਾ à¨à¨¹ ਪà©à¨°à¨¾à¨£à¨¾ ਤਰà©à¨à¨¾ ਠਸਪਸ਼ਠਲੱà¨à¨¦à¨¾ ਹà©.</p>
<p>à¨à¨¹ ਹà©à¨£ à¨à¨¿à¨¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©à¨à¨£ ਬਾਰ੠ਨਹà©à¨ ਹà©. ਸਾਨà©à©° ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦਾ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਤਰà©à¨à© ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸਥਿਰਤਾ à¨à©à¨°à¨¾à¨à¨¤à© ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©.</p>
<h4 class="sub_head">ਵਾਤਾਵਰਣ à¨à¨¿à¨à¨ à¨à©°à¨¤à¨à¨¼à¨¾à¨° ਨਹà©à¨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾</h4>
<p>ਹਰà©à¨ à¨à©à¨¸à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨à¨à¨¼ &#8216;ਤ੠ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ à¨à¨ à¨à©±à¨ ਰà©à©±à¨ à¨à©±à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨ à¨à©±à¨ ਬਾਲਣ ਬਲਦਾ à¨à¨°à©±à¨, à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਫਾà¨à¨²à¨¾à¨ ਨà©à©° ਰੱà¨à¨£ ਲਠà¨à¨ à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¤ ਰà©à¨® à¨à© à¨à©à¨ ਨਹà©à¨ ਪà©à©à¨¹à©à¨à¨¾. à¨à¨¹ à¨à©à¨à¨¾ ਲੱਠਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਪਰ ਨੰਬਰ à¨à©à©à¨¦à© ਹਨ. à¨à© à¨à©±à¨¥à©à¨ ਤਠà¨à¨¿ ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ ਦਾ à¨à¨ ਹਿੱਸਾ ਵ੠à¨à¨²à¨¾ à¨à¨¿à¨, ਤਾਠਠਸà©à¨ ਲੱà¨à¨¾à¨ ਰà©à©±à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਬà¨à¨¾ ਲਵਾà¨à¨à© ਠਤ੠ਹਰ ਸਾਲ ਹà¨à¨¼à¨¾à¨°à¨¾à¨ à¨à¨¨ à¨à¨¾à¨°à¨¬à¨¨ ਦà©à¨µà¨¸à¨¼à¨¨ à¨à©±à¨ ਦà©à¨µà¨¾à¨à¨à©.</p>
<p> à¨à¨¹ ਸਿਰਫ à¨à¨§à©à¨¨à¨¿à¨ ਹà©à¨£ ਬਾਰ੠ਨਹà©à¨ ਹà©. à¨à¨¹ ਮà©à¨¸à¨® à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਠਤ੠à¨à¨¿à¨à¨¾ able ਵਿà¨à¨¾à¨¸ &#8216;ਤ੠à¨à¨²à©à¨¬à¨² ਵà¨à¨¨à¨¬à©±à¨§à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਪà©à¨¸à¨¼ à¨à¨°à¨¨ ਬਾਰ੠ਹà©. ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° ਰਸਤਾ ਦਿà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¸ ਦ੠ਪà©à¨° à¨à¨¿à©±à¨ ਨਹà©à¨ ਸà¨à¨¦à¨¾.</p>
<h4 class="sub_head">ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨à©à¨à¨à¨¸ ਨà©à©° ਤਲ ਲਾà¨à¨¨ ਦ੠ਪਰਵਾਹ à¨à¨¿à¨à¨ à¨à¨°à¨¨à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©?</h4>
<p>à¨à¨¿à¨à¨¾ ability ਤਾ ਠà¨à¨¸à¨° &#8220;à¨à©°à¨à© à¨à¨¾à¨°à¨¨&#8221; ਵà¨à©à¨ à¨à¨¾à¨°à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à© à¨à©à¨®à¨¤ ਦ੠ਨਾਲ à¨à¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਪਰ ਠਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ à¨à©±à¨¥à© ਸਾਡ੠ਹੱਠਵਿੱਠਹà©.</p>
<p> ਡਿà¨à©à¨à¨² ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨ ਦਾ ਠਰਥ ਹ੠à¨à¨¾à¨à¨à¨¼, ਸਿà¨à¨¹à© ਠਤ੠à¨à¨µà¨¾à¨à¨¾à¨ ਲਠà¨à©à¨ à¨à¨µà¨°à¨¤à© ਬਿੱਲ ਨਹà©à¨. ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨਾਲ à¨à¨°à©à¨à¨ à¨à©à¨¦à¨¾à¨®à¨¾à¨ à¨à¨°à©à¨à¨ à¨à©à¨ ਨੰ-ਸਾà¨à¨ ਨਹà©à¨ ਹਨ à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦਾ ਪà©à¨°à¨¬à©°à¨§à¨¨ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¾à¨°à¨¡ ਠਤ੠à¨à¨²à¨°à¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©. ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£, à¨à© à¨à¨¿ à¨à¨ ਵਾਰ à¨à¨ ਹਫ਼ਤ੠ਲੱਠà¨à¨, ਹà©à¨£ à¨à©à¨ ਦਿਨਾਠਵਿਠà¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਦਰਠਸਲ, ਡਿà¨à©à¨à¨² ਸਿਸà¨à¨® à¨à¨°à©à¨¡à¨¿à©°à¨ ਨà©à©° ਤà©à¨à¨¼à© ਨਾਲ, ਫà©à¨°à¨°, ਠਤ੠à¨à¨²à¨¤à© ਦ੠à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¹ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ.</p>
<p> à¨à¨¸ ਲਠਹਾਠ&#8211; à¨à¨¹ ਹਰਾ ਹà©. ਪਰ à¨à¨¹ à¨à¨¸ ਵਿੱਠਸਸਤਾ ਠਤ੠ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ ਤਣਾਠà¨à¨°à¨ªà©à¨° ਵ੠ਹà©.</p>
<h4 class="sub_head">à¨à¨¹ ਸਠਨà©à©° à¨à¨¿à¨à¨ ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨£ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©?</h4>
<p> ਮà©à¨¨à¨¾à¨«à© ਸੰਸਥਾਵਾਠ&#8216;ਬà©à¨²à©à¨à¨¸ ਦà©à¨à¨ à¨à¨¾à¨¦à¨°à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਪਾਰ ਹ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਨਤà©à¨à© ਮਿਲਦ੠ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° ਹਫ਼ਤਿà¨à¨ ਤੱਠਦਾ ਪਿੱà¨à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à©. à¨à¨¹ ਫà©à¨¡à¨¬à©à¨ ਨà©à©° ਸਪਸ਼ਠਤà©à¨° ਤ੠ਵà©à¨ ਸà¨à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨°à©à¨¸à¨¾ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ. ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ ਦ੠ਲਾà¨à¨¤ à¨à¨à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹ੠ਠਤ੠ਡਿà¨à©à¨à¨¾à¨à¨à¨¼à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਠਤ੠ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਠਨà©à¨ª ਦ੠à¨à¨¾à¨² ਨਾਲ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਨà©à©° à¨à¨à¨¸à¨¾à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਸਰà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਠਤ੠à¨à¨²à¨µà¨¾à¨¯à© à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ ਵੱਲ ਵਧਦà©à¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ. à¨à¨°à¨¤à© à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲ੠ਰਾਵ ਦ੠ਸà¨à©à¨°à¨¾à¨ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨ ਮਾਨà¨à©à¨à¨°à¨£, à¨à¨°à©à¨¸à©à¨®à©°à¨¦ ਡà©à¨à¨¾ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à© à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਦ੠ਸਹ੠ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ ਬਾਰ੠ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ.</p>
<p> ਠਤ੠à¨à©±à¨² à¨à¨¹ ਹà©: à¨à©à¨à© ਪà©à©à©à¨¹à© ਤà©à¨ à¨à¨®à©à¨¦ ਹà©. à¨à©à¨¨ à¨à¨¼à©à¨¡ ਠਤ੠à¨à©à¨à¨² à¨à¨²à¨«à¨¾ ਲà¨, à¨à©à¨¨à¨¿ .ਲਤਾ à¨à©±à¨ ਵਿà¨à¨²à¨ªà¨¿à¨ ਵਾਧ੠ਨਹà©à¨ ਹ੠&#8211; à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਬà©à¨¸à¨²à¨¾à¨à¨¨ ਹà©. ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨à©à¨à¨ à¨à© à¨à©à¨à¨® ਨà©à©° ਠਨà©à¨à©à¨² ਨਹà©à¨ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਤਾਠਨਾ ਸਿਰਫ ਬਰਬਾਦ ਨਾ à¨à¨°à©, ਬਲà¨à¨¿ ਵ੠ਠਸਪਸ਼à¨.</p>
<p><b>ਵਿਸ਼ਵ ਪਹਿਲਾਠਹ੠à¨à©à©°à¨® ਰਿਹਾ ਹà©</b><br />
 à¨à© ਠਸà©à¨ ਵਿਦà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਵਿਠਦਿà¨à¨¾à¨ ਦਿੰਦ੠ਹਾà¨, ਤਾਠਤਬਦà©à¨²à© ਸਪੱਸ਼ਠਹà©. ਯà©à¨°à¨ª ਠਤ੠à¨à¨¸à¨¼à©à¨ ਵਿੱà¨, ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ online ਨਲਾà¨à¨¨ à¨à¨² ਰਹà©à¨à¨ ਹਨ &#8211; ਨਾ à¨à¨¿à¨¸à© ਪà©à¨°à¨¯à©à¨ ਦ੠ਤà©à¨° ਤà©, ਪਰ ਨਵà©à¨ ਵà¨à©à¨. à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਸਧਾਰਣ ਹਨ: à¨à©à¨¸à¨¼à¨²à¨¤à¨¾, ਲਾà¨à¨¤ ਠਤ੠ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ à¨à¨¾à¨µ. à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦਾ ਪà©à¨®à¨¾à¨¨à¨¾ à¨à©à¨£à©à¨¤à© ਨà©à©° ਵੱਡਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹà©, ਪਰੰਤ੠ਮà©à¨à¨¾ ਵ੠ਵੱਡਾ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à© ਠਸà©à¨ à¨à¨¹ à¨à©°à¨® à¨à¨¥à© à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਾà¨, ਤਾਠਠਸà©à¨ ਦà©à¨¨à©à¨à¨ ਨà©à©° ਦਿà¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ ਨਿਰਪੱà¨à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨ à¨à¨ à©à¨°à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨ à¨à¨ à©à¨° ਹਾਰਨ ਤà©à¨ ਸਠਤà©à¨ ਵੱਡ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਵਧ ਸà¨à¨¦à© ਹà©.</p>
<p>ਬà©à¨¸à¨¼à¨, à¨à¨¸ ਵਿà¨à©à¨ à¨à©à¨ ਵ੠ਸਵਿੱਠਦ੠à¨à¨ªà¨à¨¦à© ਨਹà©à¨ ਹà©à¨µà©à¨à¨¾. ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©à¨à¨à©. ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ ਨà©à©° ਪਾà¨à¨²à¨à¨¾à¨ ਨਾਲ ਪਾਣà©à¨à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©à¨à¨à©. ਰà©à¨à©à¨²à©à¨à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸà¨à©à¨à¨¡à¨°à¨¡à¨à¨¼ ਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©à¨à¨à© ਠਤ੠ਸ਼ਾà¨à¨¦ ਮ੠early ਲ੠ਠਪਨਾà¨à¨£à©à¨à¨ à¨à¨¨à¨¾à¨®à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¬à¨¨ à¨à©à¨°à©à¨¡à¨¿à¨ ਵਾਲ੠à¨à¨¨à¨¾à¨® ਵ੠à¨à¨¨à¨¾à¨® ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©à¨à¨à©. ਪਰ ਤਬਦà©à¨²à© à¨à¨à© ਸਮà©à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à©. à¨à¨¥à©à¨ ਤਠà¨à¨¿ à¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਵਿà¨à¨¾à¨ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à©±à¨ ਸਮà©à¨¸à¨à¨° ਡਿà¨à©à¨à¨² ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਬà¨à¨¤ ਠਤ੠ਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨ªà¨£à© ਲਠਬà©à¨²à¨£à¨à© ਠਤ੠ਮਾਡਲ ਫà©à¨² à¨à¨¾à¨µà©à¨à¨¾.</p>
<p>ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਠਵਾà¨à¨¼ ਵ੠ਹà©. à¨à¨¹ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨¾à¨²à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਪà©à©±à¨ ਸà¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¹ à¨à¨®à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਲਠਦਰੱà¨à¨¤ à¨à¨¿à¨à¨ à¨à©±à¨ ਰਹ੠ਹਨ à¨à¨¦à©à¨ ਬਿਹਤਰ ਵਿà¨à¨²à¨ª ਮà©à¨à©à¨¦ ਹਨ. à¨à¨¼à¨®à©à¨¨ ਦਾ ਦਬਾਠà¨à¨ªà¨°à©à¨à¨¤ ਨà©à¨¤à©à¨à¨ ਵਾà¨à¨ ਸ਼à¨à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©.</p>
<h4 class="sub_head">ਵੱਡ੠ਤਸਵà©à¨°</h4>
<p>à¨à¨¹ ਸਿਰਫ à¨à¨¾à¨à¨à¨¼ ਦ੠ਬਨਾਮ ਸà¨à©à¨°à©à¨¨ ਬਾਰ੠ਬਹਿਸ ਨਹà©à¨ ਹà©. à¨à¨¹ à¨à¨¸ ਬਾਰ੠ਹ੠à¨à¨¿ ਸਾਡ੠à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¿à¨¸ à¨à¨¿à¨¸à¨® ਦà©à¨à¨ à¨à¨¦à¨°à¨¾à¨ à¨à©à¨®à¨¤à¨¾à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à© ਠਸà©à¨ à¨à¨®à©à¨¦ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¿à¨à¨¾ able à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ à¨à¨°à¨¨à¨¾, à¨à©±à¨à© à¨à©±à¨ ਠਸà©à¨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਾਠਤਾਠà¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨ à¨à¨¿à¨à¨¾ able ਦà©à¨£à¨¾. à¨à¨§à©à¨¨à¨¿à¨ ਨਿਰਮਾਣ à¨à¨®à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾, à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦਰੱà¨à¨¤ ਬà¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨° à¨à¨à¨¾à¨à¨£, ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਤà©à¨à¨¼à© ਨਾਲ ਵਧਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਸà©à¨¨à©à¨¹à¨¾ à¨à©à¨ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©: ਸਾਡ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਠਤà©à¨¤ ਵਿੱਠਨਹà©à¨ ਫਸਿਸ ਨਹà©à¨ ਹà©, ਪਰ à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਲਠਤਿà¨à¨° ਹà©.</p>
<p>ਠਣਵਰਤਿਠà¨à¨µà¨¾à¨¬ ਸ਼à©à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਬà¨à¨¸à© ਧà©à© à¨à¨®à¨°à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠਪਠਯਾਦ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ à¨à¨¿ ਸਾਨà©à©° ਪਿੱà¨à© à¨à¨¾à¨£à¨¾ ਪà¨à¨à¨¾. ਠਸਲ ਸਵਾਲ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ ਤà©à¨¸à©à¨ ਤਬਦà©à¨²à© à¨à¨°à¨¨ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠà¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ ਸਮਾਠà¨à©°à¨¤à¨à¨¼à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਲਠਤਿà¨à¨° ਹà©?</p>
<p><i>(ਠਮਿਤ ਸ਼ਾਹ à¨à¨« ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਠਠਤ੠ਸà©à¨à¨)</i></p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="70149728" data-title="Digital exams: A sustainable alternative to outdated paper- based testing" data-url="https://www.thehindu.com/education/digital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing/article70149728.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/digital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing/article70149728.ece');" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> à¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© ਲਿੰਠ</p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fdigital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing%2Farticle70149728.ece&;t=Digital%20exams%3A%20A%20sustainable%20alternative%20to%20outdated%20paper-%20based%20testing')" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fdigital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing%2Farticle70149728.ece&;text=Digital%20exams%3A%20A%20sustainable%20alternative%20to%20outdated%20paper-%20based%20testing')" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fdigital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing%2Farticle70149728.ece&;text=Digital%20exams%3A%20A%20sustainable%20alternative%20to%20outdated%20paper-%20based%20testing')" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> ਤਾਰ </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fdigital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing%2Farticle70149728.ece&;title=Digital%20exams%3A%20A%20sustainable%20alternative%20to%20outdated%20paper-%20based%20testing')" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=Digital%20exams%3A%20A%20sustainable%20alternative%20to%20outdated%20paper-%20based%20testing%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fdigital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing%2Farticle70149728.ece')" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fdigital-exams-a-sustainable-alternative-to-outdated-paper-based-testing%2Farticle70149728.ece&;title=Digital%20exams%3A%20A%20sustainable%20alternative%20to%20outdated%20paper-%20based%20testing')" data-cf-modified-b44cdec5513d88f6583f25a9-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="70149728" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਵà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£<br />
 </span></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Mweb_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਡਿਜੀਟਲ ਇਮਤਿਹਾਨ: ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਗਜ਼-ਅਧਾਰਤ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਾ ਟਿਕਾ aable ਵਿਕਲਪ

