<h2 class="sub-title" style="font-family: 'Merriweather', serif; font-weight: bold;">à¨à¨¹ ਪà©à©±à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¿ à¨à© à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® &#8220;ਸੱà¨à¨®à©à©±à¨ ਬà©à©±à¨§à©à¨®à¨¾à¨¨&#8221; ਹਨ, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਬà©à©±à¨§à© à¨à©±à¨ ਪਵਿੱਤਰ ਸà©à¨à¨¾à¨ ਹ੠à¨à© à¨à¨¾à¨ ਤਾਠਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਠੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹ੠à¨à¨¾à¨ ਨਹà©à¨, ਹà©à¨£ ਸਠਤà©à¨ ਲਾà¨à¨¦à¨¾à¨à¨ ਸਵਾਲ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ à¨à©°à¨à©à¨²à©à¨à©à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à¨ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਫੰà¨à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¬à¨¸à¨à¨°à©à¨à¨¸à¨¼à¨¨, ਸਮਾਨਤਾ, ਮà©à¨®à©à¨°à© ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤à©, ਠਨà©à¨®à¨¾à¨¨, ਯà©à¨à¨¨à¨¾à¨¬à©°à¨¦à©, ਠਨà©à¨µà¨¾à¨¦, ਸੰà¨à©à¨ª, ਵਿà¨à¨à¨¿à¨, ਪà©à¨à¨°à¨¨ ਮਾਨਤਾ, ਠਤ੠ਠਨà©à¨à©à¨²à¨¨ ਦ੠ਸੰà¨à¨ ਿਤ ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠà¨à©°à¨à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਸਮà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</h2>
<p></p>
<div id="content-body-71164756" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p>ਮà©à¨ ਠà¨à¨¸à¨° ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਮਸ਼à©à¨¨à¨¾à¨/LLM ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਫਰਠà¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¹à¨¿ à¨à© à¨à¨ªà¨£à¨¾ ਫਿਲਾਸਫ੠à¨à¨«à¨¼ ਮਾà¨à¨à¨¡ à¨à©à¨°à¨¸ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹਾà¨à¥¤ ਯà¨à©à¨¨à¨¨, à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ ਬਹà©à¨¤à© à¨à¨à¨¼à¨¬à¨¾à¨¤, ਤਰà¨, ਸà©à¨, ਰਹੱਸਵਾਦ ਠਤ੠ਹà©à¨° ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨¾à¨°à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸਿਰਫ ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਲਠà¨à¨ªà¨²à¨¬à¨§ ਮੰਨਦ੠ਹਨ। ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਵਿਸ਼à©à¨¸à¨¼à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ à¨à©à¨µà¨² (ਮਨà©à©±à¨à©) à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਦ੠à¨à¨à¨à¨ªà©à©±à¨ ਹਨ, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à©à¨°-à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਹà©à¨à¨¦ ਦ੠ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ &#8216;ਤ੠ਵਿà¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਸਮà©à¨ ਬà©à¨ ਰਾਮ੠ਵ੠ਪà©à¨°à¨à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ।</p>
<p><i>(ਦ ਹਿੰਦ੠ਦ੠ਹਫਤਾਵਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨਿà¨à¨à¨¼à¨²à©à¨à¨°, ਦ ਹਿੰਦ੠ਲਠਸਾà¨à¨¨ ਠੱਪ à¨à¨°à©à¥¤)</i></p>
<p>ਪਰ à¨à©±à¨ ਵਾਰ à¨à¨¦à©à¨ ਮà©à¨ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¸ ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ &#8216;ਤ੠ਵਿà¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¹à¨¾à¨ à¨à¨¿ ਮਨà©à©±à¨ à¨à©à¨¦ à¨à©à¨µà¨¿à¨ ਮਸ਼à©à¨¨ ਹਨ, ਤਾਠà¨à¨°à¨à¨¾ ਬਦਲ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਤà©à¨ ਬਾਠਦ ਠà¨à¨¸à¨° à¨à¨¨à¨à¨¾à¨°, ਸ਼ੱà¨, ਠੰਸ਼ਠਸਵà©à¨à©à¨°à¨¿à¨¤à© ਠਤ੠ਸਠਤà©à¨ ਵੱਧ, ਬà©à¨ ਰਾਮ੠ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਲà©à¨ à¨à¨¸ à¨à©±à¨² ਤà©à¨ ਪਰà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨¨ ਹ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠ਰà©à¨®à¨¾à¨à¨à¨¿à¨/à¨à¨¾à¨µà¨¿/ਰਹੱਸਵਾਦ੠ਨà¨à¨¼à¨°à©à¨ &#8216;ਤ੠ਸਵਾਲ à¨à¨ ਾਠà¨à¨ ਹਨ। à¨à¨¸ ਪਲ ਵਿਠà¨à© à¨à¨¼à¨à¨®à© ਹà©à¨à¨ ਹ੠à¨à¨¹ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਨਹà©à¨ ਹ੠ਪਰ ਹੰà¨à¨¾à¨° ਹà©, à¨à© AI ਠਤ੠LLM &#8216;ਤ੠ਸਾਡ੠ਮà©à¨à©à¨¦à¨¾ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨£ ਨà©à©° ਠਸਧਾਰਨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਪੱà¨à¨ªà¨¾à¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p class="referpara"><strong></p>
<p> à¨à¨à¨¾à¨®à© ਵà©à¨¬à©à¨¨à¨¾à¨°: à¨à© à¨à¨¾à¨°à¨¤ à¨à©±à¨ ਸਾà¨à¨° ਦà©à¨¸à¨¼ ਹà©?</strong></p>
<h4 class="sub_head">à¨à© ਬà©à©±à¨§à© à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨¸ à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ à¨à¨¾à¨°à¨ ਹà©?</h4>
<p>à¨à¨¹ ਪੱà¨à¨ªà¨¾à¨¤ ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਹਲà¨à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠਵਧ ਰਹ੠ਸ਼ੱਠਤà©à¨ ਵ੠à¨à¨²à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® (ਵਰà¨à©à¨ ਲ ਮਸ਼à©à¨¨) ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨, ਲà©à¨à¨à¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à©à¨à¨à¨°à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਲਠਸਿਰਫ਼ ਧà©à¨à© ਦਾ à¨à©±à¨ ਸà©à¨µà¨¿à¨§à¨¾à¨à¨¨à¨ ਸਾਧਨ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਬà©à¨à¨¿à¨à¨ ਸਹਿਮਤ ਹਨ à¨à¨¿ LLM ਠਤ੠ਹà©à¨° AI à¨à©à¨² à¨à¨®à©à¨², à¨à©à¨¡à¨¿à©°à¨ à¨à¨¦à¨¿ ਲਠਮਦਦà¨à¨¾à¨° à¨à©à¨² ਹਨ, à¨à¨¹ ਮà©à¨²à¨¿à¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਰà¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨à¨¤à¨¾ &#8216;ਤ੠à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µ ਬਾਰ੠à¨à¨¿à©°à¨¤à¨¤ ਹਨ। ਹà©à¨° à¨à© ਹà©, ਹਰ à¨à©à¨ LLMs ਦ੠&#8220;à¨à©à¨«à©à¨&#8221; ਪਹਿਲà©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¿à¨¤ ਸਮਾਨਤਾ ਠਤ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° ਮਨà©à©±à¨à© ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਯà©à¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨਾਲ ਨà©à©à¨¤à¨¾ ਨà©à©° à¨à¨¾à¨°à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à¨® ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਨਵà©à¨ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਨà©à©° ਸਵà©à¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¿à¨à¨ ਵà¨à©à¨ ਸਮà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਪਰ ਮà©à¨ ਦਲà©à¨² ਦਿੰਦਾ ਹਾਠà¨à¨¿ LLM ਠਤ੠ਨà¨à¨²à© ਬà©à©±à¨§à© ਪà©à¨°à¨¤à© ਸਾਡ੠ਮà©à¨à©à¨¦à¨¾ ਪà©à¨°à¨¤à©à¨à©à¨°à¨¿à¨ à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨£à©, à¨à©±à¨ ਹ੠à¨à¨¾à¨à¨à© à¨à¨ ਧਾਰਨਾ &#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ ਬà©à©±à¨§à© ਠਤ੠ਹà©à¨° ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨¾à¨°à¨ ਵਿਲੱà¨à¨£ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ (à¨à¨¸ ਲਠà¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° ਮਨà©à©±à¨à©), ਲà¨à¨à¨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਠਤ੠à¨à¨¸à¨²à¨ à¨à©à¨ ਵ੠ਮਸ਼à©à¨¨ à¨à© ਬà©à©±à¨§à©à¨®à¨¾à¨¨ ਦਿà¨à¨¾à¨ ਦਿੰਦ੠ਹà©, à¨à¨¹ ਲਾà¨à¨¼à¨®à© ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਹà©à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਲਠà¨à¨²à¨à¨²à¨à¨®à¨à¨¼ ਨà©à©° ਸ਼ੱà¨, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਠਤ੠à¨à¨¨à¨à¨¾à¨° ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਪà©à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à© à¨à©à¨ LLM à¨à©°à¨à¨¾ ਲਿà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠਠਸà©à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ à¨à¨¸à¨¨à©à©° à¨à©à¨ ਸਮਠਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ à¨à©à¨à¨° à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਸà¨à¨¼à¨¤ ਸਮੱਸਿਠਨà©à©° ਹੱਲ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠਠਸà©à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਿਰਫ਼ ਪà©à¨à¨°à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨¬à¨¾à¨£à© à¨à¨° ਰਿਹਾ ਹà©à¥¤ à¨à© à¨à¨¹ à¨à©à¨ ਨਵਾਠਵਿà¨à¨¾à¨° ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠਠਸà©à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸੱà¨à¨®à©à©±à¨ ਰà¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨¤à©°à¨¨ ਨਹà©à¨ ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਸੰà¨à¨ ਿਤ ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠਬà©à©±à¨§à©</h4>
<p>à¨à¨¹ ਪà©à©±à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¿ à¨à© à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® &#8220;ਸੱà¨à¨®à©à©±à¨ ਬà©à©±à¨§à©à¨®à¨¾à¨¨&#8221; ਹਨ, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਬà©à©±à¨§à© à¨à©±à¨ ਪਵਿੱਤਰ ਸà©à¨à¨¾à¨ ਹ੠à¨à© à¨à¨¾à¨ ਤਾਠਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਠੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹ੠à¨à¨¾à¨ ਨਹà©à¨, ਹà©à¨£ ਸਠਤà©à¨ ਲਾà¨à¨¦à¨¾à¨à¨ ਸਵਾਲ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ à¨à©°à¨à©à¨²à©à¨à©à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à¨ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਫੰà¨à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¬à¨¸à¨à¨°à©à¨à¨¸à¨¼à¨¨, ਸਮਾਨਤਾ, ਮà©à¨®à©à¨°à© ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤à©, ਠਨà©à¨®à¨¾à¨¨, ਯà©à¨à¨¨à¨¾à¨¬à©°à¨¦à©, ਠਨà©à¨µà¨¾à¨¦, ਸੰà¨à©à¨ª, ਵਿà¨à¨à¨¿à¨, ਪà©à¨à¨°à¨¨ ਮਾਨਤਾ, ਠਤ੠ਠਨà©à¨à©à¨²à¨¨ ਦ੠ਸੰà¨à¨ ਿਤ ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠà¨à©°à¨à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਸਮà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à©±à¨ ਵਾਰ à¨à¨¦à©à¨ ਠਸà©à¨ à¨à¨¸à¨¨à©à©° ਦà©à¨à¨¦à© ਹਾà¨, ਸਵਾਲ ਬਦਲ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਠਸà©à¨ à¨à¨¹ ਪà©à©±à¨à¨£à¨¾ ਬੰਦ à¨à¨° ਦਿੰਦ੠ਹਾਠà¨à¨¿ à¨à© ਮਸ਼à©à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à©à¨ ਰਹੱਸਮਠਠੰਦਰà©à¨¨à© ਤੱਤ ਹà©, ਠਤ੠à¨à¨¹ ਪà©à©±à¨à¨£à¨¾ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨° ਦਿੰਦ੠ਹਾਠà¨à¨¿ à¨à¨¹ ਪਹਿਲਾਠਹ੠à¨à¨¿à¨¸ à¨à¨¿à¨¸à¨® ਦ੠ਬà©à¨§à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ, à¨à¨¿à¨¸à¨¦à© à¨à¨¹ ਨà¨à¨² à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, ਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਠà¨à© ਵ੠à¨à¨®à© ਹà©à¥¤ ਲà©à¨¬à¨² &#8220;ਨà¨à¨²à© ਬà©à©±à¨§à©&#8221; ਹà©à¨£ à¨à¨¸ ਤà©à¨ ਵੱਧ ਸਪੱਸ਼ਠà¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਪਸ਼ਠà¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਸਾਨà©à©° ਮਸ਼à©à¨¨ ਬà©à¨§ ਨà©à©° à¨à©±à¨ à¨à©à¨à¨¼ ਵà¨à©à¨ ਮੰਨਣ ਠਤ੠&#8220;ਨà¨à¨²à©&#8221; ਨà©à©° &#8220;ਠਸਲ&#8221; ਤà©à¨ ਵੱਠà¨à¨°à¨¨ ਲਠਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹà©, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à©à¨µà¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨à¨ ਹà©à¨ ਬà©à©±à¨§à© ਸ਼à©à©±à¨§ ਹ੠ਠਤ੠ਮਸ਼à©à¨¨ ਦ੠ਯà©à¨à¨¤à¨¾ à¨à©à¨¦à¨°à¨¤à© ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਨà¨à¨² à¨à¨°à¨¨ ਯà©à¨ ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à¨°à¨à¨²à©à¨à¨¡à¨à¨¼ ਬਨਾਮ ਸà©à¨°à¨²à©</h4>
<p>à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਮà©à¨ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਿੱਠਨਿਯਮਿਤ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਦà©à¨à¨¦à¨¾ ਹਾà¨, AI ਠਤ੠LLM ਦ੠ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠à¨à¨²à¨à¨£, ਡਰ, ਠਤ੠ਸੰਦà©à¨¹à¨µà¨¾à¨¦ ਬà©à©±à¨§à©, ਬà©à¨§, ਠਤ੠ਦਿਮਾਠਨਾਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਠਰà©à¨à©à¨µà©à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਪà©à¨¦à¨¾ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸ ਲਠà¨à¨¹ ਦà©à¨à¨£à¨¾ ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਮà©à¨ AI &#8216;ਤ੠ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਦਾਰਸ਼ਨਿਠà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨£ ਦ੠ਸà©à¨¨à© ਦ੠ਮਿà¨à¨° ਨà©à©° à¨à© ਸਮà¨à¨¦à¨¾ ਹਾà¨, ਮà©à©±à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠1990 ਦ੠ਦਹਾà¨à© ਵਿੱਠà¨à¨°à¨à¨²à©à¨à¨¡à¨à¨¼ ਠਤ੠ਸà©à¨°à¨²à© ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਵਿà¨à¨¾à¨° ਪà©à¨°à¨¯à©à¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾à¥¤ ਬਹਿਸ à¨à©à¨®à¨¤à© ਰਹਿੰਦ੠ਹ੠à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਾਨà©à©° ਮਨ à¨à© ਹà©, à¨à© ਬà©à¨§ ਵਿੱਠਸ਼ਾਮਲ ਹà©, ਠਤ੠à¨à© ਵਿà¨à¨¾à¨°/ਮਨ ਨà©à©° à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨ ਨਾਲ à¨à©à©à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¸ ਬਾਰ੠ਸਪੱਸ਼ਠਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਸà©à¨à¨£ ਲਠਮà¨à¨¬à©à¨° à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à©à¨¹à¨¨ ਸà©à¨°à¨²à© ਨ੠à¨à¨ªà¨£à© ਮਸ਼ਹà©à¨° ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਠਮਰà©à¨à¨¨ (à¨à¨¨à¨µà¨°à© 1990) ਲà©à¨ &#8220;à¨à© ਦਿਮਾਠਦਾ ਦਿਮਾਠà¨à©±à¨ à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® ਹà©?&#8221; ਦਲà©à¨² ਦਿੱਤ੠à¨à¨¿ ਸਿਰਫ਼ à¨à¨£à¨¨à¨¾ ਹ੠ਠਸਲ ਸਮਠਪà©à¨¦à¨¾ ਨਹà©à¨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à©à¥¤ à¨à¨¸à¨¦à¨¾ ਮਸ਼ਹà©à¨° ਵਿà¨à¨¾à¨° ਪà©à¨°à¨¯à©à¨, à¨à¨¾à¨à¨¨à©à¨à¨¼ ਰà©à¨® à¨à¨°à¨à©à¨®à©à¨à¨, ਦਾਠਵਾ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨à¨¸à¨¾à¨° à¨à¨µà¨¾à¨¬ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਨਿਯਮਾਠਠਨà©à¨¸à¨¾à¨° à¨à¨¿à©°à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ (ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨®à¨¿à©°à¨) ਦ੠ਹà©à¨°à¨¾à¨«à©à¨°à© à¨à¨°à¨¨à¨¾, à¨à© à¨à¨¿ à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® à¨à¨® ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਠਰਥ ਦà©à¨£ ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸à© ਠੰਠਵਿੱà¨, ਪà©à¨à¨°à©à¨¸à¨¼à©à¨ ਠਤ੠ਪà©à¨² à¨à¨°à¨à¨²à©à¨à¨¡ ਨ੠à¨à¨ªà¨£à¨¾ ਪà©à¨ªà¨° ਪà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¤à¨¾, &#8220;à¨à© à¨à©±à¨ ਮਸ਼à©à¨¨ ਸà©à¨ ਸà¨à¨¦à© ਹà©?&#8221; ਨ੠ਦਲà©à¨² ਦਿੱਤ੠à¨à¨¿ ਮਨ ਬਾਰ੠ਸਾਡà©à¨à¨ ਸà©à¨-ਬà©à¨à¨¾à¨ à¨à¨°à©à¨¸à©à¨¯à©à¨ ਨਹà©à¨ ਹਨ ਠਤ੠à¨à¨¹ ਬà©à¨§ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਦਿਮਾà¨à¨¼ ਵਿੱà¨, ਸà¨à©à¨ à¨à¨ ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ (ਮਲà¨à©à¨ªà¨² ਰà©à¨²à©à¨à¨¼à¨¬à¨¿à¨²à¨à© ਥà©à¨¸à¨¿à¨¸) ਵਿੱਠਮਹਿਸà©à¨¸ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਸà©à¨°à¨²à© ਦਾਠਵਾ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® (à¨à¨¸ à¨à©à¨¸ ਵਿੱà¨, à¨à©±à¨ LLM) ਸਿਰਫ਼ à¨à¨¿à©°à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ (ਸਿੰà¨à©à¨à¨¸) ਦ੠à¨à©±à¨ ਨਿਯਮ-ਠਧਾਰਤ ਹà©à¨°à¨¾à¨«à©à¨°à© ਹà©, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਦਿਮਾਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨਾਲ ਠਰਥ (ਠਰਥ ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨) ਨà©à©° à¨à©à© ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨à©±à¨²à© ਸੰà¨à©à¨à¨¸, à¨à¨¸ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾, ਠਰਥ ਲਠà¨à¨¾à¨«à© ਨਹà©à¨ ਹà©, ਠਤ੠à¨à©à¨ ਰਸਮ੠ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® (LLM) à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਵਿਠਮਨ ਨਹà©à¨ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à©à¨à¨° à¨à©à¨ ਮਸ਼à©à¨¨ ਸà©à¨à¨¦à© ਹ੠(ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠਵ੠ਪà©à¨°à¨¤à©à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਹà©à¨°à¨¾à¨«à©à¨°à©), ਤਾਠà¨à¨¹ ਸਿਰਫ਼ à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® à¨à¨²à¨¾ à¨à© ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ ਨਹà©à¨ à¨à¨°à©à¨à©; à¨à¨¸ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਨà©à©° ਠਰਥ ਦà©à¨£ ਲਠਦਿਮਾਠਦ੠ਬਰਾਬਰ à¨à¨¾à¨°à¨£ ਸ਼à¨à¨¤à©à¨à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¨µà©à¨à©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à©±à¨ à¨à©°à¨à©à¨° à¨à©à¨£à©à¨¤à© ਹà©à¥¤ ਪਰ à¨à¨¸ ਨਾਲ à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® ਵਿਰà©à©±à¨§ à¨à©à¨¸ ਦਾ ਨਿਪà¨à¨¾à¨°à¨¾ ਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à¨¹ ਸਿਰਫ਼ à¨à¨¸ ਸਰਲ ਧਾਰਨਾ ਨà©à©° ਰੱਦ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਰਸਮ੠à¨à¨£à¨¨à¨¾, à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਵਿੱà¨, ਮਨà©à©±à¨à© à¨à¨¾à¨£à¨à¨¾à¨°à© ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਦ੠à¨à©à©°à¨à¨²à¨¤à¨¾ (à¨à¨¾à¨ ਸਰਲਤਾ?) ਨà©à©° ਹਾਸਲ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¾à¨«à© ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨°à¨à¨²à©à¨à¨¡à¨à¨¼ ਨ੠ਲà©à¨®à¨¿à¨¨à¨¸ ਰà©à¨® à¨à¨°à¨à©à¨®à©à¨à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨µà¨¾à¨¬ ਵਿੱà¨, à¨à¨¸ à¨à©±à¨² &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦਿੱਤਾ à¨à¨¿ à¨à©±à¨ ਮਨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠà¨à© à¨à¨¿à¨£à¨¿à¨ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¸ ਬਾਰ੠ਸਾਡ੠ਸà©à¨ ਬਹà©à¨¤ ਤੰਠਹ੠ਸà¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¸à¨¨à© ਦਲà©à¨² ਦਿੱਤ੠à¨à¨¿ ਲà©à¨ ਠà¨à¨¸à¨° ਨਵà©à¨à¨ ਵਿà¨à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਰੱਦ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¸ ਲਠਨਹà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਪੱਸ਼à¨à©à¨à¨°à¨¨ à¨à¨²à¨¤ ਹਨ, ਪਰ à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਠਮਿਲ੠à¨à¨® ਸਮਠਦ੠à¨à¨²à©°à¨à¨£à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸à¨¨à© ਸà©à¨à¨¾à¨ ਦਿੱਤਾ à¨à¨¿ ਦਿਮਾਠਸਾਫ਼ ਨਿਯਮਾਠਦ੠ਪਾਲਣਾ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨ ਪà©à¨°à¨¤à©à¨ ਸ਼ਫਲਰ ਵà¨à©à¨ à¨à©°à¨® ਨਹà©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à¨¹ ਵੰਡ੠à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¤à©à¨¸à¨¼à©à¨² ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ à¨à¨¿à¨¸ ਵਿੱਠਬਹà©à¨¤ ਸਾਰà©à¨à¨ ਸਧਾਰਨ à¨à¨à¨¾à¨à¨à¨ ਸ਼ਾਮਲ ਹà©à©°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à© à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਮਹਿਸà©à¨¸ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਮਿਲ à¨à© à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨°, ਦਿਮਾਠਦ੠ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਢਾà¨à¨à© ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਠਤ੠à¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਹਨ। à¨à© ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¸ à¨à©±à¨² &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦà©à¨£à¨¾ à¨à¨¿ ਸਿਰਫ ਮਨà©à©±à¨à©-ਵਰà¨à© à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਹ੠ਮਨ-ਵਰà¨à© à¨à¨°à¨à©à¨à©à¨à¨à¨° ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, ਸਪà©à¨¸à©à¨à¨¼ ਪੱà¨à¨ªà¨¾à¨¤ ਨਾਲà©à¨ à¨à©±à¨ ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਸਿੱà¨à¨¾ ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨°à¨à¨²à©à¨à¨¡ ਦ੠ਦਲà©à¨² ਵਿੱਠà¨à©à¨ ਤਰà¨à¨ªà©à¨°à¨¨ ਠਸੰà¨à¨¤à¨¤à¨¾ ਨਹà©à¨ ਹà©, ਠਤ੠à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® ਨ੠ਦਿà¨à¨¾à¨à¨ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨°à¨à©à¨à©à¨à¨à¨° à¨à©à¨°-à¨à©à¨µà¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤à©à¨¯à©à¨ ਹਨ। à¨à¨¹à© à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਮà©à¨¨à©à©° ਲà¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਸਾਨà©à©° LLMs ਨà©à©° ਠਸਲ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨à©°à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠਵਰਤਣਾ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à©±à¨ ਵਿਠà¨à¨¤à©, ਸੰਬੰਧਿਤ ਠਰਥਾਠਵਿੱà¨, ਸਿਰਫ਼ à¨à©±à¨ à¨à©à¨µ-à¨à©°à¨¤à© ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਹ੠à¨à© ਸੰਦਰà¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¿à¨à¨¨ ਦ੠à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨¸ ਪà©à¨à¨°à¨¨ ਨà©à©° à¨à¨¾à¨à¨® ਰੱà¨à¨¦à© ਹà©, ਸੰਰà¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਤਰà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨਾਲ à¨à¨¨à¨ªà©à¨à¨¸ ਨਾਲ à¨à©°à¨à¨°à©à¨à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©, à¨à©à¨°-ਮਾਮà©à¨²à© à¨à¨à¨à¨ªà©à©±à¨ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©, ਠਤ੠à¨à¨°à©à¨¸à©à¨¯à©à¨à¨¤à¨¾, ਯà©à¨à¨¤à¨¾, ਸ਼à©à¨²à© ਠਤ੠à¨à¨²à¨¤à© ਲਠਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਮਿà¨à¨° ਦ੠ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨°, ਠਡਵਾà¨à¨¸à¨¡ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਮਾਡਲ ਪਹਿਲਾਠਤà©à¨ ਹ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨®à¨¾à¨¬à©±à¨§ ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤à¨¤à¨¾ ਦਾ à¨à©±à¨ ਰà©à¨ª ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à© ਮà©à©-ਮà©à© ਠਤ੠ਪੱਧਰ੠ਤਰਠਦ੠ਸਮਰੱਥ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ।</p>
<p>à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® ਠà¨à© ਵ੠à¨à©±à¨ ਠਮà©à¨°, ਨà©à¨¤à¨¿à¨ ਠਤ੠ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਠਰਥਾਠਵਿੱਠà¨à¨¾à¨à¨°à©à¨ ਠਤ੠à¨à©à¨¦à¨®à©à¨à¨¤à¨¿à¨à¨° ਨਹà©à¨ ਹ੠ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, à¨à©à¨ ਤਾà¨à¨¼à¨¾ ਠਧਿà¨à¨¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਪਤਾ ਲੱà¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©±à¨¨à¨¤ ਮਾਡਲ ਪà©à¨°à¨¯à©à¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਸਥਿਤà©à¨à¨ ਦ੠ਤਹਿਤ ਸਵà©-ਰੱà¨à¨¿à¨-ਵਰà¨à© à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨à¨¾-ਨਿਰਦà©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਵਿਵਹਾਰ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸à¨¦à¨¾ ਮਤਲਬ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨§à©à¨¨à¨¿à¨ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨°à¨à©à¨à©à¨à¨à¨°, ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਵਾà¨à¨, ਮਸ਼à©à¨¨à¨¾à¨ ਲਠਨà©à© à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਠਸੰà¨à¨µ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ ਬਾਰ੠ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨-à¨à¨¥à¨¾ ਰà©à¨®à¨¾à¨à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨¦ ਤà©à¨ ਪਰà©, ਠਸà©à¨ ਠà¨à© ਵ੠à¨à¨¸ ਨà©à©° ਸਾਡ੠ਰà©à¨à¨¼à¨¾à¨¨à¨¾ à¨à©à¨µà¨¨ ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸੰà¨à¨¾à¨µà© ਹà¨à©à¨à¨¤ ਵà¨à©à¨ ਸਵà©à¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਤà©à¨ à¨à¨¨à¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, à¨à¨¸à¨¦à¨¾ ਮਤਲਬ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ ਬà©à©±à¨§à© ਦà©à¨à¨ ਸਾਡà©à¨à¨ à¨à¨® ਸ਼à©à¨°à©à¨£à©à¨à¨ ਠਤ੠à¨à¨¹ à¨à© ਵਿਲੱà¨à¨£ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਮਨà©à©±à¨à© ਹਨ, ਹà©à¨£ à¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਨਹà©à¨ ਹਨ। à¨à©à¨à¨° à¨à©à¨ ਸਿਸà¨à¨® ਤਰਠਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਨਵà©à¨à¨ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਹੱਲ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਸੰਦਰਠਦ੠ਠਨà©à¨à©à¨² ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਵਿà¨à¨²à¨ªà¨¾à¨ ਦ੠ਵਿà¨à¨à¨¿à¨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਠਤ੠ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਠਸ਼ਾਮਲ ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¸à¨¨à©à©° &#8220;ਸਿਰਫ਼ à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨¬à¨¾à¨£à©&#8221; ਵà¨à©à¨ à¨à¨¾à¨°à¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ ਵਿà¨à¨à¨¿à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਮਨà©à©±à¨à© ਬà©à¨§ ਵà©, ਨਮà©à¨¨à© ਵਾਲ੠à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¾à¨, ਸਮਾà¨à¨¿à¨ à¨à©°à¨¡à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨¿à©°à¨, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, à¨à¨¤à©à¨à¨¨à¨¾, ਠਤ੠ਸਿੱà¨à© ਹà©à¨ ਸੰà¨à¨ ਨਾਠ&#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠਸà©à¨ à¨à©±à¨ ਰਹੱਸਮਠਹਾਠà¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ ਠਸà©à¨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à©°à¨¦à© ਹਾà¨.</p>
<h4 class="sub_head">ਮਨà©à©±à¨à© ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨°à¨à¨¾ ਨà©à©° ਰà©à¨¡à¨¾à¨à¨°à©à¨à¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾</h4>
<p>à¨à¨¸ ਦ੠ਵਿਦਿਠਠਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µ ਤà©à¨°à©°à¨¤ ਹਨ. ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, à¨à¨¹ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਫਰà©à¨®à¨¿à©°à¨ à¨à¨® ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨¨à¨¤à¨ à¨à¨°à¨à¨¾ ਤà©à¨ à¨à©à¨°à¨¹à¨¾à¨à¨¼à¨° ਹà©, ਠਤ੠ਹà©à¨° ਵ੠à¨à¨à¨ à¨à©à¨°à¨¸à¨¾à¨ ਠਤ੠ਪਾਠà¨à©à¨°à¨® ਤà©à¨. LLM ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਹ੠ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵà¨à©à¨ ਪà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° ਬਹਿਸਾਠਠà¨à© ਵ੠à¨à¨£à¨¨à¨¾, à¨à©°à¨à©à¨¨à©à¨ ਰਿੰà¨, à¨à¨¤à¨ªà¨¾à¨¦à¨à¨¤à¨¾, ਠਤ੠ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਦà©à¨°à¨µà¨¿à¨¹à¨¾à¨° &#8216;ਤ੠à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¤ ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਸਥਿਤà©à¨à¨ à¨à© à¨à¨¿à¨¸à© ਵ੠à¨à©°à¨® ਨà©à©° ਸੰà¨à¨µ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, ਦ੠à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨à¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨à¨ ਠਤ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ &#8216;ਤ੠à¨à©à¨ ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸਬੰਧਤ à¨à¨¿à©°à¨¤à¨¾ ਹà©à¨£ à¨à¨à¨° ਰਹ੠ਹà©à¥¤ à¨à©±à¨ ਤਾà¨à¨¼à¨¾ à¨à©à¨¦à¨°à¨¤ (à¨à©à¨¨, 2026) ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨, &#8220;à¨à© AI ਸਾਡ੠ਹà©à¨¨à¨° ਨà©à©° ਬਰਬਾਦ à¨à¨° ਰਿਹਾ ਹà©? ਸ਼à©à¨°à©à¨à¨¤à© ਨਤà©à¨à© ਠਰਹ੠ਹਨ &#8211; ਠਤ੠à¨à¨¹ à¨à©°à¨à© ਨਹà©à¨ ਹਨ,&#8221; à¨à¨à¨° ਰਹ੠ਸਬà©à¨¤à¨¾à¨ ਵੱਲ à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ AI à¨à©à¨²à¨¸ &#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਡਾà¨à¨à¨°à¨¾à¨ ਠਤ੠ਸਾਫà¨à¨µà©à¨ ਰ à¨à©°à¨à©à¨¨à©à¨ ਰਾਠਸਮà©à¨¤ à¨à©à¨ ਪà©à¨¸à¨¼à©à¨µà¨°à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਯà©à¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¿à¨¹à©à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਮà©à¨¸à¨¼à¨à¨² ਨà©à©° ਦà©à¨° à¨à¨°à¨¨ ਲਠAI ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¹ ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨°à© ਯà©à¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à©à¨¤à© ਬਿਨਾਠਵ੠ਸਹ੠à¨à¨à¨à¨ªà©à©±à¨ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ।</p>
<p>à¨à¨¹ à¨à¨¿à©°à¨¤à¨¾ ਠਸਲ ਹà©, ਪਰ à¨à¨¸ ਨà©à©° ਮਨà©à©±à¨à© ਬà©à¨§ ਦ੠ਵਿà¨à¨ªà¨ ਸਮਠਦ੠ਠੰਦਰ ਰੱà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਮਨà©à©±à¨à© ਬà©à©±à¨§à© ਨ੠à¨à¨¦à© ਵ੠à¨à¨à©±à¨²à© ਰਹਿ à¨à© à¨à©°à¨® ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ ਠਸà©à¨ ਹਮà©à¨¸à¨¼à¨¾ ਦà©à¨à© ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨, à¨à¨à¨¼à¨¾à¨°à¨¾à¨, ਪà©à¨°à¨¤à©à¨à¨¾à¨, ਸੰਸਥਾਵਾà¨, ਠਤ੠à¨à¨£à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਸਾਧਨਾਠ&#8216;ਤ੠à¨à¨°à©à¨¸à¨¾ à¨à¨°à¨à© à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਸਮੱਸਿà¨-ਹੱਲ à¨à¨°à¨¨ ਦਾ ਪਿੱà¨à¨¾ à¨à©à¨¤à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¿à¨¸à¨¨à©à©° ਠਸà©à¨ à¨à©°à¨à©à¨²à©à¨à©à¨à¨¸ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¸ ਦਾ ਬਹà©à¨¤à¨¾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾਠਹ੠à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨² à¨à©à¨²à¨¸, ਡà©à¨à¨¾à¨¬à©à¨¸, ਪà©à¨°à¨¯à©à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨²à¨¾à¨µà¨¾à¨, ਲਾà¨à¨¬à©à¨°à©à¨°à©à¨à¨ ਠਤ੠ਸਹਿਯà©à¨à© à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠਵੰਡਿਠà¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸਮà©à¨ ਦ੠ਨਾਲ, à¨à©à¨°-à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਮਸ਼à©à¨¨à¨¾à¨ ਨ੠ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨², ਸà¨à©à¨à¨¿à¨¸à¨à©à¨à¨², ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਸੰਬੰਧ੠à¨à¨¾à¨°à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸੰà¨à¨¾à¨² ਲਿਠਹà©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਮਨà©à©±à¨à© ਠਨà©à¨à¨µ ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਨਹà©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾. ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਮਾਮਲਿà¨à¨ ਵਿੱà¨, à¨à¨¸ ਨ੠ਸਾਨà©à©° ਸਾਡ੠ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨°à¨à¨¾ ਨà©à©° ਨਵà©à¨à¨ ਠਤ੠ਵਧà©à¨°à© à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਵੱਲ ਰà©à¨¡à¨¾à¨à¨°à©à¨à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨à¨¾à¨à¨¼à¨¤ ਦਿੱਤ੠ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¹à© ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ ਹà©à¨£ à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® ਨਾਲ ਵ੠ਪà©à¨¦à¨¾ ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à©à¨à¨° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਰà¨à¨à©±à¨ ਮੰਨਿਠà¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¹ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਧਿà¨à¨¨ ਠਤ੠ਤਰਠਨà©à©° à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਪਰ à¨à©à¨à¨° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨¾à¨à©à¨¦à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਵà¨à©à¨ ਮੰਨਿਠà¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਸà©à¨®à¨¾ ਨà©à©° ਵਧਾ ਸà¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¨à¨¸à¨¾à¨¨ à¨à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¸à¨¼ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸ ਲà¨, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਠਸà©à¨ LLM ਦ੠à¨à©°à¨à©à¨¨à©à¨ ਰਿੰਠਠਤ੠à¨à¨¤à¨ªà¨¾à¨¦à¨à¨¤à¨¾ ਪਹਿਲà©à¨à¨ ਦਾ ਪਿੱà¨à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨, ਸਾਨà©à©° ਦਾਰਸ਼ਨਿਠਠਤ੠ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨ ਦ੠ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਿੱਠਵਾਪਸ ਲਿà¨à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਸਿਰਫ਼ à¨à¨à¨ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨à© ਨਹà©à¨ ਸਿੱà¨à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à©à¥¤ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹ ਵ੠ਸਿੱà¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਬà©à©±à¨§à© à¨à© ਹà©, à¨à¨¿à¨à¨¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¦à©à¨ ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਨਿਰà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਬਣ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©, ਠਤ੠ਮਨà©à©±à¨à© ਨਿਰਣ੠ਦ੠à¨à¨¿à¨¹à©à© ਰà©à¨ªà¨¾à¨ ਨà©à©° ਠà¨à© ਵ੠ਵਿà¨à¨¸à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਲà¨, ਸਾਨà©à©° ਪà©à¨°à©-à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® ਸੰਸਾਰ ਲਠਯਾਦਾਠਦ੠ਨਹà©à¨, ਸà¨à©à¨ ਬà©à©±à¨§à© ਬਾਰ੠ਵਿà¨à¨¾à¨°à¨§à¨¾à¨°à¨ à¨à¨®à¨¾à¨¨à¨¦à¨¾à¨°à© ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤ ਠਸਲ à¨à©à¨£à©à¨¤à© à¨à¨¿à¨¸ ਦਾ ਠਸà©à¨ ਸਾਹਮਣਾ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਾਠà¨à¨¹ ਸਿਰਫ਼ à¨à¨¹ ਨਹà©à¨ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©à¨°-à¨à©à¨µà¨¿à¨ ਮਸ਼à©à¨¨à¨¾à¨ ਬà©à©±à¨§à©à¨®à¨¾à¨¨ ਬਣ ਰਹà©à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¾à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਠਤ੠ਪà©à¨¸à¨¼à©à¨µà¨° ਹà©à¨£ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° ਹ੠ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਡà©à©°à¨à© à¨à©à¨£à©à¨¤à© à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨²à¨à¨²à¨à¨® ਸਾਨà©à©° à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° ਧਾਰਨਾਵਾਠਦਾ ਸਾਹਮਣਾ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਮà¨à¨¬à©à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨ੠ਮਨà©à©±à¨à© ਠਸਧਾਰਨਤਾ ਨà©à©° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ à¨à©à¨¤à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à© ਬà©à©±à¨§à© à¨à©±à¨ ਪਵਿੱਤਰ à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਤੱਤ ਨਹà©à¨ ਹà©, ਪਰ ਬà©à¨§à¨¾à¨¤à¨®à¨ à¨à¨¾à¨°à¨à¨¾à¨ ਦਾ à¨à©±à¨ ਸਮà©à¨¹ ਹ੠à¨à© ਵੱà¨-ਵੱਠਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵਿੱਠਸਾà¨à¨¾à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠਸਾਡਾ à¨à©°à¨® ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਸਮਰੱਥਾ ਤà©à¨ à¨à¨¨à¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਸਾਨà©à©° à¨à¨¸ ਨà©à©° ਸਮà¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à©°à¨à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਸਿà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¸ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© ਢੰਠਨਾਲ ਵਰਤਣਾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਮਨà©à©±à¨à© ਹੰà¨à¨¾à¨° ਨà©à©° à¨à¨à¨à¨¾ à¨à¨à¨¿à¨°à¨à¨¾à¨° ਲਾà¨à¨¦à¨¾à¨à¨ ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à¨¹ ਸਾਨà©à©° ਬà©à¨§, ਮਸ਼à©à¨¨à¨¾à¨, ਸਿੱà¨à¨¿à¨, ਠਤ੠ਮਨà©à©±à¨à© ਸà©à¨ ਦ੠à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਬਾਰ੠ਬਿਹਤਰ ਸਵਾਲ ਪà©à©±à¨à¨£ ਲਠਪà©à¨°à©à¨°à¨¿à¨¤ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p><i>(à¨à©à¨¸à¨¨ ਮੰà¨à¨²à© à¨à©°à¨¡à©à¨ ਨ à¨à©°à¨¸à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ à¨à¨« à¨à©à¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à¨¾à¨à¨§à©à¨¨à¨à¨° ਵਿੱਠà¨à¨¸à©à¨à¨¾à¨ ਮà©à¨®à©à¨°à©à¨ ਲ à¨à©à¨ ਰ ਦ੠ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਹਨ। à¨à¨®à©à¨²: jmanjaly@iitgn.ac.in)</i></p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="71164756" data-title="As AI reshapes classrooms, we must rethink what intelligence means" data-url="https://www.thehindu.com/education/as-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means/article71164756.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/as-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means/article71164756.ece');" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fas-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means%2Farticle71164756.ece&;t=As%20AI%20reshapes%20classrooms%2C%20we%20must%20rethink%20what%20intelligence%20means')" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fas-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means%2Farticle71164756.ece&;text=As%20AI%20reshapes%20classrooms%2C%20we%20must%20rethink%20what%20intelligence%20means')" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fas-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means%2Farticle71164756.ece&;text=As%20AI%20reshapes%20classrooms%2C%20we%20must%20rethink%20what%20intelligence%20means')" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fas-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means%2Farticle71164756.ece&;title=As%20AI%20reshapes%20classrooms%2C%20we%20must%20rethink%20what%20intelligence%20means')" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=As%20AI%20reshapes%20classrooms%2C%20we%20must%20rethink%20what%20intelligence%20means%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fas-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means%2Farticle71164756.ece')" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fas-ai-reshapes-classrooms-we-must-rethink-what-intelligence-means%2Farticle71164756.ece&;title=As%20AI%20reshapes%20classrooms%2C%20we%20must%20rethink%20what%20intelligence%20means')" data-cf-modified-5e37d8b922b587db3f8c15f6-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="71164756" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
<div class="right"></div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead middleonead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Desktop_AT_Mid01" class="dfp-ad articleinlinead middleonead" data-devicetype="large" style=" minHeight: ‘90px’" data-unit="/22390678/TH_Desktop_AT_Mid01" data-size="[728, 90]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Desktop_Inarticle_1x1" class="dfp-ad articleinlinead" data-devicetype="large" style=" minHeight: ‘250px’" data-unit="/22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1" data-size="[1, 1]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="MWeb_AT_Middle01" class="dfp-ad articleinlinead" data-devicetype="small" style=" minHeight: ‘330px’" data-unit="/22390678/TH_MWeb_AT_Middle01" data-size="[[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Mweb_AT_Bottom01" class="dfp-ad " data-devicetype="small" style=" minHeight: ‘330px’" data-unit="/22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01" data-size="[[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਜਿਵੇਂ ਕਿ AI ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ

