<h2 class="sub-title">ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਲà©à¨à©à¨à¨ ਦ੠ਪà¨à¨¾à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨£ ਦ੠ਦਾਠਵਿà¨à¨ ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦ ਸਫ਼ਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਠਤ੠ਫੰਡਾਠਦ੠à¨à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਸਫ਼ਾਠਦ੠ਹਾਲਤ ਮਾà©à© ਬਣ੠ਹà©à¨ ਹà©à¥¤</h2>
<p></p>
<div id="content-body-70415760" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p>ਪà©à¨°à© à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱà¨, ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਫ਼ਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਲਠਮਨà¨à¨¼à©à¨° ਠਸਾਮà©à¨à¨ ਵੱਡ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਠਦਿੱਠਰਹਿੰਦà©à¨à¨ ਹਨ, ਠà¨à¨¸à¨° ਠਸਪਸ਼ਠਸ਼à©à¨°à©à¨£à©à¨à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ &#8220;ਹà©à¨° ਸà¨à¨¾à¨«&#8221; ਵਿੱਠਸ਼ਾਮਲ ਹà©à©°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, ਠਤ੠à¨à¨¸à¨²à¨ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° à¨à¨¾à¨²à© ਹà©à©°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ। 2025 ਦ੠à¨à©±à¨² ਰਹ੠ਸਰਦ ਰà©à©±à¨¤ ਸà©à¨¸à¨¼à¨¨ ਦà©à¨°à¨¾à¨¨ ਦà©à¨°à¨µà¨¿à© ਮà©à¨¨à©à¨¤à¨°à¨¾ à¨à©à¨à¨® ਦ੠ਥਰਨà©à¨µà©°à¨¤à¨¨ à¨à¨®à¨à¨¸ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨ ਾਠà¨à¨ à¨à©±à¨ ਸਵਾਲ ਵਿੱਠਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨°à¨à¨¸à¨¼à©à¨² ਠਤ੠à¨à©à¨°-à¨à¨¾à¨°à¨à¨¸à¨¼à©à¨² ਲà©à¨à©à¨à¨ ਦ੠ਪà¨à¨¾à¨¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਰਾਠਠਤ੠à¨à©à¨à¨¦à¨° ਸ਼ਾਸਤ ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼-ਵਾਰ ਵà©à¨°à¨µà© ਮੰà¨à© à¨à¨ ਸਨ। 1 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨà©à©° à¨à¨µà¨¾à¨¬ ਦਿੰਦ੠ਹà©à¨, ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਰਾਠਮੰਤਰ੠à¨à¨¯à©°à¨¤ à¨à©à¨§à¨°à© ਨ੠ਪà©à¨°à© à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠ4% ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠4% ਠੰà¨à©à¨¿à¨à¨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। à¨à©à©à©à¨à¨ ਲà¨à¥¤</p>
<p>ਲà©à¨à©à¨à¨ ਦ੠ਪà¨à¨¾à¨¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰ੠ਰਾà¨-ਵਾਰ ਠੰà¨à©à© ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à©°à¨¡à©à¨à©à©à¨¹, ਦਿੱਲ੠ਠਤ੠à¨à©à¨ ਨ੠ਸਮà¨à¨° ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਠà¨à¨¿à¨à¨¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ 100% à¨à¨µà¨°à©à¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ à¨à©à¨¤à© ਹà©à¥¤ à¨à¨¾à¨à¨à¨¼ &#8216;ਤà©, ਨੰਬਰ à¨à¨°à©à¨¸à¨¾ ਦਿਵਾà¨à¨£ ਵਾਲ੠ਹਨ. à¨à¨¼à¨®à©à¨¨à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠à¨à¨¹ ਸਵਾਲ à¨à¨ ਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਪà¨à¨¾à¨¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਸਾà¨à¨-ਸੰà¨à¨¾à¨² à¨à©à¨£ à¨à¨° ਰਿਹਾ ਹà©?</p>
<p>ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸà©à¨¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਵਰà¨à¨°à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਠਸਾਮà©à¨à¨ ਬਾਰ੠à¨à¨¨à¨¤à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਰਾà¨-ਵਾਰ à¨à©à¨ ਵਿà¨à¨ªà¨ ਠੰà¨à©à¨¾ à¨à¨ªà¨²à¨¬à¨§ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਯà©à¨¨à©à¨«à¨¾à¨à¨¡ ਡਿਸà¨à©à¨°à¨¿à¨à¨ à¨à¨¨à¨«à¨°à¨®à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਸਿਸà¨à¨® ਫਾਰ à¨à¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਪਲੱਸ (UDISE+) ਸà¨à©à¨² ਦ੠ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à©, ਪà¨à¨¾à¨¨à©, ਪà©à¨£ ਵਾਲ੠ਪਾਣ੠ਠਤ੠à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਦ੠ਨਿà¨à¨°à¨¾à¨¨à© à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਡà©à¨à¨¾à¨¸à©à©±à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਸਾਲਾਨਾ ਸਥਿਤ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ (à¨à¨à¨¸à¨à¨à¨°) ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨ªà¨²à¨¬à¨§à¨¤à¨¾ &#8216;ਤ੠à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¿à¨¤ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, à¨à©à¨°-ਠਧਿà¨à¨ªà¨¨ à¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©, ਵੱਡ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਠਣਦà©à¨à© ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ। </p>
<h4 class="sub_head">ਸਾਫ਼ ਸà¨à©à¨²</h4>
<p>ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਸਵੱਠà¨à¨¾à¨°à¨¤, ਸਵੱਠਵਿਦਿà¨à¨²à¨¿à¨ ਠਤ੠ਸਮà¨à¨° ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਪਾਣà©, ਸà©à¨¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਠਤ੠ਹਾà¨à¨à©à¨¨ (ਵਾਸ਼) ਦ੠ਮਾਪਦੰਡ, à¨à¨¾à¨à¨²à¨ ਨਿਰਮਾਣ, ਹੱਥ ਧà©à¨£ ਦà©à¨à¨ ਸਹà©à¨²à¨¤à¨¾à¨ ਠਤ੠ਠਨà©à¨¸à©à¨à¨¿à¨¤ ਸਫਾਠ&#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦਿੰਦ੠ਹਨ। ਫਿਰ ਵ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©à¨ ਵ੠ਫਰà©à¨®à¨µà¨°à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਠੰਦਰ ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¨à¨¿à¨¤ ਸà©à¨¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਵਰà¨à¨° ਠਹà©à¨¦à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਸਪਸ਼ਠਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਪਰਿà¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨¾à¨ ਲਾà¨à¨¼à¨®à© ਨਹà©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਫ਼ਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਦà©à¨à¨ ਠਸਾਮà©à¨à¨ ਦਾ ਪà©à¨°à¨¬à©°à¨§à¨¨ à¨à¨® ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਰਾਠà¨à¨¾à¨ à¨à¨¼à¨¿à¨²à©à¨¹à¨¾ ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿà¨à¨¾à¨à¨¾à¨, ਮਿà¨à¨à¨¸à©à¨ªà¨² ਸੰਸਥਾਵਾਠà¨à¨¾à¨ à¨à¨à¨à¨¸à©à¨°à¨¸à¨¡ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨à©°à¨¸à©à¨à¨ ਰਾਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ à¨à©±à¨¥à© à¨à©à¨ à¨à©à¨à¨¦à¨°à©à¨à©à¨°à¨¿à¨¤ ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਪà©à¨°à¨à¨² à¨à¨°à©à¨à¨¿à©°à¨ ਠਸਾਮà©à¨à¨, ਨਿਯà©à¨à¨¤à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨ ਤਨà¨à¨¾à¨¹à¨¾à¨ ਨਹà©à¨ ਹਨ।</p>
<p>à¨à¨¾à¨°à¨à©°à¨¡, ਮੱਧ ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਠਤ੠ਮਹਾਰਾਸ਼à¨à¨° ਵਰà¨à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਤà©à¨ à¨à¨¿à©±à¨¸à© ਠਤ੠ਫà©à¨²à¨¡-à¨à¨§à¨¾à¨°à¨¿à¨¤ ਸਬà©à¨¤ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ ਸਫ਼ਾਠਨਾ à¨à¨°à©à¨à¨ ਪà©à¨¸à¨à¨¾à¨ ਨਿਯਮਿਤ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨, ਰਸà©à¨à¨ ਠਤ੠à¨à©±à¨¥à©à¨ ਤੱਠà¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਠਤ੠à¨à¨¾à¨à¨²à¨ ਸਾਫ਼ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਮà¨à¨¬à©à¨° à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¾à¨ ਸà©à¨µà¨¿à¨§à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° ਬੰਦ, à¨à©°à¨¦à¨¾ ਠਤ੠ਵਰਤà©à¨à¨¯à©à¨ ਨਹà©à¨ à¨à©±à¨¡à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ।</p>
<h4 class="sub_head">à¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਪà©à¨¸à©</h4>
<p>à¨à©±à¨ ਵà¨à©à¨² ਠਤ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ ਠਧਿà¨à¨¾à¨° (à¨à¨°.à¨à©.à¨.) à¨à¨¾à¨°à¨à©à¨¨ ਠਸ਼à©à¨ ਠà¨à¨°à¨µà¨¾à¨² ਦਾ à¨à¨¹à¨¿à¨£à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਰਾà¨à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਸਫਾਠਡਿà¨à¨à©à¨à¨ ਤà©à¨à©-ਧਿਰ ਦ੠ਠà©à¨à©à¨¦à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨à¨¸à©à¨°à¨¸ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à© ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ ਤਨà¨à¨¾à¨¹à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨¾à¨®à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਨਿਯà©à¨à¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¹ ਦਿੱਲ੠ਦ੠à¨à©±à¨ à¨à©à¨¸ ਬਾਰ੠ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹ੠à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਨà¨à¨° ਨਿà¨à¨® ਨ੠ਦਿੱਲ੠ਨà¨à¨° ਨਿà¨à¨® ਦ੠ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਦ੠à¨à©±à¨ à¨à©à¨® ਤਾà¨à¨¨à¨¾à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à©±à¨ ਤà©à¨à© ਧਿਰ ਨਿਯà©à¨à¨¤ à¨à©à¨¤à© ਸà©à¥¤ &#8220;ਸਵੱà¨à¨¤à¨¾ à¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਨà©à©° 24,000-â¹25,000 ਸਲਾਨਾ, ਲà¨à¨à¨ â¹2,000 ਪà©à¨°à¨¤à© ਮਹà©à¨¨à¨¾, à¨à©à©±à¨à© ਦ੠ਮਹà©à¨¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨¡ à¨à©, ਨà©à¨à¨°à© ਦ੠ਸà©à¨°à©±à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨ ਰਸਮ੠ਮਾਨਤਾ ਤà©à¨ ਬਿਨਾਠਦਿੱਤਾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¦à©à¨ ਤੱਠਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਠਲਾà¨à¨®à©à¨à¨ ਵਿà¨à©à¨²à© à¨à¨®à¨¿à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à¨à©°à¨¸à© à¨à¨µà¨°à¨¹à©à©±à¨¡à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ ਲੰà¨à¨¦à© ਹà©, à¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à© ਤੱਠਪਹà©à©°à¨à¨£ ਵਾਲ੠ਰà¨à¨® ਠà¨à¨¸à¨° ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©,&#8221; à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¦à¨¾à¨¹à¨°à¨¨ ਲà¨, à¨à©±à¨ ਹਰਿà¨à¨£à¨¾ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨² ਨ੠ਠà¨à¨¸à¨¤ 2024 ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸਥਾਨਠਨਿà¨à¨® ਦ੠ਠਧà©à¨¨ 1,000 ਤà©à¨ ਵੱਧ &#8216;ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨&#8217; ਦà©à¨à¨ ਠਸਾਮà©à¨à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨à©à¨¬à©±à¨§ à¨à©à¨¤à¨¾ ਸà©, ਪਰ à¨à©à¨ ਵ੠ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਠਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਲਿੰਠਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਸà©, à¨à© à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© ਦ੠à¨à¨²à© ਦà©à¨à¨²à© ਠਸਪਸ਼à¨à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਦ੠ਨਤà©à¨à© à¨à¨¼à¨®à©à¨¨ &#8216;ਤ੠ਦਿà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਰਹ੠ਹਨ। ਪà©à¨£à© ਦ੠ਪਨਸ਼à©à¨¤ à¨à¨¼à¨¿à¨²à© ਵਿੱà¨, ਪਾà¨à¨¸à¨¼à©à¨¤ ਮਾਡਲ à¨à¨²à©±à¨¸à¨à¨° ਸà¨à©à¨² à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® à¨à¨¾à¨ ਪà¨à¨¾à¨¨à© ਦ੠ਸਫਾਠà¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à©±à¨ ਵ੠ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à© ਦ੠ਬਿਨਾਠà¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਹà©à©±à¨¡à¨®à¨¿à¨¸à¨à©à¨°à©à¨¸, ਸ਼à©à¨°à©à¨®à¨¤à© ਸ਼ਬਾਨਾ à¨à¨¾à¨¨, ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ à¨à¨¸à¨¨à©à©° ਠà¨à¨¸à¨° à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਦ੠ਸਫਾਠà¨à©à¨¦ à¨à¨°à¨¨à© ਪà©à¨à¨¦à© ਸ੠à¨à¨¾à¨ à¨à¨¸à¨¨à©à©° ਦà©à¨ªà¨¹à¨¿à¨° ਦ੠à¨à¨¾à¨£à© ਵਾਲ੠ਰਸà©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¾à¨à¨²à¨ ਵਰਤਣ ਯà©à¨ ਰੱà¨à¨£ ਲਠà¨à¨¹à¨¿à¨£ ਲਠਮà¨à¨¬à©à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਸà©à¥¤</p>
<p>ਮਹਾਰਾਸ਼à¨à¨° ਠਤ੠à¨à¨¾à¨°à¨à©°à¨¡ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨°à¨¤à© à¨à©à¨°à¨¾à¨® ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਸੰਠ(BGVS) ਨਾਲ à¨à©à©à© à¨à¨¾à¨°à¨à©à©°à¨¨ ਸ਼à©à¨°à© ਠਸ਼à©à¨ à¨à¨¾à¨à¨à¨µà¨¾à© ਠਤ੠ਸ਼à©à¨°à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à©à¨¨à¨¾à¨¥ ਨ੠ਪà©à¨¸à¨¼à¨à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨¿ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਲਠà¨à©à¨ ਰਸਮ੠ਮਨà¨à¨¼à©à¨°à© à¨à¨¾à¨ ਰਾਠਪੱਧਰ੠ਠਲਾà¨à¨®à©à¨à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਮਹਾਰਾਸ਼à¨à¨° ਵਿੱà¨, ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨² ਸਵੱà¨à¨¤à¨¾ à¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਦ੠ਨਿਯà©à¨à¨¤à© ਲਠਸਵà©à¨¸à©à¨µà© ਵਰà¨à¨°à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨° ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸੰà¨à¨ ਨਾਠ&#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° ਪà¨à¨¾à¨¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠à¨à¨¿à¨£à¨¤à© ਦ੠à¨à¨§à¨¾à¨° &#8216;ਤà©, ਠà¨à¨¸à¨° â¹2,000 ਤà©à¨ â¹3,000 ਪà©à¨°à¨¤à© ਮਹà©à¨¨à¨¾ ਦ੠ਨਿਸ਼à¨à¨¿à¨¤ ਤਨà¨à¨¾à¨¹ ਦਿੱਤ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©, à¨à¨¾à¨à¨à¨µà¨¾à© ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à©à¨ ਸਵà©à¨à¨¾à¨° ਪà©à¨¸à¨</h4>
<p>à¨à¨¾à¨à¨à¨µà¨¾à© ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨² ਸà¨à¨¾à¨«à¨¿à©°à¨ ਮਾਪਦੰਡ ਸਪੱਸ਼ਠਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਪà©à¨°à¨¿à©°à¨¸à©à¨ªà¨², ਸਹਾà¨à¨ ਠਧਿà¨à¨ªà¨, ਲà©à¨¬ ਠà¨à©à¨à¨¡à©à¨à¨ ਠਤ੠ਲਾà¨à¨¬à©à¨°à©à¨°à©à¨ ਨ ਵਰà¨à©à¨à¨ ਠਸਾਮà©à¨à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨à©à¨¬à©±à¨§ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, ਪਰ ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਲਠà¨à©à¨ ਮਨà¨à¨¼à©à¨° ਪà©à¨¸à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਨਤà©à¨à© ਵà¨à©à¨, ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©à¨° ਰਸਮ੠ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਨà©à©° ਨਿਯà©à¨à¨¤ à¨à¨°à¨¨ à¨à¨¾à¨ à¨à©°à¨® ਨà©à©° à¨à¨à¨à¨¸à©à¨°à¨¸ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਮà¨à¨¬à©à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ à¨à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਪà¨à¨¾à¨¨à© ਦ੠ਮà©à©±à¨¢à¨²à© ਸਹà©à¨²à¨¤ ਵ੠ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ &#8220;ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨®à¨¾à¨°à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠ਠੰਦਰ ਪà¨à¨¾à¨¨à© ਨਹà©à¨ ਹਨ, à¨à¨¾à¨ ਤਾਲ੠ਬੰਦ ਹਨ à¨à¨¾à¨ à¨à©°à¨¦à© ਹਨ। ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਠਤ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਨà©à©à¨²à© à¨à¨®à¨¾à¨°à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਮà¨à¨¬à©à¨° ਹਨ,&#8221; à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾à¥¤</p>
<p>ਸ਼à©à¨°à©à¨®à¨¾à¨¨ à¨à¨¾à¨à¨à¨µà¨¾à© ਨ੠ਨà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿ à¨à¨¾à¨°à¨ªà©à¨°à©à¨ ਸਮਾà¨à¨¿à¨ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© (CSR) ਫੰਡਿੰਠà¨à¨® ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨ ਵਾਰ ਹà©à©°à¨¦à© ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¸à¨¦à© ਵਰਤà©à¨ ਤਨà¨à¨¼à¨¾à¨¹ ਦà©à¨£ à¨à¨¾à¨ ਸà©à¨¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਵਰà¨à¨°à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨°à¨¤à© ਲਠਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à©, ਨਾ ਹ੠à¨à¨¹ ਬà©à¨°à¨µà©à©±à¨² ਠਤ੠à¨à¨¾à¨à¨²à¨ ਵਰà¨à© ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਦ੠ਨਿਰਮਾਣ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਣ੠ਦ੠ਸਪਲਾਠà¨à¨¾à¨ ਲੰਬ੠ਸਮà©à¨ ਦ੠ਦà©à¨à¨à¨¾à¨² ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾ ਸà¨à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<p>ਸà©à¨°à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à©à¨¨à¨¾à¨¥, à¨à© à¨à¨¾à¨°à¨à©°à¨¡ ਵਿੱਠਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਨਾਲ ਨà©à©à¨¿à¨à¨ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਦà©à¨à¨ ਠਸਾਮà©à¨à¨ ਨà©à©° &#8220;à¨à¨¦à© ਵ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਠਹà©à¨¦à¨¿à¨à¨ ਵà¨à©à¨ ਨਹà©à¨ ਸà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਵਿੱਠà¨à¨¸à¨¨à©à©° ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਮੰਨਿਠà¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤&#8221; &#8220;ਫà©à¨à¨¸ ਹਮà©à¨¸à¨¼à¨¾ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à©, ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨, ਮਿà¨à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨, ਰਾਸ਼ਨ ਠਤ੠ਹà©à¨° ਸਾਧਨਾਠ&#8216;ਤ੠ਰਿਹਾ ਹà©,&#8221; à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸਫ਼ਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¦à© ਵ੠ਸà¨à©à¨² ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਠੰਠਵà¨à©à¨ ਨਹà©à¨ ਦà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨à¥¤&#8221;</p>
<p>ਸੰਸਦ ਵਿੱਠਪà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਦ੠ਠੰà¨à©à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦, ਠਸਲà©à¨ ਤ à¨à©°à¨à©à¨° ਬਣ੠ਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਸà©à¨°à© ਠà¨à¨°à¨µà¨¾à¨² ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ à¨à¨°à¨à©à¨ ਹਰ ਸà¨à©à¨² ਵਿੱਠਲà©à¨à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠ਲà©à¨à©à¨à¨ ਲਠਵੱà¨à¨°à© ਪà¨à¨¾à¨¨à©, ਨਾਮਾà¨à¨à¨£ ਦ੠à¨à¨§à¨¾à¨° &#8216;ਤ੠ਵਾਧ੠ਯà©à¨¨à¨¿à¨à¨¾à¨, à¨à¨¾à¨°à¨à¨¸à¨¼à©à¨² ਹੱਥ ਧà©à¨£ ਦà©à¨à¨ ਸà©à¨µà¨¿à¨§à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à¨²à¨¦à© ਪਾਣ੠ਨà©à©° ਲਾà¨à¨¼à¨®à© à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹà©, &#8220;ਸਾà¨à¨°à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਮਿà¨à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨à©±à¨²à© ਨਿਰਮਾਣ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਪà©à¨°à¨¾ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾, à¨à¨¾à¨¸ à¨à¨°à¨à© à¨à¨¦à©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵਿੱਠਮਨà©à©±à¨à© ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨ ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤&#8221;</p>
<h4 class="sub_head">à¨à©à©à©à¨à¨ à¨à©±à¨¡à©à¨à¨</h4>
<p>ਨà©à¨¸à¨¼à¨¨à¨² à¨à¨®à¨¿à¨¸à¨¼à¨¨ ਫਾਰ ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨¸à¨¼à¨¨ à¨à¨« à¨à¨¾à¨à¨²à¨¡ ਰਾà¨à¨à¨¸ (à¨à¨¨à¨¸à©à¨ªà©à¨¸à©à¨à¨°) ਦ੠ਸਾਬà¨à¨¾ à¨à©à¨ ਰਪਰਸਨ ਸ਼ਾà¨à¨¤à¨¾ ਸਿਨਹਾ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਲà©à¨à©à¨à¨ ਦ੠ਸà¨à©à¨² à¨à©±à¨¡à¨£ ਦਾ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਸਿਰਫ਼ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨ ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਹà¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨ ਵਿੱਠਡà©à©°à¨à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਠਤ੠ਬਾਲ ਠਧਿà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਦ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠਦਹਾà¨à¨¿à¨à¨ ਤà©à¨ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, à¨à¨¸à¨¨à© ਦੱਸਿਠà¨à¨¿ ਲà©à¨à©à¨à¨ ਠà¨à¨¸à¨° à¨à©±à¨ ਵਿà¨à¨¹, à¨à¨°à©à¨²à© à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à©à¨à¨, ਲਿੰਠਠਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ, à¨à¨²à¨¦à© à¨à¨°à¨ ਠਵਸਥਾ, ਮਾà©à© ਸਿਹਤ ਠਤ੠ਸà©à¨®à¨¤ à¨à¨¤à©à¨¸à¨¼à©à¨²à¨¤à¨¾ ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਸà¨à©à¨² à¨à©±à¨¡ ਦਿੰਦà©à¨à¨ ਹਨ। à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹà©, &#8220;ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਹਾਲਤਾਠਤà©à¨ ਬà¨à¨£ ਵà¨à©à¨ ਦà©à¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠ਲà©à¨à©à¨à¨ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਰà©à¨à¨¾à¨µà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦ ਸà¨à©à¨² à¨à¨¾à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¸ ਲਠਨਹà©à¨ à¨à¨¿ ਸਿਸà¨à¨® ਨ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਲਠà¨à¨¹ à¨à¨¸à¨¾à¨¨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹà©,&#8221; à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ à¨à©±à¨à¨¼à¨¤ ਲਠਪà¨à¨¾à¨¨à© ਠਤ੠ਪਾਣ੠ਦ੠ਪਹà©à©°à¨ à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਹà©, ਸ਼à©à¨°à©à¨®à¨¤à© ਸਿਨਹਾ ਨ੠à¨à©à©à©à¨à¨ ਦ੠ਦਾà¨à¨²à© à¨à¨¾à¨ ਬਰà¨à¨°à¨¾à¨° ਰੱà¨à¨£ ਦ੠ਮà©à©±à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਵà¨à©à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਨà©à©° ਵੱਧ ਤà©à¨ ਵੱਧ à¨à¨°à¨¨ ਵਿਰà©à©±à¨§ ਸਾਵਧਾਨ à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ à¨à¨¸ ਨ੠ਦਲà©à¨² ਦਿੱਤ੠à¨à¨¿ &#8220;ਵੱà¨-ਵੱà¨&#8221; ਸà©à¨¤à©°à¨¤à¨° ਡà©à¨à¨¾ à¨à©à©°à¨® ਹà©, à¨à¨¹ ਨà©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨ à¨à¨¿ UDISE + ਡà©à¨à¨¾ ਠà¨à¨¸à¨° à¨à¨¼à¨®à©à¨¨à© ਹà¨à©à¨à¨¤ ਨà©à©° ਦਰਸਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਠਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹà©à¥¤ &#8220;à¨à© ਵਿà¨à¨¾à¨ ਦਾਠਵਾ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਲà©à¨à©à¨à¨ ਸà¨à©à¨² à¨à¨¾à¨£ ਦਾ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਪà¨à¨¾à¨¨à© ਹਨ, ਤਾਠà¨à¨¸ ਨà©à©° ਸਿਸà¨à¨® ਤà©à¨ ਬਾਹਰ ਦ੠ਸਰਵà©à¨à¨£à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਤਸਦà©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©,&#8221; à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾, à¨à¨¸à¨¨à© ਠੱà¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨¤ ਠਣà¨à¨¹à¨¿à¨²à© ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦ ਲà©à¨à©à¨à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਲਠਸੰà¨à¨°à¨¸à¨¼ à¨à¨° ਰਹà©à¨à¨ ਹਨ।</p>
<p>ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਫ਼ਾਠਬਾਰ੠ਬà©à¨²à¨¦à¨¿à¨à¨ ਸà©à¨°à©à¨®à¨¤à© ਸਿਨਹਾ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਵੱਲà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਦ੠ਸਫ਼ਾਠà¨à¨°à¨¨ ਦਾ ਠà¨à¨¿à¨à¨¸ ਸਮà©à¨ ਦ੠ਨਾਲ à¨à¨® ਠਤ੠ਸੰਸਥਾà¨à¨¤ ਹ੠à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¼à©à¨° ਦ੠à¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਠà¨à¨¿à¨¹à©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨¤ ਠਸਫਲਤਾਵਾਠਨà©à©° ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਹà©à©±à¨¡à¨®à¨¾à¨¸à¨à¨°à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ ਸਰਪੰà¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¡-ਹਾਠà¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਹੱਲ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à¨¸à¨¨à© ਸਵੱà¨à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਸਥਾਨਠਵਿਵà©à¨ &#8216;ਤ੠à¨à©±à¨¡à¨£ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨ ਮਿà¨à¨°à©, ਸੰਸਥਾà¨à¨¤ ਹੱਲ ਲਠਦਲà©à¨² ਦਿੱਤà©à¥¤</p>
<p>ਸ਼à©à¨°à©à¨®à¨¤à© ਸਿਨਹਾ ਨ੠ਨà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿ ਸਿਰਫ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਵਿੱਠਹ੠ਨਹà©à¨, ਸà¨à©à¨ ਲà©à¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠਵ੠ਨਿਵà©à¨¸à¨¼ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©, ਠਤ੠ਸਫਾਠà¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਦ੠à¨à¨°à¨¤à© ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨¬à©°à¨§à¨¨ ਲਠà¨à©±à¨ ਸà©à¨¤à©°à¨¤à¨°, à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¦à©à¨¹ ਵਿਧ੠ਹà©à¥¤ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à¨¿à¨¹à¨¾, “à¨à¨¹ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਹà©à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©,” à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਸਵੱà¨à¨¤à¨¾ ਵਰà¨à¨¾ à¨à¨¼à¨°à©à¨°à© à¨à©°à¨® ਸਵà©à¨à©±à¨à¨¤ ਪà©à¨°à¨¬à©°à¨§à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ ਠਸਥਾਠਸà©à¨§à¨¾à¨°à¨¾à¨ ‘ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° ਨਹà©à¨ ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾à¥¤</p>
<p>&#8220;ਸਮà©à¨¦à¨¾à¨ ਠਤ੠ਸà¨à©à¨² ਪੱਧਰ &#8216;ਤà©, ਹਰ ਸà¨à©à¨² ਨ੠à¨à¨¸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ à¨à©à¨¤à¨¾ ਹ੠ਪਰ à¨à©à¨£ ਸà©à¨£ ਰਿਹਾ ਹà©?&#8221; ਸà©à¨°à©à¨®à¨¤à© ਸਿਨਹਾ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾à¥¤ </p>
<p><i>(ਮਨਤਾਸ਼ਾ ਠਹਿਮਦ ਪੰਠਸਾਲਾਠਦ੠ਤà¨à¨¼à¨°à¨¬à© ਵਾਲ੠à¨à©°à¨¦à©à¨° ਵਿੱਠਠਧਾਰਤ à¨à©±à¨ ਫà©à¨°à©à¨²à¨¾à¨à¨¸ ਪੱਤਰà¨à¨¾à¨° ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਸਿੱà¨à¨¿à¨, ਨਾà¨à¨°à¨¿à¨ ਠਧਿà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨, ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਮà©à©±à¨¦à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠ਸੱà¨à¨¿à¨à¨à¨¾à¨° ਦ੠ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਲਾà¨à¨à¨¿à¨à¨ &#8216;ਤ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¥¤)</i></p>
<p>(ਲਠਸਾà¨à¨¨ ਠੱਪ à¨à¨°à© <u>à¨à¨¿à¨¨à¨¾à¨°à¨¾</u>ਦ ਹਿੰਦ੠ਦਾ ਹਫਤਾਵਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਠà¨à¨¬à¨¾à¨°à¥¤)</p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="70415760" data-title="Govt. tells Parliament most schools have girls’ toilets. But who will keep them clean?" data-url="https://www.thehindu.com/education/govt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean/article70415760.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/govt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean/article70415760.ece');" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fgovt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean%2Farticle70415760.ece&;t=Govt.%20tells%20Parliament%20most%20schools%20have%20girls%E2%80%99%20toilets.%20But%20who%20will%20keep%20them%20clean%3F')" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fgovt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean%2Farticle70415760.ece&;text=Govt.%20tells%20Parliament%20most%20schools%20have%20girls%E2%80%99%20toilets.%20But%20who%20will%20keep%20them%20clean%3F')" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fgovt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean%2Farticle70415760.ece&;text=Govt.%20tells%20Parliament%20most%20schools%20have%20girls%E2%80%99%20toilets.%20But%20who%20will%20keep%20them%20clean%3F')" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fgovt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean%2Farticle70415760.ece&;title=Govt.%20tells%20Parliament%20most%20schools%20have%20girls%E2%80%99%20toilets.%20But%20who%20will%20keep%20them%20clean%3F')" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=Govt.%20tells%20Parliament%20most%20schools%20have%20girls%E2%80%99%20toilets.%20But%20who%20will%20keep%20them%20clean%3F%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fgovt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean%2Farticle70415760.ece')" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fgovt-tells-parliament-most-schools-have-girls-toilets-but-who-will-keep-them-clean%2Farticle70415760.ece&;title=Govt.%20tells%20Parliament%20most%20schools%20have%20girls%E2%80%99%20toilets.%20But%20who%20will%20keep%20them%20clean%3F')" data-cf-modified-7e38fb96bbcfb64cf38fb6dc-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="70415760" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਸਰਕਾਰ. ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਪਖਾਨੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੌਣ ਰੱਖੇਗਾ? ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕੀਮਤ

