<h2 class="sub-title" style="font-family: 'Merriweather', serif; font-weight: bold;">ਪà©à¨°à¨à¨² ਦà©à¨à¨ à¨à©à¨¬à©à©à¨à¨, ਧà©à©°à¨¦à¨²à© ਸà¨à©à¨¨ ਠਤ੠ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਿੱਠਠੰਤਰ ਨ੠OSM ਸਿਸà¨à¨® ਦ੠ਰà©à¨²à¨à¨à¨ ਵਿੱਠà¨à¨®à¨à¨¼à©à¨°à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​SOPs, ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à¨¾ ਠਤ੠à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਤੱਠਮà©à¨«à¨¼à¨¤ ਪਹà©à©°à¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਵਿੱਠà¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¦à©à¨¹à© ਠਤ੠à¨à¨¨à¨¤à¨¾ ਦ੠à¨à¨°à©à¨¸à© ਨà©à©° ਬਹਾਲ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹà©à¥¤</h2>
<p></p>
<div id="content-body-71054220" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p>ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਿੱਠਵਧà©à¨°à© ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਠਲੰਬ੠ਸਮà©à¨ ਤà©à¨ à¨à©±à¨² ਰਹà©à¨à¨ ਮੰà¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨µà¨¾à¨¬ ਵਿੱà¨, à¨à©à¨à¨¦à¨°à© ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਬà©à¨°à¨¡ (ਸà©à¨¬à©à¨à¨¸à¨) ਨ੠ਡਿà¨à©à¨à¨² ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à©±à¨¤à¨°-ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਨà©à©° ਮਿà¨à¨°à© ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠà¨à¨¨-ਸà¨à©à¨°à©à¨¨ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ (OSM) ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਦ੠ਸ਼à©à¨°à©à¨à¨¤ à¨à©à¨¤à©à¥¤ à¨à¨¸ ਫਰà©à¨®à¨µà¨°à¨ ਦ੠ਤਹਿਤ, à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਫਾà¨à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸà¨à©à¨¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸਾà¨à¨¬à¨°-ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਪਲà©à¨à¨«à¨¾à¨°à¨® ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¨à¨²à¨¾à¨à¨¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿à¨¸ ਨਾਲ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਨਿà¨à¨°à¨¾à¨¨à©, ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਬà©à¨¤à¨°à¨¤à©à¨¬ ਵੰਡ, à¨à©à¨à¨¦à¨°à© ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨¨ ਠਤ੠ਸਵà©à¨à¨²à¨¿à¨¤ ਤਸਦà©à¨ à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸਮਰੱਥ ਬਣਾà¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à© ਦਾ à¨à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਵਿੱਠਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਸ਼à©à©±à¨§à¨¤à¨¾, à¨à©à¨ªà¨¤à¨¤à¨¾ ਠਤ੠à¨à¨à¨¸à¨¾à¨°à¨¤à¨¾ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਸà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à¨²à¨¦à© ਹ੠ਸਰਵਰ ਠਸਫਲਤਾਵਾà¨, ਪà©à¨°à¨à¨² ਦà©à¨à¨ à¨à¨²à¨¤à©à¨à¨, ਧà©à©°à¨¦à¨²à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨ ਠਧà©à¨°à©à¨à¨ ਸà¨à©à¨¨ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨, ਬà©à¨à¨¾à¨¬à© à¨à¨µà¨¾à¨¬, ਠਸੰà¨à¨¤ ਸà¨à©à¨ª-ਮਾਰà¨, ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਿà¨à¨¾à©à¨¾à¨, à¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à©à¨à¨µà© ਮà©à©±à¨¦à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠ਡਿà¨à©à¨à¨² ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਦ੠à¨à¨°à©à¨¸à©à¨¯à©à¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤à¨¤à¨¾ ਬਾਰ੠à¨à¨¿à©°à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਲ੠à¨à© ਵਿਵਾਦਾਠਦਾ ਸਾਹਮਣਾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਪਿà¨à¥¤</p>
<p>ਵਿਡੰਬਨਾ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਦà©à¨à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨¯à¨®à©à¨à¨ ਨà©à©° ਹੱਲ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਪà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨¤à¨®à¨, ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸ਼ਾਸਤਰ੠ਠਤ੠ਤà¨à¨¨à©à¨à© à¨à¨¾à¨®à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ à¨à©à¨¦ à¨à¨¾à¨à¨ ਦ੠à¨à©à¨°à© ਵਿਠà¨à¨à¥¤ à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਸਵਾਲ ਵ੠à¨à¨ ਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©: ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਤà©à¨ à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਠਤ੠ਤਸਦà©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¾à¨°à¨ à¨à¨¿à¨à¨ ਲਿਠà¨à¨¾à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à© à¨à¨¿ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦਾ à¨à¨ªà¨£à¨¾ ਬà©à¨§à¨¿à¨ à¨à©°à¨® ਹ੠ਠਤ੠ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਦ੠ਹਿੱਸ੠ਵà¨à©à¨ ਪਹਿਲਾਠਹ੠ਡਿà¨à©à¨à¨¾à¨à¨à¨¼ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਹà©?</p>
<h4 class="sub_head">ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਸਿਸà¨à¨®</h4>
<p>ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਠਧਿà¨à¨ªà¨¨-ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨-ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ (TLE) ਫਰà©à¨®à¨µà¨°à¨ ਦਾ ਸਠਤà©à¨ ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਠਹà©à¨à¨ ਹ੠à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਿੱਧ੠ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਤਰੱà¨à©, à¨à¨¾à¨²à¨ ਦ੠ਦਾà¨à¨²à©, ਵà¨à¨¼à©à¨«à¨¼à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠à¨à¨°à©à¨ ਰ ਦ੠ਮà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¾à¨¸ à¨à¨°à¨à© ਬਾਰà©à¨¹à¨µà©à¨ à¨à¨®à¨¾à¨¤ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਲà¨à¥¤ ਸਾਲਾਠਦ੠ਤਿà¨à¨°à© ਠਤ੠ਤà©à¨¬à¨° ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ਤà©à¨ ਬਾਠਦ, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹ à¨à¨¾à¨£à¨¨ ਦਾ à¨à¨¾à¨à¨à¨¼ ਹੱਠਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¾à¨ ਦਾ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਸà©, ਸà¨à©à¨ª-ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਲਾà¨à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਸ੠ਠਤ੠ਠੰਠà¨à¨¿à©±à¨¥à© à¨à©±à¨à© à¨à¨ ਸਨ।</p>
<p>ਬਹà©-à¨à©à¨£-ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ (MCQ) ਠਧਾਰਤ ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨²à¨, à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨ªà¨à©à¨à¨² ਮਾਰਠਰà©à¨à©à¨à¨¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ (OMR) ਸ਼à©à¨à¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à©±à¨¤à¨° à¨à©à©°à¨à©à¨à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¦à©à¨¸à¨¼à¨ªà©à¨°à¨¨ ਠਤ੠ਮਸ਼à©à¨¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©, ਵਰਣਨਾਤਮਠਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨ ਪà©à¨¾à¨µà¨¾à¨, ਵਿਧà©à¨à¨ ਠਤ੠ਵਿà¨à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਵਿੱਠਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਸ਼ਾਮਲ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਵੱà¨-ਵੱਠਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£à¨à¨¾à¨° ਤਰà¨, ਪà©à¨¸à¨¼à¨à¨¾à¨°à© à¨à¨¾à¨ ਵਿਧ੠ਦ੠à¨à¨§à¨¾à¨° &#8216;ਤ੠à¨à©±à¨à© à¨à¨µà¨¾à¨¬ ਨà©à©° ਵੱà¨-ਵੱਠਠੰਠਦ੠ਸà¨à¨¦à© ਹਨ।</p>
<p>ਲੱà¨à¨¾à¨ à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਵਾਲ੠ਬà©à¨°à¨¡ à¨à¨®à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਵੱਡ੠ਪà©à¨®à¨¾à¨¨à© ਦ੠ਮੱਦà©à¨¨à¨à¨¼à¨°, ਵਿà¨à¨à¨¿à¨à¨¤à¨®à¨¿à¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਿੱਠà¨à¨à¨¸à¨¾à¨°à¨¤à¨¾ ਬਣਾਠਰੱà¨à¨£à¨¾ à¨à©±à¨ ਵੱਡ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸ਼ਾਸਤਰ੠ਠਤ੠ਤà¨à¨¨à©à¨à© à¨à©à¨£à©à¨¤à© ਬਣ੠ਹà©à¨ ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">OSM ਰà©à¨²à¨à¨à¨ ਠਤ੠à¨à©à¨£à©à¨¤à©à¨à¨</h4>
<p>CBSE ਦਾ OSM ਸਿਸà¨à¨® ਪਰੰਪਰਾà¨à¨¤ ਪà©à©±à¨¨-à¨à¨à¨¡-ਪà©à¨ªà¨° (PNP) ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਤà©à¨ ਸà¨à©à¨¨ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à©±à¨¤à¨° ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਡਿà¨à©à¨à¨² ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਤਬਦà©à¨²à© ਨà©à©° ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸਿਸà¨à¨® ਤà©à¨ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨°, ਮਾਨà¨à©à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠à¨à©à¨à¨¦à¨°à©à¨à©à¨°à¨¿à¨¤ ਨਿà¨à¨°à¨¾à¨¨à© ਨà©à©° ਸਮਰੱਥ ਬਣਾà¨à¨£ ਠਤ੠ਦਸਤ੠ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਦà©à¨à¨ à¨à¨²à¨¤à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨£ ਦ੠à¨à¨®à©à¨¦ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਸà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, ਰà©à¨²à¨à¨à¨ à¨à¨¥à¨¿à¨¤ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨²à¨¦à¨¬à¨¾à¨à¨¼à© ਵਿੱਠਲਾà¨à© à¨à¨°à¨¨, à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° ਡਿà¨à©à¨à¨² ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à©, ਮਾà©à© à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©, ਸà©à¨®à¨¤ à¨à©à¨¸à¨à¨° ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਠਤ੠ਨਾà¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨¨ ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à©à¨² à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਰà©à¨à¨¾à¨µà¨ ਸà©à¥¤ ਸ਼ਿà¨à¨¾à¨à¨¤à¨¾à¨ à¨à¨²à¨¦à© ਹ੠ਸਾਹਮਣ੠à¨à¨à¨à¨à¥¤</p>
<p>ਤà¨à¨°à¨¬à© ਨ੠à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਸਿਰਫ਼ à¨à©±à¨ ਸà©à¨«à¨à¨µà©à¨ ਰ ਤਬਦà©à¨²à© ਨਹà©à¨ ਹà©, ਸà¨à©à¨ à¨à©±à¨ à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸ਼ਾਸਤਰ੠ਠਤ੠ਤà¨à¨¨à©à¨à© à¨à¨à©à¨¸à¨¿à¨¸à¨à¨® ਹ੠à¨à¨¿à¨¸ ਵਿੱਠਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, à¨à¨à¨¸à¨¾à¨°à¨¤à¨¾ ਠਤ੠à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¦à©à¨¹à© ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​SOPs, ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à¨¾, ਪਰà©à¨à¨¿à¨ ਠਤਿà¨à¨°à©, à¨à¨¡à¨¿à¨ ਵਿਧ੠ਠਤ੠ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​ਸਾà¨à¨¬à¨° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">OSM ਸਿਸà¨à¨® ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° ਲਠਸà¨à©à¨ª</h4>
<p>ਡਿà¨à©à¨à¨² OSM ਫਰà©à¨®à¨µà¨°à¨ ਨà©à©° ਸਾਰ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਸà¨à©à¨¨ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਮà©à¨«à¨¤ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨ ਨà©à©° ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠਹ੠ਡਿà¨à©à¨à¨²à¨¾à¨à¨à¨¼ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ CBSE ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ ਪà©à¨°à¨à¨², à¨à¨®à©à¨² à¨à¨¾à¨ ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਮà©à¨¬à¨¾à¨à¨² ਪਲà©à¨à¨«à¨¾à¨°à¨® ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à©±à¨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਠਸà©à¨®à¨¾ ਦ੠ਠੰਦਰ à¨à¨¨à¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¡ ਡਿà¨à©à¨à¨² à¨à¨¾à¨ªà©à¨à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਢੰਠਨਾਲ ਵੰਡਣਾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ ਢਾà¨à¨à¨¾ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਨà©à©° ਵਧà©à¨°à© ਪਾਰਦਰਸ਼à©, à¨à©à¨à¨£à¨¯à©à¨, ਸà¨à©à¨²à©à¨¬à¨² ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਸਰਵਰ à¨à©à©, ਹੱਥà©à¨ ਦà¨à¨²à¨ ੰਦਾà¨à¨¼à© ਠਤ੠ਪਹà©à©°à¨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਵਾਦਾਠਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, ਪà©à¨°à¨¸à¨¤à¨¾à¨µà¨¿à¨¤ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਨà©à©° ਸਪਸ਼ਠਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਪਰਿà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਮਿà¨à¨°à© à¨à¨ªà¨°à©à¨à¨¿à©°à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ (SOPs) ਦ੠à¨à©±à¨ ਸà©à©±à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¨µà©à¨à©à¥¤</p>
<p>CBSE ਨà©à©° à¨à©±à¨-ਰà©à¨à¨¼à©à¨²à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨, à¨à¨¨à¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¡ ਪà©à¨°à¨¾à¨²à©à¨ ਠਤ੠ਬà©à¨à¨ ੱਪ ਸਹà©à¨²à¨¤à¨¾à¨, à¨à©±à¨-ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲ੠à¨à¨²à¨¾à¨à¨¡ ਸਰਵਰ ਠਤ੠ਠਣਠਧਿà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਪਹà©à©°à¨ à¨à¨¾à¨ ਡà©à¨à¨¾ ਹà©à¨°à¨¾à¨«à©à¨°à© ਦ੠ਵਿਰà©à©±à¨§ ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​ਸਾà¨à¨¬à¨° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ à¨à¨ªà¨¾à¨ ਸਥਾਪਤ à¨à¨°à¨¨à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹਨ। ਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨, à¨à©°à¨¡à©à¨à¨¸à¨¿à©°à¨, ਸà¨à©à¨°à©à¨, ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪਹà©à©°à¨, ਡਿà¨à©à¨à¨² ਡਿਲà©à¨µà¨°à© ਠਤ੠à¨à¨¡à¨¿à¨ ਲà©à¨à¨¿à©°à¨ ਸਮà©à¨¤ &#8211; ਪà©à¨°à© ਵਰà¨à¨«à¨²à© ਨà©à©° ਦà©à¨¸à¨¼ ਵਿà¨à¨ªà© ਰà©à¨²à¨à¨à¨ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠਸਥਾਨਠਠਤ੠ਪà©à¨°à©-ਬà©à¨°à¨¡ ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਰਾਹà©à¨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾà¨à¨²à¨ à¨à©à¨¸à¨à¨¿à©°à¨ ਠਤ੠ਫà©à©±à¨²-ਲà©à¨¡ ਸਿਮà©à¨²à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©à¨à¨¼à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£à¨à¨°à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨, ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨à¨¾à¨, ਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à¨¾à¨« ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਡਿà¨à©à¨à¨² ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨, ਸà¨à©à¨°à©à¨¨-ਠਧਾਰਿਤ ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨¨, à¨à¨¦à¨®-ਦਰ-à¨à¨¦à¨® ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਠਤ੠ਸà¨à©à¨¨ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨£ ਵਿੱਠਢਾà¨à¨à¨¾à¨à¨¤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਤà©à¨ à¨à©à¨à¨¼à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨ ਪà©à¨¸à¨¤à¨¿à¨à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਸਪਸ਼ਠਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨ ਠਤ੠ਪà©à©à¨¹à¨¨à¨¯à©à¨à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠà¨à©à¨µà¨² à¨à¨¾à¨²à© ਪà©à©±à¨¨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ à¨à©±à¨¤à¨°-ਲਿà¨à¨£ ਫਾਰਮà©à¨ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<p>ਪà©à¨¾à¨ ਦ੠ਠੰà¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਸਵà©à¨à¨¾à¨°à¨¯à©à¨ ਵਿà¨à¨²à¨ªà¨ ਤਰà©à¨à¨¿à¨à¨ ਸਮà©à¨¤ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਾਰ ਠੰà¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਵਿਸਤà©à¨°à¨¿à¨¤ ਯà©à¨à¨¨à¨¾à¨µà¨¾à¨ à¨à¨®à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à©±à¨ ਹਫ਼ਤ੠ਦ੠ਠੰਦਰ à¨à¨¾à¨°à© à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨£à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ। ਮà©à©±à¨ ਪਰà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨®à¨¾à¨ ਨà©à©° ਠੰਤਿਮ ਰà©à¨ª ਦà©à¨£ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠà¨à©±à¨ ਸੰà¨à©à¨ª ਮਾਹਰ ਫà©à¨¡à¨¬à©à¨ ਵਿੰਡ੠ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਠਸਪਸ਼à¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨£, ਮਾਨà¨à©à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠ਨਿਸ਼ਾਨਦà©à¨¹à© ਵਿੱਠà¨à¨ªà¨¹à©à¨¦à¨°à© à¨à¨¿à©°à¨¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨£ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨°à©à¨à¨¾à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, à¨à¨®à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਬਾਠਦ ਦ੠ਤà©à¨ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿà¨à¨ ਦ੠ਠੰਦਰ, à¨à¨¨à¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¡ ਡਿà¨à¨¼à©à¨à¨² à¨à©±à¨¤à¨° ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ à¨à¨²à¨¾à¨à¨¡ ਠਤ੠ਮà©à¨¸à©à¨à¨¿à©°à¨ API ਦ੠ਨਾਲ à¨à¨à©à¨à©à¨°à¨¿à¨¤ ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ ਪà©à¨°à¨à¨², à¨à¨®à©à¨² à¨à¨¾à¨ ਰà¨à¨¿à¨¸à¨à¨°à¨¡ ਮà©à¨¬à¨¾à¨à¨² à¨à¨ªà¨²à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਰਾਹà©à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਠਤ੠ਮਾਪਿà¨à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਢੰਠਨਾਲ ਡਿਲà©à¨µà¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨ ਮਾਪਿà¨à¨ ਨà©à©° ਰਸà©à¨¦ ਦ੠24 à¨à©°à¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਠੰਦਰ à¨à¨¹ ਪà©à¨¸à¨¼à¨à© à¨à¨°à¨¨à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨, ਸਾਰà©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨ ਸ਼à©à¨à¨¾à¨ ਸਮà©à¨¤, ਸੰਪà©à¨°à¨¨, ਪà©à©à¨¹à¨¨à¨¯à©à¨, ਸਹ੠ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©°à¨¡à©à¨à¨¸ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à¨à¨à¨ ਹਨ, ਠਤ੠ਠਸਲ ਵਿੱਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ à¨à¨ªà¨£à©à¨à¨ ਹਨ।</p>
<p>ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨ ਤਸਦà©à¨ ਪà©à¨°à© ਹà©à¨£ ਤà©à¨ ਬਾਠਦ ਹ੠ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਸ਼à©à¨°à© ਹà©à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਪਰà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¨à¨¿à¨¤ à¨à¨¦à¨®-ਵਾਰ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨®à¨¾à¨ ਦ੠ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨° ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦਾ ਸà¨à¨¤à© ਨਾਲ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠਤਿਰਿà¨à¨¤ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਨਿà¨à¨°à¨¾à¨¨à© ਸਾਧਨ, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¡à¨¿à¨ à¨à©à¨°à©à¨²à¨à¨¼, à¨à¨¨à¨²à¨¾à¨à¨¨ ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨¨, ਸਵà©à¨à¨²à¨¿à¨¤ à¨à©à©±à¨² à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨, ਵਿà¨à¨¾à©-à¨à©à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨, ਠਤ੠ਬà©à¨¤à¨°à¨¤à©à¨¬ à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ à¨à¨¡à¨¿à¨, ਨà©à©° ਨਿਰੰਤਰਤਾ, ਸੰਪà©à¨°à¨¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠SOPs ਦ੠ਪਾਲਣਾ ਦ੠ਨਿà¨à¨°à¨¾à¨¨à© à¨à¨°à¨¨à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਠਤ੠ਮਾਪਿà¨à¨ à¨à©à¨² ਪਹਿਲਾਠਹ੠à¨à¨ªà¨£à©à¨à¨ à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਠਤ੠ਠਧਿà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨®à¨¾à¨ ਦà©à¨µà©à¨ ਹà©à¨£à¨à©à¨à¨, à¨à¨¸ ਲਠà¨à¨¹ ਨਤà©à¨à© à¨à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠà¨à¨ªà¨£à© ਸੰà¨à¨¾à¨µà© ਸà¨à©à¨°à¨¾à¨ ਦਾ ਠੰਦਾà¨à¨¼à¨¾ ਲà¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਸਵà©-ਠਨà©à¨®à¨¾à¨¨à¨¿à¨¤ ਠਤ੠ਠਧਿà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਦਿੱਤ੠à¨à¨ ਸà¨à©à¨°à¨¾à¨ ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰà¨à¨¾à¨µà© ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਠੰਤਰਾਠਦ੠ਪà¨à¨¾à¨£ à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨ ਸੰà¨à¨® ਨà©à©° ਸਮਰੱਥ ਬਣਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨°à©à¨à¨¾à¥¤</p>
<p>ਠੰਤ ਵਿੱà¨, ਮà©à©-à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ ਠਤ੠ਮà©à©-ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਨà©à©° ਪਰਿà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਸਮਾà¨-ਸà©à¨®à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠ਡਿà¨à©à¨à¨² à¨à¨°à©à¨à¨¿à©°à¨ ਦ੠ਨਾਲ à¨à©±à¨ ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਵਿਧ੠ਵà¨à©à¨ à¨à¨¾à¨°à© ਰੱà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, ਪà©à¨°à¨¸à¨¤à¨¾à¨µà¨¿à¨¤ SOP ਪਹਿਲਾਠਹ੠ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨¤ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨®à¨¾à¨ ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨£ ਦ੠ਨਾਲ, ਸ਼ਿà¨à¨¾à¨à¨¤à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨«à¨¼à© à¨à¨®à© à¨à¨à¨£ ਦ੠à¨à¨®à©à¨¦ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ ਢਾà¨à¨à¨¾ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਵਿੱਠਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¦à©à¨¹à© ਠਤ੠à¨à¨¨à¨¤à¨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨà©à©° ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à©à¨à¨¾à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਠੱà¨à© ਦਾ ਰਸਤਾ</h4>
<p>à¨à©±à¨ à¨à¨°à©à¨¸à©à¨¯à©à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² OSM ਸਿਸà¨à¨® ਲਠਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​ਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à©, ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਪà©à¨°à¨¾à¨²à©à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨, à¨à©±à¨-ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲ੠ਸਰਵਰਾà¨, ਠਤ੠ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​ਸਾà¨à¨¬à¨° ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤ CBSE ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਪà©à¨®à¨¾à¨¨à© ਨà©à©° ਦà©à¨à¨¦à© ਹà©à¨, ਦà©à¨¸à¨¼ ਵਿà¨à¨ªà© ਲਾà¨à© ਹà©à¨£ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠਵਾਰ-ਵਾਰ ਫà©à©±à¨²-ਲà©à¨¡ à¨à©à¨¸à¨à¨¿à©°à¨ ਠਤ੠ਪਾà¨à¨²à¨ ਦà©à©à¨¾à¨ à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਹਨ।</p>
<p>ਧà©à©°à¨¦à¨²à© ਸà¨à©à¨¨à¨¾à¨, ਮਨਮਾਨ੠à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¾à¨ ਠਤ੠ਠਸੰà¨à¨¤ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਤà©à¨ ਬà¨à¨£ ਲਠਪਰà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਮਿà¨à¨°à©, ਪà©à¨¾à¨ ਵਾਰ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨®à¨¾à¨ ਠਤ੠ਠਨà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨¿à¨¤ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à©à¨² ਦ੠ਨਾਲ ਸà¨à©à¨¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à¨¾à¨« ਲਠਢਾà¨à¨à¨¾à¨à¨¤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਹà©à¥¤ à¨à©°à¨à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਪਰਿà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ SOPs ਠਤ੠ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ ਤ ਲਾà¨à© à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਨਾਲ, ਡਿà¨à©à¨à¨² OSM à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਵੱਡ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਦ੠à¨à¨°à©à¨¸à©à¨¯à©à¨à¨¤à¨¾, à¨à¨à¨¸à¨¾à¨°à¨¤à¨¾ ਠਤ੠à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¦à©à¨¹à© ਵਿੱਠਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤà©, à¨à¨¹à© ਫਰà©à¨®à¨µà¨°à¨ ਠà¨à© ਵ੠ਲਾà¨à© à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¿à¨¸ ਨਾਲ ਮà©à¨à©à¨¦à¨¾ ਸੰà¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° ਹਫ਼ਤਿà¨à¨ ਦ੠ਮਾਮਲ੠ਵਿੱਠਵੱਡ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠à¨à¨²à¨à¨¾ ਦਿੱਤਾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸà¨à©à¨¨ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à©±à¨¤à¨° ਪੱਤਰà©à¨à¨ ਨà©à©° ਸਾਰ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨਾਲ ਸਰà¨à¨°à¨®à© ਨਾਲ ਸਾà¨à¨à¨¾ à¨à¨°à¨à©, ਸà¨à©à¨°à¨¿à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਸੰਪà©à¨°à¨¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨à¨¤à¨¾ ਦ੠ਤਸਦà©à¨ ਨà©à©° ਸਮਰੱਥ ਬਣਾ à¨à©, ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¨à¨¿à¨¤ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨®à¨¾à¨ ਦ੠ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨° ਦਿੱਤ੠à¨à¨ ਠੰà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਪਾਰਦਰਸ਼੠à¨à¨¿à¨£à¨¤à© ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾ à¨à©, ਠਤ੠ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£à¨¾à¨ ਨà©à©° ਠà©à¨ à¨à¨°à¨à© à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਰà¨à¨¿à©°à¨ ਸà¨à©à¨® ਦਾ ਸਹ੠ਢੰਠਨਾਲ ਪਾਲਣ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਹà©, ਸà©à¨¬à©à¨à¨¸à¨ ਤà©à¨à¨¼à© ਨਾਲ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਦ੠ਦà©à¨°à¨¾à¨¨ à¨à¨µà¨¾à¨ à¨à¨ à¨à¨°à©à¨¸à© ਨà©à©° ਬਹਾਲ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨à¨¸à¨à¨® ਵਿੱਠà¨à¨µà¨¾à¨ à¨à¨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨà©à©° ਬਹਾਲ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p><i>(ਰਾà¨à©à¨µ à¨à©à¨®à¨¾à¨° IIT à¨à©à¨à¨ªà©à¨°, IIT à¨à¨¾à¨¨à¨ªà©à¨°, BITS ਪਿਲਾਨ੠ਠਤ੠JNU ਵਿੱਠà¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨ ਦ੠à¨à©±à¨ ਸਾਬà¨à¨¾ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਠਤ੠DRDO ਠਤ੠DST ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸਾਬà¨à¨¾ ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à© ਹਨ।)</i></p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="71054220" data-title="Can CBSE’s marking system be reformed for transparency and credibility?" data-url="https://www.thehindu.com/education/can-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility/article71054220.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/can-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility/article71054220.ece');" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fcan-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility%2Farticle71054220.ece&;t=Can%20CBSE%E2%80%99s%20marking%20system%20be%20reformed%20for%20transparency%20and%20credibility%3F')" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fcan-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility%2Farticle71054220.ece&;text=Can%20CBSE%E2%80%99s%20marking%20system%20be%20reformed%20for%20transparency%20and%20credibility%3F')" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fcan-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility%2Farticle71054220.ece&;text=Can%20CBSE%E2%80%99s%20marking%20system%20be%20reformed%20for%20transparency%20and%20credibility%3F')" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fcan-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility%2Farticle71054220.ece&;title=Can%20CBSE%E2%80%99s%20marking%20system%20be%20reformed%20for%20transparency%20and%20credibility%3F')" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=Can%20CBSE%E2%80%99s%20marking%20system%20be%20reformed%20for%20transparency%20and%20credibility%3F%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fcan-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility%2Farticle71054220.ece')" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fcan-cbses-marking-system-be-reformed-for-transparency-and-credibility%2Farticle71054220.ece&;title=Can%20CBSE%E2%80%99s%20marking%20system%20be%20reformed%20for%20transparency%20and%20credibility%3F')" data-cf-modified-e77a2bd17433eb5e9316ad7c-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="71054220" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
<div class="right"></div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead middleonead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Desktop_AT_Mid01" class="dfp-ad articleinlinead middleonead" data-devicetype="large" style=" minHeight: ‘90px’" data-unit="/22390678/TH_Desktop_AT_Mid01" data-size="[728, 90]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Desktop_Inarticle_1x1" class="dfp-ad articleinlinead" data-devicetype="large" style=" minHeight: ‘250px’" data-unit="/22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1" data-size="[1, 1]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="MWeb_AT_Middle01" class="dfp-ad articleinlinead" data-devicetype="small" style=" minHeight: ‘330px’" data-unit="/22390678/TH_MWeb_AT_Middle01" data-size="[[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Mweb_AT_Bottom01" class="dfp-ad " data-devicetype="small" style=" minHeight: ‘330px’" data-unit="/22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01" data-size="[[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

