<h2 class="sub-title">ਬà¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨µà¨° ਦੱਤ, ਦਿੱਲ੠ਠਸà©à¨à¨¬à¨²à© ਬੰਬ ਧਮਾà¨à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠà¨à¨ªà¨£à© à¨à©à¨®à¨¿à¨à¨¾ ਲਠਸੰà¨à©à¨ª ਵਿੱਠਮਸ਼ਹà©à¨° ਹà©à¨, ਦਾ à¨à¨¨à¨® 18 ਨਵੰਬਰ, 1910 ਨà©à©° ਹà©à¨à¨ ਸà©à¥¤<u>,</u> à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨ªà¨£à¨¾ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° à¨à©à¨µà¨¨ ਠਸਪਸ਼à¨à¨¤à¨¾ ਵਿੱਠਬਿਤਾà¨à¨, à¨à¨¿à¨¸ ਦà©à¨¸à¨¼ ਨà©à©° à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦ à¨à¨°à¨¾à¨à¨£ ਵਿੱਠਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¸ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਠਣਡਿੱਠà¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨à¥¤ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨¹à¨¾à¨£à© ਹਿੰਮਤ, à¨à©à¨°à¨¬à¨¾à¨¨à© ਠਤ੠ਤਬਾਹ੠ਦ੠ਹà©</h2>
<p></p>
<div id="content-body-70290669" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p><span class="drop-caps">ਹà©</span>n 8 ਠਪà©à¨°à©à¨², 1929, ਦ <i>ਹਿੰਦà©à¨¸à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à¨¾à¨à¨®à¨à¨¼ </i>à¨à¨¸ ਦà©à¨°à¨¾à¨¨ ਦਿੱਲ੠ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਵਿਸ਼à©à¨¸à¨¼ ਸ਼ਾਮ ਦਾ à¨à¨¡à©à¨¸à¨¼à¨¨ à¨à©±à¨¢à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨ <i>ਸà¨à©à¨à¨¸à¨®à©à¨¨ </i>à¨à¨²à¨à©±à¨¤à¨¾ ਵਿੱਠਬਸਤà©à¨µà¨¾à¨¦à© ਸà©à¨à¨¸à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª ਤà©à¨ ਬà¨à¨£ ਲà¨, à¨à¨¸à¨¦à© à¨à¨¹à¨¾à¨£à© ਲੰਡਨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¸à¨¾à¨°à¨¿à¨¤ à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਸà©à¥¤ à¨à¨¸ ਦà©à¨ªà¨¹à¨¿à¨°, ਦ੠ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਨ੠ਨਾਠਰà©à¨¬à¨¾à¨à¨¼à© à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨ à¨à©à¨à¨¦à¨°à© ਠਸà©à¨à¨¬à¨²à© ਹਾਲ, ਹà©à¨£ ਸੰਸਦ ਵਿੱਠਨà©à¨à¨¸à¨¾à¨¨à¨¦à©à¨¹ ਬੰਬ ਸà©à©±à¨à©à¥¤ <i>à¨à¨¨à¨à¨²à¨¾à¨¬ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨¦à¨¾à¨¬à¨¾à¨¦</i> (à¨à¨¨à¨à¨²à¨¾à¨¬ à¨à¨¿à©°à¨¦à¨¾à¨¬à¨¾à¨¦) ਠਤ੠<i>ਸਾਮਰਾà¨à¨µà¨¾à¨¦ ਨà©à©° ਨਸ਼ਠà¨à¨°à© </i>(ਸਾਮਰਾà¨à¨µà¨¾à¨¦ ਤà©à¨ ਹà©à¨ ਾà¨) à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ‘ਬà©à¨²à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸà©à¨£à¨¨ ਲ਒ ਸਿਰਲà©à¨ ਵਾਲ੠ਲਾਲ ਪਰà¨à© ਵੰਡà©à¥¤ ਪੱਤਰà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਨ੠ਸ਼ਬਦਾਠਨà©à©° ਫà©à¨¿à¨ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਠਤ੠ਵਿਦà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਵਿਠਠà¨à¨¬à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਵਿਠਨਾà¨à¨à© ਸà©à¨°à¨à©à¨à¨ à¨à¨²à¨¾à¨à¨à¨à¥¤ à¨à©±à¨ ਠੰਤਰਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਠà¨à¨¬à¨¾à¨° ਨ੠à¨à©à¨¸à¨¼à¨£à¨¾ à¨à©à¨¤à©: &#8220;ਰà©à¨¡à¨¸ ਸà¨à©à¨°à¨® ਦ ਠਸà©à¨à¨¬à¨²à©!&#8221;</p>
<p>à¨à¨¹ ਦ੠ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨ ਸਨ à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਠਤ੠ਬà¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨µà¨° ਦੱਤ। ਦà©à¨µà¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©à¨°à¨¿à¨«à¨¤à¨¾à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨, ਮà©à¨à©±à¨¦à¨®à¨¾ à¨à¨²à¨¾à¨à¨ à¨à¨¿à¨ ਠਤ੠ਦà©à¨¸à¨¼à© ਠਹਿਰਾà¨à¨ à¨à¨¿à¨à¥¤ à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠà¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਸà©à¨¤à©°à¨¤à¨°à¨¤à¨¾ ਸੰà¨à¨°à¨¾à¨® ਦ੠ਸਠਤà©à¨ ਮਸ਼ਹà©à¨° ਸ਼à¨à¨¸à©à¨ ਤਾਠਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਬਣ à¨à¨¿à¨, à¨à¨¸à¨¦à© à¨à¨¾à¨®à¨°à©à¨¡ ਦੱਤ ਹà©à¨²à©-ਹà©à¨²à© à¨à¨¨à¨¤à¨ ਯਾਦਾਠਵਿੱà¨à©à¨ ਠਲà©à¨ª ਹ੠à¨à¨, ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ ਯਾਦ à¨à©à¨¤à© à¨à¨, ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਹ੠à¨à¨¸ ਮਾਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨¸à¨¦à¨¾ à¨à¨¹ ਹੱà¨à¨¦à¨¾à¨° ਸà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à©±à¨ à¨à¨¨à¨à¨²à¨¾à¨¬à© ਦ੠ਯਾਤਰਾ</h4>
<p>ਬà¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨µà¨° ਦੱਤ ਦਾ à¨à¨¨à¨® 18 ਨਵੰਬਰ 1910 ਨà©à©° ਬੰà¨à¨¾à¨² ਦ੠ਬਰਦਵਾਨ à¨à¨¼à¨¿à¨²à©à¨¹à© ਵਿੱਠਹà©à¨à¨ ਸà©à¥¤ ਵਿੱਠਦà©à¨¸à¨¼à© ਠਹਿਰਾà¨à¨ à¨à¨¿à¨ <i>ਦਿੱਲ੠ਠਸà©à¨à¨¬à¨²à© ਬੰਬ à¨à¨¾à¨à¨¡</i> 12 à¨à©à¨¨, 1929 ਨà©à©°, à¨à¨¸à¨¨à© ਪà©à¨°à© à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠ&#8211; ਮà©à¨²à¨¤à¨¾à¨¨, à¨à©à¨¹à¨²à¨®, ਤà©à¨°à¨¿à¨à©à¨¨à©à¨ªà©à¨²à©, ਸਲà©à¨® ਠਤ੠à¨à©±à¨¥à©à¨ ਤੱਠà¨à¨¿ ਠੰਡà©à¨®à¨¾à¨¨ ਦà©à¨à¨ à¨à©à¨²à©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱਠਨ੠ਸਾਲ ਬਿਤਾà¨à¥¤ ਹਰà©à¨ à¨à©à¨²à©à¨¹ ਵਿੱਠà¨à¨¸à¨¨à© à¨à©à©±à¨ ਹà©à¨¤à¨¾à¨²à¨¾à¨ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿà¨, ਰਾà¨à¨¨à©à¨¤à¨¿à¨ à¨à©à¨¦à©à¨à¨ ਨਾਲ ਮਨà©à©±à¨à© ਸਲà©à¨ ਦ੠ਮੰਠà¨à©à¨¤à©, à¨à©±à¨ ਮਹà©à¨¨à© ਤà©à¨ ਵੱਧ ਸਮà©à¨ ਲਠਦ੠ਵਾਰ ਵਰਤ ਰੱà¨à¨¿à¨à¥¤</p>
<p>à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨à¨¤ ਸਿੰà¨, ਰਾà¨à¨à©à¨°à© ਠਤ੠ਸà©à¨à¨¦à©à¨µ ਨà©à©° 23 ਮਾਰà¨, 1931 ਨà©à©° ਲਾਹà©à¨° ਵਿੱਠਫਾà¨à¨¸à© ਦਿੱਤ੠à¨à¨ ਸà©, ਦੱਤ ਨà©à©° ਸਲà©à¨® à¨à©à¨²à©à¨¹ ਵਿੱਠਬੰਦ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਸà©à¥¤ à¨à¨¸ ਰਾਤ à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¼à©°à¨à©à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਸ਼à©à¨° ਦਾ ਸà©à¨ªà¨¨à¨¾ ਦà©à¨à¨¿à¨, à¨à©±à¨ ਸà©à¨ªà¨¨à¨¾ à¨à¨¿à¨¸à¨¨à© à¨à¨¸à¨¨à©à©° ਪਰà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨¨ à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ 1938 ਵਿੱਠਰਿਹਾਠਹà©à¨, ਦੱਤ ਨà©à©° 1942 ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤ à¨à©±à¨¡à© ਠੰਦà©à¨²à¨¨ ਦà©à¨°à¨¾à¨¨ ਦà©à¨¬à¨¾à¨°à¨¾ à¨à©à¨°à¨¿à¨«à¨¤à¨¾à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਠਤ੠ਠà¨à¨²à© à¨à¨¾à¨° ਸਾਲ à¨à©à¨²à©à¨¹ ਵਿੱਠਬਿਤਾà¨à¥¤</p>
<p>à¨à¨ªà¨£à© ਰਿਹਾਠਤà©à¨ ਬਾਠਦ, à¨à¨¸à¨¨à© à¨à©±à¨ ਸà¨à©à¨² ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਠੰà¨à¨²à© ਨਾਲ ਵਿà¨à¨¹ à¨à¨°à¨µà¨¾ ਲਿਠਠਤ੠à¨à¨ªà¨£à© ਧ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਨਾਲ ਪà¨à¨¨à¨¾ ਵਿੱਠਸà©à¨à¨² ਹ੠à¨à¨¿à¨, à¨à© ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà¨à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨²à¨ ਵਿੱਠਠਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦ੠ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਬਣ à¨à¨à¥¤ ਪਰ à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦à© ਤà©à¨ ਬਾਠਦ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨¦à¨à© ਵਿਠà¨à©à¨ ਸਥਿਰਤਾ à¨à¨à¥¤ ਬਿਹਾਰ ਸਰà¨à¨¾à¨° ਨ੠à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©à¨²à¨¾ ਡਿਪ੠ਠਲਾਠà¨à©à¨¤à¨¾, ਪਰ à¨à¨¹ à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਠਸਮਰਥ ਸਾਬਤ ਹà©à¨à¨à¥¤ ਰਾਸ਼à¨à¨°à¨ªà¨¤à© ਰਾà¨à©à¨à¨¦à¨° ਪà©à¨°à¨¸à¨¾à¨¦ ਨ੠ਦà¨à¨² ਦਿੱਤਾ ਠਤ੠ਰਾਠਨà©à©° à¨à¨¸ &#8216;ਤ੠à¨à¨à¨¿à¨¤ ਵਿà¨à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਠਪà©à¨² à¨à©à¨¤à©à¥¤ à¨à¨¸ à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨°à© ਦ੠ਨਤà©à¨à© ਵà¨à©à¨ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਪà©à¨°à©à¨¸à¨¼à¨¦ ਲਠਸਿਰਫ਼ à¨à©±à¨ à¨à©à¨à¨¨ ਨਾਮà¨à¨¼à¨¦à¨à© ਹà©à¨ &#8211; ਮà©à¨à©à¨¦à¨¾ ਮà©à¨à¨¬à¨° ਦ੠ਬਾà¨à© à¨à© ਮਹà©à¨¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨à¨à¨¾à¨² ਲà¨à¥¤</p>
<p>à¨à©°à¨¨à© ਠਣà¨à¨¹à¨¿à¨²à© ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦, ਦੱਤ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਰਾà¨à¨¨à©à¨¤à¨¿à¨ ਨà©à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਸਤਿà¨à¨¾à¨°à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, 1960 ਦ੠ਦਹਾà¨à© ਦ੠ਠੱਧ ਵਿੱਠà¨à¨¸à¨¦à© ਸਿਹਤ ਵਿੱਠà¨à¨¿à¨°à¨¾à¨µà¨ à¨à¨à¥¤ ਹੱਡà©à¨à¨ ਦ੠à¨à©à¨à¨¸à¨° ਤà©à¨ ਪà©à©à¨¤, à¨à¨¸à¨¨à©à©° à¨à¨®à¨à¨¼, ਨਵà©à¨ ਦਿੱਲ੠ਵਿੱਠਦਾà¨à¨² à¨à¨°à¨µà¨¾à¨à¨ à¨à¨¿à¨, à¨à¨¿à©±à¨¥à© à¨à¨¹ ਠੱਠਮਹà©à¨¨à¨¿à¨à¨ ਤੱਠਪà©à©à¨¤ ਰਿਹਾ। ਡਾà¨à¨à¨° ਵਿà¨, ਮà©à¨¹à¨°à© à¨à¨°à¨¥à©à¨ªà©à¨¡à¨¿à¨ ਮਾਹਿਰ, ਨ੠à¨à¨ªà¨£à© ਸਾਥà©à¨à¨ ਨà©à©° ਦੱਸਿਠà¨à¨¿ à¨à¨²à¨¾à¨ ਸਿਰਫ &#8220;ਦਰਦ ਰਹਿਤ ਮà©à¨¤&#8221; ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਨà©à©° ਵਿਦà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨à¨£ ਦà©à¨à¨ ਯà©à¨à¨¨à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਹਾਠà¨à¨®à¨¿à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ ਤà©à¨ ਬਾਠਦ à¨à©±à¨¡ ਦਿੱਤà©à¨à¨ à¨à¨à¨à¨ ਸਨ à¨à¨¿ ਦਿੱਲ੠ਨ੠ਯà©à¨°à¨ª ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਦà©à¨à¨à¨¾à¨² ਦ੠ਪà©à¨¸à¨¼à¨à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¤à© ਸà©à¥¤ 20 à¨à©à¨²à¨¾à¨, 1965 ਨà©à©° ਦੱਤ ਦ੠ਮà©à¨¤ ਹ੠à¨à¨à¥¤ à¨à¨¸à¨¦à© ਠੰਤਿਮ à¨à©±à¨à¨¾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, à¨à¨¸à¨¦à¨¾ ਸਸà¨à¨¾à¨° à¨à¨à¨¤ ਸਿੰà¨, ਰਾà¨à¨à©à¨°à© ਠਤ੠ਸà©à¨à¨¦à©à¨µ ਦ੠ਨਾਲ ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦ੠ਹà©à¨¸à©à¨¨à©à¨µà¨¾à¨²à¨¾ ਵਿà¨à© à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨à¥¤ à¨à¨¹ à¨à¨à©à¨¹à¨¾, à¨à© à¨à¨¿ 1965 ਤੱਠਪਾà¨à¨¿à¨¸à¨¤à¨¾à¨¨ ਦ੠ਸà©, ਹਾਲ ਹ੠ਵਿੱਠਸ਼ਹà©à¨¦à¨¾à¨ ਦ੠ਸਮਾਰਠਦ੠à¨à¨¸à¨¾à¨°à© ਲਠà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠à¨à¨¬à¨à¨¼à© ਵਿੱਠà¨à¨ ਸà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਠਣà¨à¨¹à¨¿à¨²à© ਠਤ੠ਮਾਨਤਾ</h4>
<p>à¨à©à¨® ਨ੠ਦੱਤ ਦ੠ਮà©à¨¤ ਤà©à¨ ਬਾਠਦ ਥà©à©à©à¨¹à© ਸਮà©à¨ ਲਠਸਨਮਾਨ à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦਾ ਠੰਤਿਮ ਸੰਸà¨à¨¾à¨° ਵੱਡ੠ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨, à¨à¨¿à¨¸ &#8216;ਠਰਾਸ਼à¨à¨°à¨ªà¨¤à©, ਪà©à¨°à¨§à¨¾à¨¨ ਮੰਤਰà©, à¨à©à¨à¨¦à¨°à© ਮੰਤਰà©, ਲà©à¨ ਸà¨à¨¾ ਦ੠ਸਪà©à¨à¨° ਠਤ੠ਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦ੠ਮà©à©±à¨ ਮੰਤਰ੠ਨ੠ਸ਼ਿਰà¨à¨¤ à¨à©à¨¤à©à¥¤ ਠੰਤਿਮ ਸੰਸà¨à¨¾à¨° ਲਠਵੱਡ੠à¨à¨¿à¨£à¨¤à© &#8216;ਠਲà©à¨ ਸà©à¨à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨à©±à¨ ੠ਹà©à¨à¥¤ ਫਿਰ ਵà©, ਠੱਠਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ ਲà©à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਯਾਦ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¸ ਨà©à©° à¨à© ਵਿਦਾà¨à¨à© ਦਿੱਤ੠à¨à¨ ਸà©, à¨à¨¹ à¨à¨¸ ਦ੠ਸਮà©à¨ ਦ੠ਸਠਤà©à¨ ਸਤਿà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਨà©à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ਸà©à¥¤</p>
<p>ਵਿਡੰਬਨਾ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਤਸਵà©à¨°à¨¾à¨ ਠà¨à© ਵ੠ਸੰਸਦ à¨à¨µà¨¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à©à¨à¨ à¨à¨à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿à©±à¨¥à© à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਠਤ੠à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਨ੠ਠਪਵਾਦ ਦਾ ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ à¨à©à¨¤à¨¾ ਸà©à¥¤ à¨à¨¸ ਦ੠à¨à¨²à¨, ਵà©.ਡà©. ਸਾਵਰà¨à¨° ਦ੠ਤਸਵà©à¨°, à¨à© à¨à¨¿ à¨à©±à¨ ਵਾਰ à¨à¨¾à¨à¨§à© ਦ੠à¨à¨¤à¨² à¨à©à¨¸ ਵਿੱਠਦà©à¨¸à¨¼à© ਸ੠(ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਬਰ੠ਹ੠à¨à¨¿à¨ ਸà©), à¨à¨¾à¨à¨§à© ਦ੠ਸਾਹਮਣ੠ਪà©à¨°à¨®à©à©±à¨à¨¤à¨¾ ਨਾਲ ਲà¨à¨à¨¿à¨ ਹà©à¨à¨ ਹà©à¥¤ 2014 ਵਿੱà¨, ਧਰਮਵà©à¨° à¨à¨¾à¨à¨§à© ਠਤ੠ਸà©à¨¤à¨¾à¨°à¨¾à¨® ਯà©à¨à©à¨°à© ਸਮà©à¨¤ ਸੰਸਦ ਮà©à¨à¨¬à¨°à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨¸ à¨à¨²à¨¤à© ਦਾ ਵਿਰà©à¨§ à¨à©à¨¤à¨¾, ਪਰ à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਨà©à©° ਸ਼ਾਮਲ à¨à¨°à¨¨ ਦà©à¨à¨ ਮੰà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਨà¨à¨¼à¨°à¨ ੰਦਾà¨à¨¼ à¨à¨° ਦਿੱਤਾ à¨à¨¿à¨à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਠਣà¨à¨¹à¨¿à¨²à© ਦ੠à¨à¨¹à¨¾à¨£à© ਸਠਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠਸਾਥ੠à¨à©à¨°à¨¾à¨à¨¤à©à¨à¨¾à¨°à© à¨à¨®à¨¨ ਲਾਲ à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦ ਨ੠ਦਰਠà¨à©à¨¤à©, à¨à© ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪੱਤਰà¨à¨¾à¨° ਬਣà©à¥¤ à¨à¨®à¨à¨¼ ਵਿੱਠਦੱਤ ਦ੠ਦà©à¨à¨à¨¾à¨² à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, à¨à¨®à¨¨ ਲਾਲ à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦ ਨ੠à¨à¨°à¨¦à© ਰà©à¨à¨¼à¨¾à¨¨à¨¾ ਵਿੱਠਲà©à¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à©±à¨ ਲà©à© ਲਿà¨à©à¥¤ <i>ਪà©à¨°à¨¤à¨¾à¨ª</i>à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਸੰà¨à¨²à¨¿à¨¤ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਸ੠<i>à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਠਤ੠ਦੱਤ ਦ੠ਠਮਰ à¨à¨¹à¨¾à¨£à©</i> (1966), à¨à¨¨à¨à¨²à¨¾à¨¬à© ਲਹਿਰ ਦ੠ਸਠਤà©à¨ ਪà©à¨°à¨®à¨¾à¨£à¨¿à¨, à¨à©°à¨¡à¨¿à¨¤ ਬਿਰਤਾà¨à¨¤à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨à¥¤ à¨à¨¿à¨¤à¨¾à¨¬ ਵਿੱਠà¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਦà©à¨à¨ à¨à¨¿à©±à¨ à©à¨à¨, ਠਦਾਲਤ੠ਬਿà¨à¨¨ ਠਤ੠ਪà©à¨¸à¨à¨à¨¾à¨°à¨¡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ &#8211; à¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©à¨ ਪਹਿਲ੠ਵਾਰ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਹਨ &#8211; ਨਾਲ ਹ੠ਦੱਤ ਨà©à©° à¨à¨¾à¨à¨§à© à¨à© ਦ੠à¨à¨¿à©±à¨ ੠ਠਤ੠1963 ਵਿੱਠਨਹਿਰ੠ਠਤ੠à¨à©°à¨¦à¨°à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨§à© ਨਾਲ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨ ਦà©à¨°à¨²à©±à¨ ਤਸਵà©à¨°à¨¾à¨à¥¤</p>
<p>ਸਾਥ੠à¨à©à¨°à¨¾à¨à¨¤à©à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਬਾਰ੠ਦੱਤ ਦà©à¨à¨ à¨à©±à¨²à¨¾à¨ ਵ੠ਪà©à¨¸à¨¤à¨ ਵਿੱਠਦਰਠਹਨ। à¨à¨¸ ਵਿੱਠà¨à¨¸à¨¨à© ਹਰ੠à¨à¨¿à¨¸à¨¼à¨¨ ਤਲਵਾ੠ਬਾਰ੠à¨à©±à¨² à¨à©à¨¤à©, à¨à¨¿à¨¸ ਨà©à©° 1931 ਵਿੱਠਪੰà¨à¨¾à¨¬ ਦ੠ਲà©à¨«à¨à©à¨¨à©à¨à¨ à¨à¨µà¨°à¨¨à¨° ਨà©à©° à¨à©à¨²à© ਮਾਰਨ ਦ੠ਦà©à¨¸à¨¼ ਵਿੱਠਫਾà¨à¨¸à© ਦਿੱਤ੠à¨à¨ ਸà©, ਠਤ੠à¨à¨¸à¨¦à© ਸਾਥ੠ਠਹਿਸਾਨ à¨à¨²à¨¾à¨¹à© ਬਾਰà©, à¨à© ਪਾà¨à¨¿à¨¸à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à¨²à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਸà©, à¨à©±à¨ ਸੰà¨à©à¨¤à¨à¨¾à¨° ਬਣ à¨à¨¿à¨ ਸ੠ਠਤ੠à¨à¨®à¨¨ ਲਾਲ à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¸à¨¦à© ਮਦਦ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਯਤਨਾਠਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦ à¨à¨¸à¨¦à© ਮà©à¨¤ ਹ੠à¨à¨ ਸà©à¥¤ ਦੱਤ ਨ੠1950 ਦ੠ਦਹਾà¨à© ਵਿਠà¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠ&#8216;ਤ੠ਬਣà©à¨à¨ ਫਿਲਮਾਠਨà©à©° ਵ੠ਰੱਦ à¨à¨° ਦਿੱਤਾ, à¨à¨¿à¨¸ ਦਾ à¨à¨¹ ਠਤ੠ਹà©à¨° ਸਾਥà©à¨à¨ ਨ੠ਵਿਰà©à¨§ à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ à¨à©à¨µà¨² ਮਨà©à¨ à¨à©à¨®à¨¾à¨° ਦਾ <i>ਸ਼ਹà©à¨¦</i> 1965 ਵਿੱà¨, ਠà¨à¨¿à¨¨à©à¨¤à¨¾ ਨ੠ਨਿੱà¨à© ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਦੱਤ ਨਾਲ ਸਲਾਹ à¨à©à¨¤à© ਠਤ੠à¨à¨¸à¨¦à© ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¨à¨à© ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à©à¨¤à©à¥¤</p>
<p>à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਦ੠ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ à¨à¨¸ ਦ੠ਸਬੰਧਾਠਦ੠ਵà©à¨°à¨µà© ਵ੠à¨à¨µà©à¨ ਹ੠ਰà©à¨à¨ ਹਨ। à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਦ੠ਮਾਤਾ ਮਾਤਾ ਵਿਦਿà¨à¨µà¨¤à© ਨ੠à¨à¨ªà¨£à© ਠੰਤਮ ਦਿਨਾਠਵਿੱਠਦੱਤ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਠਬਿਤਾà¨à¨à¥¤ ਦੱਤ ਦ੠à¨à¨²à¨¾à¨ ਲਠਫੰਡ à¨à¨à©±à¨ ਾ à¨à¨°à¨¨ ਲà¨, à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠ&#8216;ਤ੠à¨à©±à¨ ਹਿੰਦ੠ਮਹਾà¨à¨à¨¾à¨µà¨¿ ਵ੠ਵà©à¨à¨¿à¨, à¨à© à¨à¨¸à¨¨à©à©° à¨à¨µà© ਸ਼à©à¨°à© à¨à©à¨°à¨¿à¨¸à¨¼à¨¨ ਸਰਲ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਤà©à¨¹à¨«à¨¼à© ਵਿੱਠਦਿੱਤਾ à¨à¨¿à¨ ਸà©à¥¤ ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਮਲà¨à¨¾à¨ªà©à¨°à¨à¨° ਠਤ੠à¨à¨¤à¨¿à¨¨ ਦਾਸ ਦ੠à¨à¨°à¨¾ à¨à¨¿à¨°à¨¨ ਦਾਸ ਵਰà¨à© à¨à¨¨à¨à¨²à¨¾à¨¬à© à¨à¨¾à¨®à¨°à©à¨¡ ਲà¨à¨¾à¨¤à¨¾à¨° à¨à¨¸ ਦ੠ਨਾਲ ਰਹà©à¥¤ à¨à©à¨°à¨¹à¨¿ ਮੰਤਰ੠à¨à©à¨²à¨à¨¼à¨¾à¨°à© ਲਾਲ ਨੰਦਾ, ਰੱà¨à¨¿à¨ ਮੰਤਰ੠ਵਾਠਬ੠à¨à¨µà¨¾à¨¨, à¨à¨à¨à©à¨µà¨¨ ਰਾਮ, ਸਵਰਨ ਸਿੰਠਠਤ੠ਡਾà¨à¨à¨° ਸà©à¨¸à¨¼à©à¨²à¨¾ ਨà¨à¨ ਰ ਸਮà©à¨¤ ਨà©à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਨ੠ਵ੠ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਠà¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° ਮਿਲਣ à¨à¨, ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ ਸਨਮਾਨ ਸ਼ਾà¨à¨¦ ਹ੠à¨à¨¦à© ਦਿੱਤਾ à¨à¨¿à¨ ਸ੠à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¹ à¨à¨¿à¨à¨à¨¦à¨¾ ਸ੠ਠਤ੠ਲà©à¨¦à¨¾ ਸà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à©à©±à¨²à© ਹà©à¨ ਸਿਪਾਹ੠ਨà©à©° ਸ਼ਰਧਾà¨à¨à¨²à©</h4>
<p>à¨à¨®à¨¨ ਲਾਲ à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦ ਨ੠à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨¿à¨¤à¨¾à¨¬ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਦ੠ਬà©à¨§à¨¿à¨ ਵਿਰਾਸਤ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à©à¨¤à© &#8211; ਧਰਮ ਤà©à¨ à¨à©±à¨ªà¨° à¨à©±à¨ ਣ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਦ੠ਨà©à¨à¨¹ ਵà¨à©à¨ ਸਮਾà¨à¨µà¨¾à¨¦ ਦ੠à¨à¨²à¨ªà¨¨à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¸à¨¦à© ਯà©à¨à¨¤à¨¾à¥¤ ਦੱਤ ਨ੠à¨à©à¨¦ à¨à¨¿à©±à¨ªà¨£à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨¿ ਸਿੰਠà¨à©±à¨ ਦà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à© ਸਨ, à¨à¨¸à¨¦à© ਹੱਥ ਵਿੱਠਹਮà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨ à¨à©±à¨ à¨à¨¿à¨¤à¨¾à¨¬ ਹà©à©°à¨¦à© ਸà©, ਠਤ੠à¨à¨¹ à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਵ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਸਨ ਪà©à©à¨¹à¨¦à© ਸਨ।</p>
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਬਾਰ੠ਸਾà¨à¨à¨¾ ਦà©à¨°à¨¿à¨¸à¨¼à¨à©à¨à©à¨£ ਹà©à¨£ ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦, à¨à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¸ ਨ੠ਦੱਤ ਨਾਲ à¨à©°à¨à¨¾ ਵਿਹਾਰ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਸਮਾਰà¨à¨¾à¨, ਪਾਠਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਰਾਸ਼à¨à¨°à© à¨à©à¨¤à¨¨à¨¾ ਤà©à¨ ਵਿਹà©à¨£à¨¾ ਰਹਿੰਦਾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¸à¨à¨¿à¨¸ ਠਨਿਲ ਵਰਮਾ ਦ੠ਵਰà¨à© ਨਵà©à¨ à¨à©°à¨® ਹਨ <i>à¨à¨à¨¤ ਸਿੰਠਦ੠ਸਾਥà©: ਬà¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨µà¨° ਦੱਤ </i>ਠਤ੠à¨à©à¨°à¨µ ਲਾਲ ਦਾਸ <i>ਵਿਪਲਵ੠ਬà¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨µà¨° ਦੱਤ </i>(ਦà©à¨µà©à¨ 2007 ਤà©à¨ ਬਾਠਦ) ਨ੠à¨à¨ªà¨£à¨¾ ਸਥਾਨ ਦà©à¨¬à¨¾à¨°à¨¾ ਹਾਸਲ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à©à¨¸à¨¼à¨¿à¨¸à¨¼ à¨à©à¨¤à© ਹà©, à¨à¨®à¨¨ ਲਾਲ à¨à¨à¨¼à¨¾à¨¦ ਦ੠ਪਹਿਲ੠à¨à¨¿à¨¤à¨¾à¨¬, ਪਹਿਲà©à¨à¨ ਯਾਦਾਠਨਾਲ à¨à¨°à¨ªà©à¨°, ਲà¨à¨à¨ à¨à©à¨à¨ à¨à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਦਾ ਹਿੰਦ੠ਠਨà©à¨µà¨¾à¨¦, ਸਰà¨à¨¾à¨° ਦ੠ਪਬਲà©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਡਿਵà©à¨à¨¼à¨¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਠਸ਼à©à¨°à© à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਸà©, à¨à¨¾à¨ªà©à¨°à¨¾à¨à¨ ਪਾਬੰਦà©à¨à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਠà¨à© ਵ੠ਠਪà©à¨°à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਦੱਤ ਦਾ à¨à©à¨µà¨¨ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠà¨à©à¨°à¨¾à¨à¨¤à©à¨à¨¾à¨°à©à¨à¨ ਨà©à©° ਠà¨à¨¸à¨° à¨à©à¨à¨¼à¨°à¨¦à¨¿à¨à¨ ਹ੠ਯਾਦ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p><i>à¨à¨®à¨¨ ਲਾਲ à¨à©±à¨ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° (ਸà©à¨µà¨¾à¨®à©à¨à¨¤) ਠਤ੠à¨à¨µà¨¾à¨¹à¨° ਲਾਲ ਨਹਿਰ੠ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à© ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨°à¨¤à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਦ੠à¨à©à¨à¨¦à¨° ਦ੠ਸਾਬà¨à¨¾ à¨à©à¨ ਰਮà©à¨¨ ਹਨ।</i></p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="70290669" data-title="Remembering Batukeshwar Dutt, the forgotten comrade of Bhagat Singh" data-url="https://www.thehindu.com/education/remembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh/article70290669.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/remembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh/article70290669.ece');" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fremembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh%2Farticle70290669.ece&;t=Remembering%20Batukeshwar%20Dutt%2C%20the%20forgotten%20comrade%20of%20Bhagat%20Singh')" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fremembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh%2Farticle70290669.ece&;text=Remembering%20Batukeshwar%20Dutt%2C%20the%20forgotten%20comrade%20of%20Bhagat%20Singh')" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fremembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh%2Farticle70290669.ece&;text=Remembering%20Batukeshwar%20Dutt%2C%20the%20forgotten%20comrade%20of%20Bhagat%20Singh')" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fremembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh%2Farticle70290669.ece&;title=Remembering%20Batukeshwar%20Dutt%2C%20the%20forgotten%20comrade%20of%20Bhagat%20Singh')" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=Remembering%20Batukeshwar%20Dutt%2C%20the%20forgotten%20comrade%20of%20Bhagat%20Singh%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fremembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh%2Farticle70290669.ece')" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fremembering-batukeshwar-dutt-the-forgotten-comrade-of-bhagat-singh%2Farticle70290669.ece&;title=Remembering%20Batukeshwar%20Dutt%2C%20the%20forgotten%20comrade%20of%20Bhagat%20Singh')" data-cf-modified-cc9a561c6e0722df64175d3a-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="70290669" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

