<div id="content-body-69037319" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12" itemprop="articleBody">
<p>ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à© ਤà©à¨ ਬਾਹਰ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਠਰਥਾਠਠਤ੠ਤਰà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਮà©à© ਪਰਿà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਨਾਲ à¨à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à©à¨à¨ ਦ੠à¨à©±à¨ à¨à¨²à©à¨¬à¨² ਲਹਿਰ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠà¨à©à©à¨¹ ਫ੠ਰਹ੠ਹà©à¥¤ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰà©à¨à¨ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à©à¨à¨ à¨à©±à¨ à¨à¨²à©à¨¬à¨² ਨà©à¨à¨µà¨°à¨ ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠà¨à©±à¨à¨ ੠ਹ੠à¨à¨à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿à¨¸à¨¨à©à©° Ecoversities Alliance à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ </p>
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤ à¨à¨¸ à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਮà©à¨¹à¨°à© ਰਿਹਾ ਹà©, ਮਨà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¨ à¨à©±à¨ à¨à©à© ਦ੠ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪà¨à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¦à©à¨ªà©à¨° ਵਿੱਠਦ੠ਸਥਾਨਾਠਦ੠ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਠਵ੠ਹਨ à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨¸ à¨à©à¨¤à¨° ਨà©à©° à¨à¨ à¨à©±à¨à¨° ਰਹ੠ਵਾਤਾਵਰਣਾਠਲਠà¨à©±à¨ ਹੱਬ ਬਣਾà¨à¨ ਹ੠&#8211; <u>ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ</u>: ਪà©à¨ªà¨²à¨à¨¼ à¨à©°à¨¸à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ ਫਾਰ ਰà©à¨¥à¨¿à©°à¨à¨¿à©°à¨ à¨à¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ à¨à¨à¨¡ ਡਿਵà©à¨²à¨ªà¨®à©à¨à¨ ਠਤ੠ਸਵਰਾਠਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¥¤</p>
<p>à¨à¨à©±à¨²à© à¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਠਧਿà¨à¨ ਵਿੱਠਦà©à¨¸à¨¼ à¨à¨° ਵਿੱਠ100 ਤà©à¨ ਵੱਧ ਮà©à¨à¨¬à¨° ਸੰਸਥਾਵਾਠਠਤ੠ਸਮà©à¨¹ ਹਨ à¨à© ਪà©à¨¨à¨°à¨à¨¨à¨® à¨à©à¨µà¨¨ ਦ੠ਸਿਧਾà¨à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨²à© ਦà©à¨à¨²à© à¨à©à¨° ਰਸਮà©, ਠਰਧ-ਰਸਮ੠à¨à¨¾à¨ ਰਸਮ੠ਸਿੱà¨à¨£ ਦà©à¨à¨ ਥਾਵਾਠਦਾ à¨à¨¯à©à¨à¨¨ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ। ਸਵà©-à¨à©à¨ ਤà©à¨ ਲ੠à¨à© à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨ à¨à©à¨µà¨¨, ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਨਿà¨à¨, à¨à¨¿à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨µà¨¨ ਸ਼à©à¨²à©, à¨à©à¨¦à¨°à¨¤, ਵਿà¨à¨²à¨ªà¨ à¨à¨ªà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨, ਪà©à¨¨à¨°à¨à¨¨à¨® à¨à¨ªà¨à©à¨µà¨à¨¾ ਠਤ੠ਸਮਾà¨à¨¿à¨ à¨à©±à¨¦à¨®à¨¤à¨¾ ਤੱà¨, à¨à¨¹ à¨à©à¨¤à¨° à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¹ à¨à¨à©-ਸੰਸਥਾਵਾਠà¨à©°à¨® à¨à¨° ਰਹà©à¨à¨ ਹਨ, ਵਿà¨à¨¿à©°à¨¨ ਹਨ।</p>
<p>à¨à¨¹ ਸਮà¨à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਠà¨à© à¨à¨ªà¨¸ ਵਿੱਠà¨à©à©à¨¦à¨¾ ਹà©, ਮਨà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¨ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾, “à¨à¨à©à¨²à©à¨à© ਵਿੱਠ‘à¨à¨à©’ ਦਾ ਠਰਥ ‘à¨à¨°’ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਵਿà¨à¨¿à©°à¨¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸਥਾਨਾà¨, ਵਧ ਰਹ੠à¨à©à¨à¨¦à¨°à¨¾à¨ ਠਤ੠ਵਿà¨à¨¾à¨¸à¨¸à¨¼à©à¨² ਪà©à¨°à¨¯à©à¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸਾà¨à¨à¨¾ ਸਵਾਲ ਹ੠– ਸਹ੠ਸਬੰਧ ਵਿੱਠਹà©à¨£ ਦਾ à¨à© ਠਰਥ ਹà©à¥¤ à¨à¨°&#8217;, à¨à¨¾à¨µà©à¨ à¨à¨¹ ਸਾਡਾ ਸਵà©, ਸਾਡਾ ਸਰà©à¨°, ਪਰਿਵਾਰ, à¨à¨° ਦ੠ਠੰਦਰ ਸਾਡ੠ਪਰਸਪਰ ਰਿਸ਼ਤà©, ਸਾਡਾ ਸਮਾਠਠਤ੠à¨à¨à¨¢-à¨à©à¨à¨à¨¢, ਸਾਡਾ ਸਮਾà¨, à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨ ਸਾਡਾ à¨à©à¨°à¨¹à¨¿ à¨à¨° ਹà©à¥¤ ਮà©à©±à¨ ਵਿਸ਼ਾ ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹ੠à¨à© ਠੰਦਰà©à¨¨à© ਠਤ੠ਬਾਹਰ੠à¨à¨à¨¸à©à¨°à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਸਮਰੱਥ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨ à¨à©à© ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤à© à¨à©à¨ªà¨à¨° ਦ੠ਠਤà©à¨² ਸ਼à©à¨°à©à¨µà¨¾à¨¸à¨¤à¨µ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾, “ਸਾਡ੠à¨à©à¨² ਵਾਤਾਵਰਣ ਦ੠ਬਹਾਲ੠ਦà©à¨à¨ à¨à¨ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à©à¨à¨ ਹਨ। ਸਾਡ੠à¨à©à¨² à¨à¨¿à¨à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨µà¨¿à¨ à¨à©à¨¤à© ਦ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠà¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲà©à¨à¨ à¨à©à¨¤à©à¨¬à¨¾à©à© ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ ਹਨ, ਪਾਣ੠ਦà©à¨à¨ ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ ਹਨ à¨à© ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹ ਸਿੱà¨à¨£ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨² ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠ਸਾà¨à¨-ਸੰà¨à¨¾à¨² à¨à¨°à¨¨à© ਹà©, à¨à©°à¨à¨²à¨¾à¨¤ ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ à¨à© à¨à©°à¨à¨²à¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à¨¸à¨¦à© ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠ਸੰà¨à¨¾à¨² ਬਾਰ੠à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ। à¨à¨¹ ਥਾà¨à¨µà¨¾à¨ ਲà©à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਯà©à¨ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸੰਸਥਾਵਾਠਨਾਲ à¨à©à©à¨¨à¨¾ ਹà©, ਨà©à¨¤à© ਬਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨£à¨¾ ਹà©, à¨à©à¨ ਸੰਸਥਾ à¨à¨¾à¨ ਸà©à¨¤à©°à¨¤à¨° ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©, ਫੰਡ à¨à¨à©±à¨ ਾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©, à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਸੰà¨à¨ ਿਤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©, ਪਰ à¨à¨¹ ਵ੠à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª, ਦਿਲ ਦ੠ਦà©à¨à¨à¨¾à¨² à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨°à¨¨à© ਹà©, ਸੰਬੰਧ ਬਣਾà¨à¨£ ਠਤ੠ਬਣਾà¨à¨£ ਦ੠ਯà©à¨à¨¤à¨¾à¥¤ ਠਰਥਪà©à¨°à¨¨ ਰਿਸ਼ਤà©. ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਵਿੱà¨à¥¤&#8221;</p>
<h4 class="sub_head">à¨à¨¹ à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਹ੠à¨à¨¿ ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ à¨à©±à¨ ਰਹà©à¨à¨ ਹਨ?</h4>
<p>à¨à¨¹ ਦਰਸਾà¨à¨ à¨à¨¿à¨ ਹ੠à¨à¨¿, à¨à©±à¨ ਪਾਸà©, à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©à¨à¨ ਵਿੱਠਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿà¨à¨¿à©°à¨¨ ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਦà©à¨à¨ ਸ਼à¨à¨¤à©à¨à¨ ਠਤ੠ਲà©à©à¨¾à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਠਸਮਰੱਥ ਹà©à¥¤ ਦà©à¨à© ਪਾਸà©, ਸਮà©à©±à¨à© à¨à¨¿à¨à¨¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨ ਹà©.</p>
<p>ਸ਼à©à¨°à©à¨®à¨¾à¨¨ à¨à©à¨¨ ਦੱਸਦ੠ਹਨ, &#8220;ਸਾਡ੠à¨à©à¨² à¨à¨¼à¨®à©à¨¨à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰà©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨¤à¨¿à¨à¨¾ ਹਨ, à¨à¨¾à¨¸ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਸਾਡ੠ਪà©à¨à¨¡à© à¨à¨¬à¨¾à¨¦à© ਵਿੱਠà¨à© ਠà¨à¨¸à¨° ਮà©à©±à¨ ਧਾਰਾ ਦ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਦ੠ਹੱਠਵਿੱਠਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¹ ਨਹà©à¨ à¨à¨¾à¨£à¨¦à© à¨à¨¿ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨਾਲ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à© ਤà©à¨¸à©à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਦਿਲà¨à¨¸à¨ªà© à¨à¨¾à¨ ਪਿà¨à©à¨à© ਦ੠ਠਧਾਰ ਤ੠à¨à©à¨¦à¨°à¨¤à© ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨à¨£ ਵਾਲ੠à¨à©à¨ ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° ਰਸਮ੠ਬਣਾà¨à¨à¨¦à© ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¨à©à©°à¨¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨à¨à¨£ ਦਾ à¨à©à¨à¨® ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à©±à¨ ਬੱà¨à¨¾ à¨à© à¨à¨¿ à¨à©±à¨ ਫਾਰਮ ਵਿੱਠਵੱਡਾ ਹà©à¨à¨ ਹà©, à¨à¨¸ ਨà©à©° ਮà©à¨¸à¨®à¨¾à¨ ਠਤ੠ਫਸਲਾਠਦ੠ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਠਹ੠ਸà¨à¨¦à© ਹà©, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਠà¨à© ਵ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ à¨à©à¨¸à¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠਵਧà©à¨ ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਨਹà©à¨ à¨à¨° ਰਿਹਾ ਹ੠à¨à¨¿à¨¸ ਲਠà¨à¨²à¨¾à¨¸ ਵਿੱਠਪਾਠਪà©à¨¸à¨¤à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à¨¹à© ਵਿਸ਼ਿà¨à¨ ਨà©à©° ਯਾਦ à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠ਦà©à¨¹à¨°à¨¾à¨à¨£ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<p>ਯà©à¨¥ ਠਲਾà¨à©°à¨¸ à¨à©±à¨ ਰà¨à¨¿à¨¸à¨à¨°à¨¡ à¨à©à¨°-ਮà©à¨¨à¨¾à¨«à¨¼à¨¾ ਸੰà¨à¨ ਨ ਹ੠à¨à© ਪà©à¨°à¨¿à¨¥à¨µà© ਸ਼ਾਸਤਰ ਠਤ੠à¨à©à¨°à¨¾à¨®à¨¯ ਮੰਥਨ ਵਰà¨à© à¨à©à¨ ਠਨà©à¨à¨µà© ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨®à¨¾à¨ ਦ੠ਪà©à¨¸à¨¼à¨à¨¸à¨¼ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à© à¨à¨¿ ਦਸ ਦਿਨਾਠਦਾ ਤà©à¨¬à¨° ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® ਹà©à¥¤ YA ਦ੠ਸ਼ਸ਼ਾà¨à¨ à¨à¨¾à¨²à©à¨¾ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ, “ਲà©à¨ ਸਾਡ੠ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨®à¨¾à¨ ਵਿੱਠਠਸੰਤà©à¨¸à¨¼à¨à© ਨਾਲ à¨à¨à¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©à¨ ਮਹਿਸà©à¨¸ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¹ à¨à¨°à©à¨¬à© à¨à¨¾à¨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰà¨à¨ ਬਾਰ੠ਪà©à©à¨¹ ਰਹ੠ਹਨ ਪਰ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨²à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à¨à¨¢-à¨à©à¨à¨à¨¢ ਵਿੱਠਤਬਦà©à¨²à© ਨਹà©à¨ ਹ੠ਰਹ੠ਹà©à¥¤ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠ਹਵਾ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਨਹà©à¨ ਬਦਲ ਰਹ੠ਹà©à¥¤ à¨à©±à¨¥à©à¨ ਤੱਠà¨à¨¿ ਵਿà¨à¨¾à¨¸ à¨à¨¾à¨ à¨à¨²à¨¾ ਦ੠à¨à©à¨¤à¨° ਨਾਲ à¨à©à©à© ਲà©à¨ ਵ੠ਸà©à¨¨, ਠਰਥਹà©à¨£à¨¤à¨¾, ਥà¨à¨¾à¨µà¨ ਠਤ੠ਰਿਸ਼ਤਿà¨à¨ ਦ੠à¨à©à©±à¨-à¨à©±à¨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ। ਸਵà©-ਮà©à©±à¨², ਮਾਨਸਿਠਸਿਹਤ ਠਤ੠à¨à¨¿à©°à¨¤à¨¾ ਦ੠ਸਵਾਲਾਠਦ੠à¨à¨²à©-ਦà©à¨à¨²à© ਤੰਦਰà©à¨¸à¨¤à© ਦ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਵ੠ਠਸੰਤà©à¨¸à¨¼à¨à© ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨ à¨à©à¨°à¨¹à¨¿ ਪà©à¨°à¨¤à© à¨à©±à¨ ਸਾà¨à¨à© ਵà¨à¨¨à¨¬à©±à¨§à¨¤à¨¾ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਦ੠à¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾, à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à©, ਡà©à©°à¨à© ਪà©à¨°à¨¤à© ਦ੠à¨à¨¾à¨² à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ, ਠਤ੠à¨à¨¹à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਸਥਾਨਾਠਦ੠à¨à©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਪà©à¨°à©à¨°à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਠਣà¨à¨¿à¨£à¨¤ à¨à¨¿à©°à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਸੰਬà©à¨§à¨¿à¨¤ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ।</p>
<h4 class="sub_head">ਵਾਤਾਵਰਣ ਦà©à¨à¨ à¨à¨¦à¨¾à¨¹à¨°à¨£à¨¾à¨</h4>
<p>à¨à¨¦à©à¨ªà©à¨° ਵਿੱਠà¨à©à¨²à©à¨¹ ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à© à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à¨®à©à©±à¨ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à©à¨à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਹ੠à¨à© à¨à¨¦à©à¨ªà©à¨° à¨à©à¨à¨¦à¨°à© à¨à©à¨²à©à¨¹ ਦ੠à¨à©à¨¦à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਸਵà©-ਡਿà¨à¨¼à¨¾à¨à¨¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਮਾਰਠ&#8216;ਤ੠à¨à©±à¨²à¨£ ਠਤ੠ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹà©à¨¨à¨° ਬਲà¨à¨¿ ਲà©à¨¡à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª ਬਣਾà¨à¨£ ਦ੠ਯà©à¨ ਬਣਾ ਰਹ੠ਹà©à¥¤ à¨à¨¾à¨à¨¥à¨¾à¨°à©, ਤà©à¨°à¨¿à¨µà©à¨à¨¦à¨°à¨® ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਲà©à¨¡à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª ਸੰਸਥਾ, ਠਪਾਹਠਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨ ਹà©à¨° à¨à¨¾à¨¸ ਸਮਾà¨à¨¿à¨-à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨ ਰà©à¨à¨¾à¨µà¨à¨¾à¨ ਵਾਲ੠ਲà©à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µ ਸੰਸਥਾ à¨à¨¾à¨ à¨à©±à¨¦à¨®à© ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨ ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠à¨à¨²à¨¾à¨à¨£ ਲਠਹà©à¨¨à¨° ਠਤ੠ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਯà©à¨ ਬਣਾ ਰਹ੠ਹà©à¥¤ ਧਾਰਾਵ੠ਡà©à¨°à©à¨® ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨ ਧਾਰਾਵà©, ਮà©à©°à¨¬à¨ ਵਿੱਠਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠਹਿਪà©à¨ª ਪà©à¨°à¨¤à¨¿à¨à¨¾ ਦ੠ਸਲਾਹ ਠਤ੠ਪਾਲਣ ਪà©à¨¸à¨¼à¨£ à¨à¨° ਰਿਹਾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਠà¨à©à¨¸à¨¼à©à¨°à© ਠਰਾਸ੠ਦ੠ਸ਼ਬਦਾਠਵਿੱà¨, ਤਿਰà©à¨µà©°à¨¨à¨®à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਰà©à¨¸à©à¨à¨à¨° à¨à©°à¨à©à¨à¨¸à¨¼à¨¨à¨² à¨à¨®à¨¿à¨à¨¨à¨¿à¨à© à¨à©±à¨ &#8220;ਠੰਤਰ-ਪà©à©à©à¨¹à© à¨à¨®à¨¿à¨à¨¨à¨¿à¨à© ਸਿੱà¨à¨£ ਵਾਲ੠ਥਾਠਹ੠à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨ ਠਤ੠ਪਰਿਵਾਰਾਠਲਠਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਸਹà©à¨²à¨¤ ਦਿੰਦ੠ਹ੠à¨à© ਸਿੱà¨à¨£, à¨à¨®à¨¾à¨ à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠ਰਹਿਣ ਦ੠ਤਰà©à¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਤਲਾਸ਼ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ&#8221;। à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਪà©à¨¸à¨¼à¨à¨¸à¨¼ ਵਿà¨à¨¿à©°à¨¨ ਠਤ੠ਵਿà¨à¨¾à¨¸à¨¸à¨¼à©à¨² ਹà©, ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਲਠਠਰਧ-ਨਿਯਮਿਤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® ਤà©à¨ ਲ੠à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ à¨à¨¦à¨°à¨¾à¨-à¨à©à¨®à¨¤à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸ਼ਾਮਲ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨¹à¨µà¨¾à¨¨ ਪਰਿਵਾਰਾਠਲਠà¨à©±à¨ ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਤੱਠਠਤ੠ਨਾਲ ਹ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨à©±à¨ ਾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਸਾà¨à¨à© à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à©°à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਬਣਾà¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à©°à¨¦à© ਹਨ।</p>
<p>à¨à©à¨ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à©à¨à¨, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਡà©à¨ ਰ ਪਾਰਠà¨à©°à¨¸à¨à©à¨à¨¿à¨à¨, à¨à© à¨à¨¿ ਬà©à¨§à© ਠਤ੠ਹà©à¨° à¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਸ਼ਾਸਤਰ੠ਪਰੰਪਰਾਵਾਠਦà©à¨à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¿à¨¤ ਹà©, ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਹà¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à© ਹà©à¨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦ੠ਬਹਾਲ੠ਠਤ੠ਠੰਦਰà©à¨¨à© ਸਦà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¿à¨¤ ਹਨ।</p>
<h4 class="sub_head">ਪਹà©à©°à¨à¨¯à©à¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਸਮਾਵà©à¨¸à¨¼à¨¤à¨¾</h4>
<p>ਠà¨à¨¸à¨° ਵਿà¨à¨²à¨ªà¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸਥਾਨਾਠਨà©à©° ਵਿਸ਼à©à¨¸à¨¼ ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠਦà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à© à¨à¨¾à¨ ਤਾਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਸ਼à©à¨°à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨² ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਸਾਧਨ ਠਤ੠ਪà©à¨¸à¨¾ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¾à¨ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨² à¨à©±à¨à©-à¨à©±à¨ ਵਿਦਿਠਠਵਿਸ਼à©à¨¸à¨¼ ਠਧਿà¨à¨¾à¨° ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, ਨà©à¨à¨µà¨°à¨ ਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਠਠਨà©à¨à¨µ à¨à¨¾à¨¤, ਸਥਾਨ à¨à¨¦à¨¿ &#8216;ਤ੠ਠਧਾਰਤ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, ਸà©à¨°à© à¨à©à¨¨ à¨à¨¸ ਧਾਰਨਾ ਨà©à©° ਬਦਲਣ ਠਤ੠ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਹà©à¨° ਪà©à¨°à¨¯à©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਲà©à© &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦਿੰਦ੠ਹਨ। &#8220;à¨à¨¹ ਠੰਸ਼ਠਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਸੱਠਹ੠à¨à¨¿ à¨à©±à¨à¨¿à¨¤ ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਲਠਬਹà©à¨¤ ਸਾਰà©à¨à¨ ਵਿà¨à¨²à¨ªà¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦà©à¨à¨ ਥਾਵਾਠਪਹà©à©°à¨à¨¯à©à¨ ਹਨ, ਪਰ ਠਸà©à¨ à¨à¨¹ ਦਿà¨à¨¾à¨à¨£ ਦ੠à¨à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¸à¨¼ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਾਠà¨à¨¿ ਠਸà©à¨ ਵੱà¨-ਵੱਠà¨à¨¿à¨¸à¨®à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਥਾਵਾਠਬਣਾ ਸà¨à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿à©±à¨¥à© ਠਸà©à¨ ਰà©à¨à¨¾à¨µà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਦà©à¨° à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਾਠਠਤ੠ਵੱà¨-ਵੱਠà¨à¨¿à¨à¨¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਾà¨à¥¤ ,</p>
<p>ਫਾਰਮਵਰਸਿà¨à©à¨à¨¼ ਦਾ à¨à©à¨à¨°à¨¡à©à¨¨à©à¨à¨° ਠਤ੠ਸ਼à©à¨°à©à¨à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲਾ à¨à¨°à¨¨ ਸਿੰà¨, à¨à©±à¨¤à¨° ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਦ੠ਸ਼ਾਹà¨à¨¹à¨¾à¨à¨ªà©à¨° ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹà©, à¨à¨¿à©±à¨¥à©à¨ à¨à¨¸à¨¦à© à¨à¨¿à¨¸à¨¾à¨¨ ਪਿਤਾ à¨à©°à¨® ਲਠਰਾà¨à¨¸à¨¥à¨¾à¨¨ à¨à¨²à© à¨à¨à¥¤ à¨à¨¾à¨µà©à¨ à¨à¨¹ ਵੱਡਾ ਹà©à¨à¨ ਠਤ੠à¨à©°à¨à©à¨¨à©à¨ ਰਿੰਠਵਿੱਠਬà©à¨à¨²à¨° ਦ੠ਡਿà¨à¨°à© ਪà©à¨°à© à¨à©à¨¤à©, ਫਿਰ ਵ੠à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਨà©à©° ਠà¨à¨¿à¨¹à© à¨à©°à¨® ਦ੠ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਠਪਾà¨à¨ à¨à© à¨à¨¸à¨¦à© ਰà©à¨à©à¨à¨ ਠਤ੠ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਦ੠ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਤà©à¨¸à¨¼à¨à©à¨à¨¨à¨ ਸà©à¥¤ à¨à©à¨ ਸਾਲਾਠਦ੠à¨à©°à¨®, à¨à©à¨ ਠਤ੠ਫà©à¨²à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª ਤà©à¨ ਬਾਠਦ, à¨à¨¸ ਨà©à©° ਠਹਿਸਾਸ ਹà©à¨à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¾à¨µà©à¨ à¨à¨¹ à¨à¨¿à¨¤à© ਵ੠à¨à¨¿à¨ ਹà©à¨µà© ਠਤ੠à¨à© ਵ੠à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¨µà©, à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à¨¼à¨®à©à¨¨ ਨਾਲ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਪà©à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¾à¨µà©à¨ à¨à¨¹ ਸà¨à©à¨² ਦ੠à¨à©à¨à¨ªà¨¸ ਵਿਠਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਪਾਰਠਨà©à©° ਠà©à¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¨µà© à¨à¨¾à¨ ਨਰਸਰ੠ਨà©à©° ਵਿà¨à¨¸à¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¨µà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸à¨¦à© ਮਾਰà¨à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨ ਸਿਧਾà¨à¨¤à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਹ੠à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª, ਪਰਿਵਾਰ, ਸਥਾਨਠà¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠à¨à©à¨¤à¨° ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਠਰਾਹà©à¨ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¨à¨¾à¥¤ ਠੱਠà¨à¨¹ ਰਾà¨à¨¸à¨¥à¨¾à¨¨ ਦ੠à¨à¨¡à©à¨², à¨à¨¦à©à¨ªà©à¨° à¨à¨¼à¨¿à¨²à© ਵਿੱਠà¨à¨¡à©à¨² ਫਾਰਮਵਰਸਿà¨à© ਦਾ ਤਾਲਮà©à¨² à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à© 18 ਤà©à¨ 25 ਸਾਲ ਦ੠à¨à¨®à¨° ਦ੠ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਫà©à¨²à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª ਠਤ੠ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠà¨à¨¬à¨¾à¨à¨²à© à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ à¨à¨®à¨°à¥¤</p>
<p>à¨à¨¹ ਦੱਸਦਾ ਹà©, &#8220;à¨à¨¸ à¨à¨¿à©±à¨¤à© ਦ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨ ਸ਼ਹਿਰਾਠਵੱਲ ਪਰਵਾਸ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à©±à¨à¨¾ ਰੱà¨à¨¦à© ਹਨ, ਪਰ ਠà¨à¨¸à¨° à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©à¨ à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨ ਮਾਨਸਿਠਠਤ੠à¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à©±à¨à¨¼à¨¤, à¨à©à©à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨ à¨à¨¤à¨®-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦ੠à¨à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਬਰà¨à¨°à¨¾à¨° ਨਹà©à¨ ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਨà©à©° à¨à©±à¨¥à©. ਸਾਡਾ ਮà©à©±à¨ ਮà©à©±à¨² à¨à¨¸ à¨à©à¨¤à¨° ਦ੠à¨à¨¬à¨¾à¨à¨²à© à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨®à©à¨¨, à¨à©à¨¤à©, ਪà©à¨¦à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨¨à¨µà¨°à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨²à© ਦà©à¨à¨²à© ਦà©à¨à¨ ਰਵਾà¨à¨¤à© à¨à¨¿à¨à¨¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ &#8216;ਤ੠ਧਿà¨à¨¨ à¨à©à¨à¨¦à¨°à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹ੠à¨à© à¨à©à¨ à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਫਲਤਾਪà©à¨°à¨µà¨ ਬà¨à© ਹਨ। ਠਸà©à¨ ਦਿਲà¨à¨¸à¨ªà© ਰੱà¨à¨£ ਵਾਲ੠ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¸ à¨à¨¿à¨à¨¨ ਨਾਲ ਦà©à¨¬à¨¾à¨°à¨¾ à¨à©à©à¨¨ ਦ੠à¨à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¸à¨¼ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾਠਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à©±à¨ ਵਿਹਾਰਠà¨à¨®à¨¦à¨¨ ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਵ੠ਮਦਦ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® ਲਠਫà©à¨à¨²à¨à© ਵਿੱਠà¨à¨®à¨¿à¨à¨¨à¨¿à¨à© ਦ੠ਸਥਾਨਠਬà¨à¨¼à©à¨°à¨ ਠਤ੠ਸਫਲ ਫਾਰਮ à¨à¨¾à¨ ਨਰਸਰà©à¨à¨ à¨à¨²à¨¾à¨à¨£ ਵਾਲ੠ਦà©à¨µà©à¨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਮਹà©à¨¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠à¨à¨¸ ਤà©à¨¬à¨° ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨ ਪà©à¨¨à¨°-à¨à¨¤à¨ªà¨¤à© à¨à©à¨¤à©, ਨਰਸਰ੠ਠਤ੠ਪਸ਼੠ਪਾਲਣ ਦ੠ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਬਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਹà©à¨° ਦਿਲà¨à¨¸à¨ªà© ਦ੠ਠਧਾਰ ਤà©, à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©à¨¤à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ ਨਰਸਰà©à¨à¨ ਵਿੱਠà¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à© ਵ੠à¨à©±à¨¦à¨®à© à¨à©±à¨¦à¨® à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à©°à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¸ ਲਠਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à¨µà¨¿à©±à¨</h4>
<p>&#8220;à¨à¨¼à¨®à©à¨¨à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਠਨà©à¨à¨µ-ਠਧਾਰਿਤ ਸਿੱà¨à¨£ ਠਤ੠ਸਿà¨à¨¿à¨à¨°à¨¥à©-à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¿à¨¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨà©à©° ਲਾà¨à© à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਨਾਲ-ਨਾਲ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨µà¨¿à¨§à¨¾à¨à¨¨à¨ ਬਣਾà¨à¨£ ਵਾਲà©à¨à¨ ਥਾà¨à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਡਿà¨à¨¼à¨¾à¨à¨¨ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਸਾਡ੠à¨à©à¨² ਵਿà¨à¨¿à©°à¨¨ ਪà©à¨°à¨¯à©à¨ ਠਤ੠ਤà¨à¨°à¨¬à© ਹਨ, ਮà©à¨°à¨¾ ਮੰਨਣਾ ਹ੠à¨à¨¿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਹ੠ਨà©à©° ਠਪਣਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਪਾà©à© ਠਤ੠à¨à©à¨£à©à¨¤à©à¨à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ &#8211; ਠਨà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨¨à¥¤&#8221; ਠੱਠਮà©à©±à¨ ਧਾਰਾ ਦ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਵਿੱਠਸਵà©-ਨਿਰਦà©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨, ਰਵਾà¨à¨¤à© à¨à¨¿à¨à¨¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ à¨à¨¦à¨¿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ”ਸà©à¨°à© à¨à©à¨¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ। </p>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="69037319" data-title="Ecoversities: What universities doesn’t teach" data-url="https://www.thehindu.com/education/ecoversities-what-universities-doesnt-teach/article69037319.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/ecoversities-what-universities-doesnt-teach/article69037319.ece');" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fecoversities-what-universities-doesnt-teach%2Farticle69037319.ece&;t=Ecoversities%3A%20What%20universities%20doesn%E2%80%99t%20teach')" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fecoversities-what-universities-doesnt-teach%2Farticle69037319.ece&;text=Ecoversities%3A%20What%20universities%20doesn%E2%80%99t%20teach')" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fecoversities-what-universities-doesnt-teach%2Farticle69037319.ece&;text=Ecoversities%3A%20What%20universities%20doesn%E2%80%99t%20teach')" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fecoversities-what-universities-doesnt-teach%2Farticle69037319.ece&;title=Ecoversities%3A%20What%20universities%20doesn%E2%80%99t%20teach')" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=Ecoversities%3A%20What%20universities%20doesn%E2%80%99t%20teach%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fecoversities-what-universities-doesnt-teach%2Farticle69037319.ece')" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fecoversities-what-universities-doesnt-teach%2Farticle69037319.ece&;title=Ecoversities%3A%20What%20universities%20doesn%E2%80%99t%20teach')" data-cf-modified-849d282ec91554def1cf4857-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="69037319" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;"><a rel="nofollow noopener" target="_blank" class="delete bookmarkdelete"></p>
<p> ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </a><br />
 ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©
 </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(1) && totalPcount.length >= (0 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(1) && totalPcount.length >= (0 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid01', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid01').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(1) && totalPcount.length >= (0 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Desktop_AT_Mid01');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(3) && totalPcount.length >= (2 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(3) && totalPcount.length >= (2 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1', [1, 1], 'Desktop_Inarticle_1x1').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(3) && totalPcount.length >= (2 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Desktop_AT_Mid02');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Desktop_AT_Mid03');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Desktop_AT_Mid04');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Desktop_AT_Mid05');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(1) && totalPcount.length >= (0 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(1) && totalPcount.length >= (0 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle01', [[300, 250], [336, 280]], 'MWeb_AT_Middle01').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(1) && totalPcount.length >= (0 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('MWeb_AT_Middle01');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(3) && totalPcount.length >= (2 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Mweb_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(3) && totalPcount.length >= (2 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1', [1, 1], 'Mweb_Inarticle_1x1').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(3) && totalPcount.length >= (2 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('Mweb_Inarticle_1x1');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300, 250], [336, 280]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('MWeb_AT_Middle02');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300, 250], [336, 280]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('MWeb_AT_Middle03');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300, 250], [336, 280]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('MWeb_AT_Middle04');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];
 if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) 
 var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";
 container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></p>
<div><script type="849d282ec91554def1cf4857-text/javascript">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) 
 googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300, 250], [336, 280]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.display('MWeb_AT_Middle05');
 );
 );</script></div>
<p><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

Ecoversities: ਕਿਹੜੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ

