<p> <br />
</p>
<p>			à¨à©°à¨¡à©à¨à©à©à¨¹ (ਠਵਤਾਰ ਸਿੰਠà¨à©°à¨µà¨°à¨¾) : ਮਨà©à©±à¨à© à¨à©à¨µà¨¨ ਦਾ à¨à©à¨ à¨à©à¨¤à¨° ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ ਨਹà©à¨ à¨à¨¿à¨¸ ਵਿਠà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦਾ ਦà¨à¨¼à¨² ਨਾ ਹà©à¨µà©à¥¤ ਮਨà©-ਸੰà¨à¨¾à¨° ਤà©à¨ ਠੰਤਰਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਵà¨à¨¾à¨à¨¦à¨°à© ਤੱà¨, à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਤà©à¨ ਬਿਨਾਠà¨à©à¨ ਵ੠ਸੰà¨à¨µ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨, à¨à¨¿à¨à¨¨, ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨, ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à©, ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨¨, ਵਪਾਰ, ਸੰà¨à¨¾à¨°, ਸਾਹਿਤ, ਸੱà¨à¨¿à¨à¨à¨¾à¨°, à¨à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¸, ਵਿਰਸਾ à¨à¨¦à¨¿ ਸਠਦ੠ਵਾਹਠà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠੱà¨à¨à©±à¨²à©à¨¹, ਪੰà¨à¨¾à¨¬/à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਸਿà¨à¨¸à© ਬਿਰਤਾà¨à¨¤ ਵਿੱਠਵ੠à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦਾ ਮà©à©±à¨¦à¨¾ ਠà¨à¨¸à¨° à¨à¨ ਾà¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à©±à¨¥à©à¨ ਤੱਠà¨à¨¿ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਪà©à¨°à¨§à¨¾à¨¨ ਮੰਤਰ੠ਵ੠ਠੱà¨à¨à©±à¨²à©à¨¹ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਮà©à©±à¨¦à© &#8216;ਤ੠ਠਤ੠ਮਾà¨-ਬà©à¨²à©à¨à¨ ਦ੠ਹੱਠਵਿੱਠà¨à¨¿à©±à¨ªà¨£à©à¨à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ। ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦ੠ਮà©à©±à¨ ਮੰਤਰ੠ਨ੠ਵ੠ਹਾਲ ਹ੠ਵਿੱਠਮਾਠਬà©à¨²à© ਨà©à©° ਮਹੱਤਵ ਦà©à¨£ ਦ੠à¨à©±à¨² à¨à¨¹à© ਹà©à¥¤ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦਾ &#8220;ਰਾਠà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ à¨à¨à¨&#8221; ਨਿਰਦà©à¨¸à¨¼ ਦਿੰਦਾ ਹ੠à¨à¨¿ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦਾ ਸਾਰਾ à¨à©°à¨® ਮਾਠਬà©à¨²à© ਪੰà¨à¨¾à¨¬à© ਵਿੱਠਹ੠à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨µà©à¥¤ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਠਧਾਰਾ 347 ਠਤ੠351-ਠਹਰ à¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਨਾà¨à¨°à¨¿à¨ ਨà©à©° à¨à¨ªà¨£à© ਮਾਤ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਵਿੱਠਸà©à¨µà¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਦਾ ਠਧਿà¨à¨¾à¨° ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à©à¨à¨¦à¨° ਸਰà¨à¨¾à¨° ਵੱਲà©à¨ ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਨਵà©à¨ &#8220;ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à¨¤à© 2020&#8221; ਵਿੱਠਮਾਤ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਵਿੱਠਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦà©à¨£ ਦà©à¨à¨ ਹਦਾà¨à¨¤à¨¾à¨ ਦਿੱਤà©à¨à¨ à¨à¨à¨à¨ ਹਨ। ਦà©à¨¨à©à¨à¨ à¨à¨° ਦ੠ਮਾਹਿਰਾਠਦ੠ਰਾà¨, ਪà©à¨¤à¨¾à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਨਤà©à¨à© ਠਤ੠ਸਫ਼ਲ ਦà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹਰ à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠਮਾਤ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਨà©à©° à¨à¨§à¨¾à¨° ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠਵੱਡਾ ਸਹਿਯà©à¨ ਦਿੰਦਾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, ਵਿਦà©à¨¸à¨¼à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਸਿੱà¨à¨£ ਲਠਵà©, ਮਾਤ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਮਾਧਿਠਮ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à¨¾à¨à¨£à¨¾ ਵਿਦà©à¨¸à¨¼à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਮਾਧਿਠਮ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à¨¾à¨à¨£ ਨਾਲà©à¨ ਵਧà©à¨ ਨਤà©à¨à© ਦਿੰਦਾ ਹ੠(ਹਵਾਲਾ ਲਠਵà©à¨à©- 1. &#8216;ਠੰà¨à¨°à©à¨à¨¼à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਠਤ੠ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿੱਠਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ ਮਾਧਿਠਮ&#8230;&#8217; ਬà©à¨°à¨¿à¨à¨¿à¨¸à¨¼ à¨à©à¨à¨¸à¨², 2017, pp. 3; 2. &#8216;ਮਾਤ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਠਧਾਰਤ ਸਾà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨°&#8217;, UNESCO, 2008, pp. 2; 3. &#8216;Lound and Clear: Effective Language of Instruction Policies for Learning&#8217;, World Bank, 2021; ਸਾਰ੠ਮੱà¨à©à© ਦ੠à¨à¨¾à¨² &#8216;ਤ੠ਫà©à© à¨à¨ ਤਿੰਨ à¨à©à¨à¨¸à¨)। ਪਰ ਪੰà¨à¨¾à¨¬/à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦਾ ਸਮà©à©±à¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਵਿਹਾਰ à¨à¨°à¨®à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨§à¨¾à¨°à¨¿à¨¤ ਹ੠ਠਤ੠ਮਾà¨-ਬà©à¨²à©à¨à¨ ਨà©à©° ਹਰ ਰਸਮ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱà¨à©à¨ ਲà¨à¨à¨ ਪà©à¨°à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਬਾਹਰ à¨à¨° ਦਿੱਤਾ à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਦਾ ਸਿੱà¨à¨¿à¨, à¨à¨¿à¨à¨¨, ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨, ਹà©à¨¨à¨°, ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨¨, ਵਪਾਰ, ਸੰà¨à¨¾à¨°, ਸਾਹਿਤ, ਸੱà¨à¨¿à¨à¨à¨¾à¨°, à¨à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¸, ਵਿਰਸਾ à¨à¨¦à¨¿ ਹਰ à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨°à© ਨà©à¨à¨¸à¨¾à¨¨ ਹà©à¨à¨à¥¤ ਪੰà¨à¨¾à¨¬à© ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਮੰਠ(ਯà©.à¨à©.) à¨à¨¸ ਸਥਿਤ੠ਨà©à©° ਬਹà©à¨¤ à¨à©°à¨à©à¨°à¨¤à¨¾ ਨਾਲ ਲ੠ਰਿਹਾ ਹà©à¥¤ &#8216;ਮੰà¨&#8217; ਦਾ ਵਫ਼ਦ à¨à¨¸ ਸਬੰਧ੠à¨à¨¼à¨®à©à¨¨à© à¨à¨¾à¨£à¨à¨¾à¨°à© ਹਾਸਲ à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠à¨à¨¸ ਸਬੰਧ੠ਢà©à¨à¨µà©à¨à¨ à¨à¨¤à©à¨µà¨¿à¨§à©à¨à¨ ਲਠਸà©à¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਸਹਿਯà©à¨ ਦà©à¨£ ਠਤ੠ਵੱà¨-ਵੱਠਸੰਸਥਾਵਾà¨/à¨à¨¥à©à¨¬à©°à¨¦à©à¨à¨ à¨à¨¦à¨¿ ਨਾਲ ਮà©à¨à¨¿à©°à¨à¨¾à¨ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਪà©à¨°à© ਮਹà©à¨¨à© (ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ) ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦ੠ਦà©à¨°à© &#8216;ਤ੠ਹà©à¥¤ ਪੰà¨à¨¾à¨¬à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਸਬੰਧ੠ਵਫ਼ਦ ਦ੠ਦ੠ਮà©à©±à¨ ਫà©à¨°à© à¨à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਹà©à¨ ਲਿà¨à© ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨° ਹਨ: 1. ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨¨ ਵਿੱਠਪੰà¨à¨¾à¨¬à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ ਠਤ੠ਲਾà¨à© à¨à¨°à¨¨ ਦà©à¨à¨ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਹੱਲ à¨à¨°à¨¨à¨¾; 2. ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਵਿੱਠਦਰਮਿà¨à¨¨à© ਬਦਲਾਠਲਠਯਤਨਾਠਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤ ਠੱਠਦ੠ਪà©à¨°à©à¨¸ ਮਿਲਣ੠ਰਾਹà©à¨ ਠਸà©à¨ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਠਤ੠ਸਮà©à©±à¨à© ਪੰà¨à¨¾à¨¬à© à¨à¨à¨¤ ਨà©à©° ਬà©à¨¨à¨¤à© à¨à¨°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ ਪੰà¨à¨¾à¨¬à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰ੠à¨à©à¨¤à¨° à¨à©°à¨à©à¨° à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਸੰà¨à¨ ਵਿੱਠਹਨ। à¨à¨¸ à¨à¨°à¨à© ਸਾਰ੠ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਠਵੱਲà©à¨ ਫà©à¨°à© ਠਤ੠ਵੱਡ੠ਪੱਧਰ ’ਤ੠à¨à¨ªà¨°à¨¾à¨²à© à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤ ਮੰਠਦਾ ਵਿà¨à¨¾à¨° ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¸ ਸਬੰਧ੠ਲà©à¨¡à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª ਦ੠ਪਹਿਲ੠à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਦ੠ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਲਠਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਨà©à©° à¨à¨ªà¨°à©à¨à¨¤ ਦà©à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤à© ਲਠà¨à¨²à¨¦à© ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¦à© ਲà©à©à©à¨à¨¦à© à¨à¨¦à¨® à¨à©à©±à¨à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਸੰà¨à¨µ ਠਤ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਹà©à¥¤ ਠਸà©à¨ ਸਮà©à©±à¨à© ਸੰà¨à¨¾à¨° à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à© ਨà©à©° ਬà©à¨¨à¨¤à© à¨à¨°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ à¨à¨¹ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਮਾਮਲਿà¨à¨ ਦ੠ਵਿà¨à¨ªà¨ ਸਮਠਨà©à©° ਹਰ à¨à©à¨¨à© ਤੱਠਪਹà©à©°à¨à¨¾à¨à¨£ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਮਾਮਲਿà¨à¨ ਬਾਰ੠ਫà©à¨²à©à¨à¨ à¨à¨²à¨¤ ਧਾਰਨਾਵਾਠਨà©à©° ਤà©à© à¨à© à¨à¨¾à¨à¨°à©à¨à¨¤à¨¾ ਫà©à¨²à¨¾à¨à¨£ ਲਠਵਿਸ਼à©à¨¸à¨¼ ਯà©à¨à¨¦à¨¾à¨¨ ਪਾà¨à¨£à¥¤ ਠਸà©à¨ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਨà©à©° ਬà©à¨¨à¨¤à© à¨à¨°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਵਿੱਠਪੰà¨à¨¾à¨¬à© ਬà©à¨²à© à¨à¨¾à¨£ ਲਠਤà©à¨°à©°à¨¤ ਲà©à©à©à¨à¨¦à© à¨à¨¦à¨® à¨à©à©±à¨à© à¨à¨¾à¨£à¥¤ ਠਸà©à¨ à¨à¨¹ ਵ੠ਬà©à¨¨à¨¤à© à¨à¨°à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¿ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਦ੠ਸਬੰਧਤ ਵਿà¨à¨¾à¨ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਮੰਠਠਤ੠ਹà©à¨° ਸਬੰਧਤ ਠਦਾਰਿà¨à¨, ਸੰਸਥਾਵਾà¨, ਮਾਹਿਰਾਠà¨à¨¦à¨¿ ਨਾਲ ਵੱਡ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਰਾਬਤਾ à¨à¨¾à¨à¨® à¨à¨°à¨¨ ਤਾਠà¨à© à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਨਿਰਵਿà¨à¨¨ ਠਤ੠à¨à¨²à¨¦à© ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à©à¥¤ à¨à¨¸ ਮà©à¨à© ਮੰਠਦ੠à¨à¨à© ਡਾ: à¨à©à¨à¨¾ ਸਿੰà¨, ਬਲਦà©à¨µ ਸਿੰਠà¨à©°à¨§à©à¨²à¨¾, ਸ਼ਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਠਮਾਹਲ ਠਤ੠ਸਰਦà©à¨² ਸਿੰਠਮਰਵਾਹਾ ਨ੠ਪੰà¨à¨¾à¨¬à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠à¨à©à¨¸à¨¼à¨¹à¨¾à¨²à© ਲਠਵਿਸ਼à©à¨¸à¨¼ à¨à¨ªà¨°à¨¾à¨²à© à¨à¨°à¨¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦਿੱਤਾ | ਪà©à¨¸à¨ ਬà©à¨¦à¨¾à¨ ਵਾ à¨à¨¸ ਲà©à¨ ਵਿੱਠਵਿà¨à¨¾à¨°/ਤੱਥ ਲà©à¨à¨ ਦ੠à¨à¨ªà¨£à© ਹਨ ਠਤ੠geopunjab.com à¨à¨¸à¨¦à© ਲਠà¨à©à¨ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© à¨à¨¾à¨ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© ਨਹà©à¨ ਲà©à¨à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à©à¨à¨° ਤà©à¨¹à¨¾à¨¨à©à©° à¨à¨¸ ਲà©à¨ ਨਾਲ à¨à©à¨ ਸਮੱਸਿਠਹ੠ਤਾਠà¨à¨¿à¨°à¨ªà¨¾ à¨à¨°à¨à© ਸਾਡ੠ਸੰਪਰਠਪੰਨ੠&#8216;ਤ੠ਸਾਡ੠à¨à©à¨® ਨਾਲ ਸੰਪਰਠà¨à¨°à©à¥¤<br />
<br /></p>

