<div id="content-body-71188500" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p>ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à©à©à¨¹à© ਦਰ ਪà©à©à©à¨¹à© à¨à¨¸à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ à¨à¨²à¨¦à© ਠਰਹ੠ਹà©à¥¤ ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਪà©à©à¨¹à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹਨ, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਪਾਠ-ਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਸਿੱà¨à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à©à¨à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਮਾਪਦà©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨ੠à¨à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਨ੠ਲੱà¨à¨¾à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਿੱਤ੠ਹ੠ਠਤ੠ਮਿà¨à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਲਠਲà©à©à©à¨à¨¦à¨¾ ਢਾà¨à¨à¨¾ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨°à© ਰੱà¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ ਠੱà¨, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਦਾ à¨à©±à¨ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ à¨à¨ ਹà©, ਸਵਾਲ ਹà©à¨£ à¨à¨¹ ਨਹà©à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨£à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¾à¨ ਨਹà©à¨à¥¤ ਠਸਲ ਸਵਾਲ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਬਿਹਤਰ ਸਿੱà¨à¨£ ਵਿੱਠà¨à¨¿à¨µà©à¨ ਮਦਦ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p><i>(ਦ ਹਿੰਦ੠ਦ੠ਹਫਤਾਵਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨਿà¨à¨à¨¼à¨²à©à¨à¨°, ਦ ਹਿੰਦ੠ਲਠਸਾà¨à¨¨ ਠੱਪ à¨à¨°à©à¥¤)</i></p>
<p>NCAER ਦ੠ਤਾà¨à¨¼à¨¾ ਰਿਪà©à¨°à¨ ਦ੠ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨°, à¨à©°à¨à¨°à¨¨à©à¨ à¨à¨ªà¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਸੰà¨à¨¿à¨ 2015 ਵਿੱਠਲà¨à¨à¨ 198 ਮਿਲà©à¨ ਨ ਤà©à¨ ਵੱਧ à¨à© 2025 ਵਿੱਠ1.03 ਬਿਲà©à¨ ਨ ਤà©à¨ ਵੱਧ ਹà©à¨£ ਦ੠à¨à¨®à©à¨¦ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, ਸਿਰਫ à¨à¨¨à©à¨à¨à©à¨µà¨¿à¨à© ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਨਾਲ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਬਿਹਤਰ ਨਤà©à¨à© ਨਹà©à¨ ਮਿਲ ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਠਸਲ à¨à©à¨£à©à¨¤à© ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਬਿਹਤਰ ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹ੠ਨਾ à¨à¨¿ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਨà©à©° ਡਿà¨à©à¨à¨²à¨¾à¨à¨à¨¼ à¨à¨°à¨¨à¨¾à¥¤</p>
<p>à¨à¨¹ ਨà©à¨¤à© à¨à¨¯à©à¨ ਦ੠ਤਾà¨à¨¼à¨¾ ਰਿਪà©à¨°à¨, à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਸà¨à©à¨² ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©: à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਵਧਾà¨à¨£ ਲਠà¨à©±à¨ ਠਸਥਾਠਵਿਸ਼ਲà©à¨¸à¨¼à¨£ ਠਤ੠ਨà©à¨¤à© ਰà©à¨¡à¨®à©à¨ª ਵਿੱਠà¨à©à©°à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ UDISE+, PARAKH, ASER ਠਤ੠ਨà©à¨¸à¨¼à¨¨à¨² ਠà¨à©à¨µà¨®à©à¨à¨ ਸਰਵ੠ਦ੠à¨à¨§à¨¾à¨° &#8216;ਤà©, à¨à¨¹ ਪਹà©à©°à¨ ਨà©à©° ਵਧਾà¨à¨£, ਸà¨à©à¨² ਦ੠ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਨà©à©° ਬਿਹਤਰ ਬਣਾà¨à¨£, ਡਿà¨à©à¨à¨² à¨à¨¨à©à¨à¨à©à¨µà¨¿à¨à© ਠਤ੠ਨਾਮਾà¨à¨à¨£ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨¤à© ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠੱà¨, ਬਿà¨à¨²à©, ਸà©à¨¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨, à¨à©°à¨à¨°à¨¨à©à¨ ਪਹà©à©°à¨ ਠਤ੠ਸਮਾਰਠà¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਦ੠ਨਾਲ, ਦà©à¨¸à¨¼ ਵਿੱਠਲà¨à¨à¨ 14.7 ਲੱਠਸà¨à©à¨² 24.6 à¨à¨°à©à© ਤà©à¨ ਵੱਧ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਸà©à¨µà¨¾ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ।</p>
<p>ਰਿਪà©à¨°à¨ ਵਿੱਠNEP 2020 ਸਮà©à¨¤ à¨à¨ ਪਹਿਲà¨à¨¦à¨®à©à¨à¨ ਰਾਹà©à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦ ਸਾà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਸੰà¨à¨¿à¨ (FLN) ਵਿੱਠà¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨à¨¨à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¤à© ਦਾ ਵ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, à¨à¨¹ ਦਲà©à¨² ਦਿੱਤ੠à¨à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਸà©à¨§à¨¾à¨° ਦ੠ਠà¨à¨²à© ਪà©à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ &#8216;ਤ੠ਧਿà¨à¨¨ ਦà©à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਬਿਹਤਰ ਠਧਿà¨à¨ªà¨¨, ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​ਸà¨à©à¨² ਲà©à¨¡à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨ª, ਠਰਥਪà©à¨°à¨¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£, ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨, ਸੰਪà©à¨°à¨¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨, à¨à¨à¨-ਸਮਰਥਿਤ ਨਵà©à¨¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਹà©à¨£à¨à©à¥¤ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¾à¨°à¨¤ à¨à©±à¨ à¨à¨¿à¨à¨¨ ਦ੠à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨à¨¤à¨¾ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹà©, ਸਫਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮਾà¨à¨à¨£à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਨਹà©à¨ ਮਾਪ੠à¨à¨¾à¨µà©à¨à©, ਸà¨à©à¨ à¨à¨¹ ਵ੠à¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਮà©à©±à¨ ਹà©à¨¨à¨°, à¨à¨²à©à¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਸà©à¨, ਰà¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਡਿà¨à©à¨à¨² ਰਵਾਨà¨à© ਨà©à©° à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ।</p>
<h4 class="sub_head">COVID-19 ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਪà©à¨°à¨µà©à¨</h4>
<p>à¨à©à¨µà¨¿à¨¡-19 ਮਹਾà¨à¨®à¨¾à¨°à© ਨ੠à¨à¨®à©à¨¹à©-ਸਾਹਮਣ੠ਦ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਤà©à¨ ਦà©à¨°-ਦà©à¨°à¨¾à¨¡à© ਦ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵੱਲ ਤà©à¨à¨¼à© ਨਾਲ ਤਬਦà©à¨²à© à¨à©à¨¤à©à¥¤ à¨à¨¸ ਨ੠ਵਿਦਿਠਠਵਿà¨à¨¨ ਨà©à©° ਰà©à¨à¨¿à¨, ਪਰ à¨à¨¸ ਨ੠à¨à©±à¨ ਮà©à©±à¨¦à© ਨà©à©° ਵ੠à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à©à¨¤à¨¾à¥¤ à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° à¨à©°à¨¸à¨à©à¨°à¨à¨à¨°à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨ªà¨£à©à¨à¨ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਵਰà¨à©à¨ ਲ ਲà©à¨à¨à¨° ਫਾਰਮà©à¨ ਵਿੱਠਤਬਦà©à¨² à¨à¨° ਦਿੱਤਾ ਹà©, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਠà¨à¨¸à¨° ਯਾਦ à¨à©à¨¤à© ਤੱਥਾਠਦ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਧਾਰਨਾ ਦ੠à¨à¨¾à¨à¨ à¨à¨°à¨¨ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨ ਰà¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਦ੠ਨਾਲ ਸà©à¨£à¨¨ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾ ਹà©à¨° ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਵਰਤà©à¨ ਦਾ ਸਠਤà©à¨ ਵੱਡਾ ਲਾਠà¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਬਿਹਤਰ ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠà¨à¨à©±à¨²à© ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ ਸਾਨà©à©° à¨à¨ªà¨£à© ਪà©à©à¨¹à¨¾à¨à¨£ ਦ੠ਤਰà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਵ੠ਬਦਲਣ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤ ਪਾਠ-ਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਲਠà¨à©±à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦ ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© ਹà©à©°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ AI-ਸਮਰੱਥ ਪਾਠ-ਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠à¨à©°à¨à¨°à¨à¨à¨à¨¿à¨µ, ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤, ਠਤ੠à¨à¨¨à©°à¨¦à¨¦à¨¾à¨à¨ ਪਹਿਲà©à¨à¨ ਵਿੱਠਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ।</p>
<p>NEP 2020 ਦਾ ਠੰਤਮ à¨à©à¨à¨¾ ਸਿਰà¨à¨£à¨¾à¨¤à¨®à¨à¨¤à¨¾ ਨà©à©° à¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾, à¨à¨²à©à¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਸà©à¨ ਦ੠ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵਿà¨à¨¸à¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾, à¨à©à¨® ਵਰਠਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਠਤ੠à¨à©à¨µà¨¨ à¨à¨° ਦ੠ਸਿà¨à¨¿à¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨ à¨à©à¨ ਠਧਿà¨à¨¨à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨¹ ਵ੠ਪਾà¨à¨ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¦à©à¨ ਬੱà¨à© ਸਵਾਲ ਪà©à©±à¨à¨£, ਵਿà¨à¨¾à¨° ਸਾà¨à¨à© à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠ਦà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨਾਲ ਸਹਿਯà©à¨ à¨à¨°à¨¨, ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨-ਠਧਾਰਿਤ-ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਹਿੱਸਾ ਲà©à¨£, ਠਤ੠ਸਮà©à¨ ਸਿਰ à¨à©±à¨² ਰਹ੠ਠਤ੠ਰà¨à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਯà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ ਤਾਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਸਫਲ ਹà©à¨£ ਦ੠ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ ਵਧà©à¨°à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à¨¦à©à¨ ਸਠਤà©à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¹ ਠਸਲ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਾਤਾਵਰਨ ਦ੠ਲà©à© ਨà©à©° ਪà©à¨°à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਬਦਲਣ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨ ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©-à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¿à¨¤ ਸਿੱà¨à¨£ ਦà©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਸਹà©à¨²à¨¤ ਲਠਵਰਤ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਠਧਿà¨à¨ªà¨¨ ਦ੠ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵ੠ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ ਹà©à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©</h4>
<p>ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਠਤ੠ਸਿੱà¨à© ਸਮੱà¨à¨°à© ਦ੠ਧਾਰਨਾ ਨà©à©° ਮਾਪਣ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, à¨à¨¨à¨²à¨¾à¨à¨¨ à¨à¨µà¨¿à¨à¨¼ ਠਤ੠AI-ਸਮਰੱਥ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਰà¨à© ਡਿà¨à©à¨à¨² ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à©à¨² ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨¤à© ਦ੠ਨਿà¨à¨°à¨¾à¨¨à© à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¹ à¨à©à¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à©-ਸਮਰਥਿਤ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਪਾà©à© ਦ੠à¨à©à¨¤à© ਪà¨à¨¾à¨£ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨à¨¾à¨à¨¼à¨¤ ਦਿੰਦਾ ਹà©, ਸਮà©à¨ ਸਿਰ à¨à¨ªà¨à¨¾à¨° ਠਤ੠ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¸ ਤà©à¨ ਪਹਿਲਾਠà¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à¨ªà¨£à© ਸਿੱà¨à¨£ ਵਿੱਠà¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਪਿੱà¨à© ਹ੠à¨à¨¾à¨£à¥¤ à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨² ਸà©à¨ à¨à©±à¨ ਹà©à¨° ਹà©à¨¨à¨° ਹ੠à¨à© à¨à©à¨¡à¨¿à©°à¨ ਨਾਲ à¨à©à©à¨¿à¨ ਹà©à¨à¨ ਹà©, ਠਤ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹ ਸਿà¨à¨¾à¨à¨£ ਦ੠ਸਾਧਨ ਵà¨à©à¨ à¨à©°à¨® à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦ੠ਠੰਦਰ ਪà©à¨à¨°à¨¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ à¨à¨¾à¨£à© ਰਹਿੰਦ੠ਹà©à¨ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠ਹੱਲਾਠਦਾ ਪà©à¨¨à¨°à¨à¨ ਨ ਠਤ੠ਤਰਠਨਾਲ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨-ਠਧਾਰਿਤ ਠਸਾà¨à¨¨à¨®à©à¨à¨à¨¾à¨, ਸਿਮà©à¨²à©à¨¸à¨¼à¨¨-ਠਧਾਰਿਤ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ ਸਹਿਯà©à¨à© à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® à¨à¨¤à©à¨µà¨¿à¨§à©à¨à¨ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਸਾਰ੠ਵਿਸ਼ਾ à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨£à¨¨à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਸà©à¨ ਦ੠ਹà©à¨¨à¨° ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਯà©à¨ ਹà©à¨£à¨à©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਧà©à¨°à© à¨à¨²à©à¨à¨à©à¨°à¨¾à¨¨à¨¿à¨ ਬਣ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ, ਠਧਿà¨à¨ªà¨ à¨à©±à¨ ਹà©à¨° ਵੱਡਾ ਸਰà©à¨¤ ਬਣ à¨à¨¾à¨£à¨à©à¥¤ ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ-ਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਸਿੱਧਾ ਪà©à©à¨¹à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹਨ, ਸà¨à©à¨ à¨à¨¹ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨ ਤਰà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨਾਲ ਸਿੱà¨à¨£ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਮਾਰà¨à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਠਤ੠ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਵ੠ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਠਧਿà¨à¨ªà¨¨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ à¨à¨°à¨¨ ਠਤ੠à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵਧਾà¨à¨£ ਲਠਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© ਢੰਠਨਾਲ ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਲà¨, à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਨਿਯਮਤ ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਸà©à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à©à¨¤à© ਲਾà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨µà©à¥¤ à¨à¨à¨°à¨à¨¾à¨°, ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à©±à¨ à¨à©°à¨à© ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਬਣਨ ਦ੠à¨à©±à¨à¨¾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ à¨à¨°à©à¨à©, ਪਰ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à¨¦à© ਵ੠à¨à©±à¨ ਮਹਾਨ ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਦ੠ਥਾਠਨਹà©à¨ ਲ੠ਸà¨à¨¦à©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਲਾà¨à¨µ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਪਰ੠ਡਿà¨à©à¨à¨²</h4>
<p>ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¬à©°à¨§à¨¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨, à¨à¨¿à¨à¨°à©à¨à¨¿à¨¡ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਸਰà©à¨¤, ਡਾà¨à¨à¨¨à©à¨¸à¨à¨¿à¨ ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦ੠ਸ਼ਮà©à¨²à©à¨ ਤ ਪਲà©à¨à¨«à¨¾à¨°à¨®, ਠਤ੠ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਸà¨à©à¨² ਠਤ੠à¨à¨° ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ। ਸਠਤà©à¨ ਵਧà©à¨ ਮਾਡਲਾਠਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਹà©, à¨à© ਸਾਵਧਾਨ੠ਨਾਲ ਡਿà¨à¨¼à¨¾à¨à¨¨ à¨à©à¨¤à© ਡਿà¨à©à¨à¨² ਠਨà©à¨à¨µà¨¾à¨ ਦ੠ਨਾਲ à¨à¨¹à¨®à©-ਸਾਹਮਣ੠ਦ੠ਹਿਦਾà¨à¨¤ ਨà©à©° à¨à©à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¨à¨²à¨¾à¨à¨¨ ਬਨਾਮ à¨à¨«à¨²à¨¾à¨à¨¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਨà©à©° ਵਿਰà©à¨§à© ਰਣਨà©à¨¤à©à¨à¨ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠਦà©à¨à¨£ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨, ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਦà©à¨µà¨¾à¨ ਸੰਸਾਰਾਠਵਿੱਠਸਠਤà©à¨ ਵਧà©à¨ ਨà©à©° à¨à©à©à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਸਰà©à¨°à¨ à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹à¨®à©-ਸਾਹਮਣ੠ਮਾਰà¨à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨, ਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਪਰਸਪਰ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µ ਠਤ੠à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਵਿੱਠà¨à¨°à¨à¨¾ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¨à¨²à¨¾à¨à¨¨ à¨à¨ªà¨²à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ ਠਤ੠ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਠà¨à¨¿à¨à¨¸, ਲà¨à¨à¨¦à¨¾à¨° à¨à©°à¨à©, ਠਤ੠ਸਹਿਯà©à¨ ਠਤ੠ਫà©à¨¡à¨¬à©à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਹà©à¨° ਤਰà©à¨à© ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਸੰà¨à¨²à¨ªà¨¾à¨ &#8216;ਤ੠ਮà©à© ਵਿà¨à¨¾à¨° à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ, ਸà©à¨¤à©°à¨¤à¨° ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਠà¨à¨¿à¨à¨¸ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਪà©à¨°à©à¨à©à¨à¨à¨¾à¨ ਰਾਹà©à¨ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨¿à¨à¨¨ ਨà©à©° ਲਾà¨à© à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਪà©à¨°à¨à¨¤à© ਵਿੱਠਬਿਹਤਰ ਦਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਮਾਪ੠ਵਿਦਿਠਠਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨ ਵਿੱਠਸਰà¨à¨°à¨® ਹਿੱਸà©à¨¦à¨¾à¨° ਬਣ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ।</p>
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠà¨à©±à¨² ਰਹ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨¸ ਤਬਦà©à¨²à© ਲਠà¨à©±à¨ ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​ਨà©à¨¤à© à¨à¨§à¨¾à¨° ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। NEP 2020 ਸà¨à©à¨²à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿੱਠਯà©à¨à¨¤à¨¾-ਠਧਾਰਿਤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨, ਠਨà©à¨à¨µà© ਸਿੱà¨à¨¿à¨, ਬਹà©-ਠਨà©à¨¸à¨¼à¨¾à¨¸à¨¨à© ਸà©à¨ ਠਤ੠ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਵਧà©à¨°à© à¨à¨à©à¨à¨°à¨£ ਨà©à©° à¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਤਿੰਨ-à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਫਾਰਮà©à¨²à© (R3) ਰਾਹà©à¨ ਬਹà©-à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° ਵ੠ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¿à¨¸ ਨਾਲ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨à©-à¨à©±à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤à© à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨µà¨¾à¨ (à¨à©à¨¤à¨°à©/ਮà©à¨²) ਸਮà©à¨¤ ਤਿੰਨ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਲਠà¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨¿à¨¤ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਸà¨à©à¨² ਬਹà©-à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, ਡਿà¨à©à¨à¨² ਪਲà©à¨à¨«à¨¾à¨°à¨® à¨à©°à¨à¨°à¨à¨à¨à¨¿à¨µ ਸਮੱà¨à¨°à©, ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਠà¨à¨¿à¨à¨¸, ਠਤ੠ਠਨà©à¨à©à¨² ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਤà¨à¨¼à¨°à¨¬à¨¿à¨à¨ ਰਾਹà©à¨ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤à© ਦਾ ਸਮਰਥਨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਪਾਠà¨à©à¨°à¨® ਫਰà©à¨®à¨µà¨°à¨ à¨à¨¸à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਸੰà¨à¨²à¨ªà¨¿à¨ ਸਮà¨, ਪà©à©±à¨à¨à¨¿à©±à¨-ਠਧਾਰਿਤ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨, ਲà¨à¨à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਰੱà¨à© ਯਾਦਾਠ&#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨£ &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦਿੰਦਾ ਹà©à¥¤ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਪਲà©à¨à¨«à¨¾à¨°à¨® ਵਿà¨à¨¿à©°à¨¨ ਹਦਾà¨à¨¤à¨¾à¨, ਯà©à¨à¨¤à¨¾-ਠਧਾਰਿਤ ਤਰੱà¨à©, ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਫà©à¨¡à¨¬à©à¨, ਠਤ੠ਸਹਿਯà©à¨à© ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ à¨à¨°à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਸà©à¨§à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° ਤà©à¨à¨¼ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਨà¨à¨²à© ਬà©à©±à¨§à© ਵਰà¨à©à¨à¨ à¨à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਤà¨à¨¨à©à¨à¨¾à¨ ਹਦਾà¨à¨¤à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਬਣਾà¨à¨£, ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਠੰਤਰਾਠਦ੠ਪà¨à¨¾à¨£ à¨à¨°à¨¨, ਠਤ੠ਵਿਦਿਠਠਫà©à¨¸à¨²à© ਲà©à¨£ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਵਾਧ੠ਮà©à¨à© ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, ਬਸ਼ਰਤ੠à¨à¨¹ ਸਹ੠ਵਿਦਿਠਠਸਿਧਾà¨à¨¤à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨§à¨¾à¨°à¨¿à¨¤ ਰਹਿਣ।</p>
<h4 class="sub_head">ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à¨¾ à¨à¨¾à¨«à© à¨à¨¿à¨à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©?</h4>
<p>ਨà©à¨¤à© à¨à¨¯à©à¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ à¨à¨¸ ਮਾਰਠਦਾ ਸਮਰਥਨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©, à¨à¨¸ à¨à©±à¨² &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à©à¨° ਦਿੰਦ੠ਹ੠à¨à¨¿ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠà¨à©±à¨² ਰਹ੠ਸà©à¨§à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਲਠਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਦ੠ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਤà©à¨ ਵੱਧ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਸਾà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਸੰà¨à¨¿à¨à¨¤à¨®à¨à¨¤à¨¾ ਰà©à©à©à¨¹ ਦ੠ਹੱਡ੠ਬਣ੠ਰਹਿਣà¨à© à¨à¨¿à¨¸ ਦ੠à¨à¨²à©-ਦà©à¨à¨²à© ਹà©à¨° ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਬਣਾਠà¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à© ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¹ ਸà©à¨¨à¨¿à¨¸à¨¼à¨à¨¿à¨¤ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਸਿà¨à¨¿à¨à¨°à¨¥à© ਡਿà¨à©à¨à¨² ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨, à¨à©±à¨¨à¨¤ ਤਰਠਠਤ੠à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਧਾਰਨਾਵਾਠਨਾਲ ਨà¨à¨¿à©±à¨ ਣ ਦ੠ਯà©à¨ ਹਨ। à¨à¨¸ ਦ੠ਨਾਲ ਹà©, ਸà©à¨§à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à© ਦ੠ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ, ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾, à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਠà¨à¨¿à¨à¨¸ ਠਤ੠à¨à¨¿à¨à¨¾à¨ ਲਾà¨à¨¾à¨ ਲਠਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° ਵ੠ਸ਼ਾਮਲ ਹà©à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਨਿਰੰਤਰ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਬਿਨਾà¨, ਵਧà©à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à¨¾ ਵ੠ਬਿਹਤਰ ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠਠਨà©à¨µà¨¾à¨¦ ਨਹà©à¨ ਹ੠ਸà¨à¨¦à¨¾à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਡਿà¨à©à¨à¨² ਵੰਡ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¨à¨¾</h4>
<p>ਡਿà¨à©à¨à¨² ਲਰਨਿੰਠਦ੠ਸਫਲ ਠਮਲ ਵਿੱਠਰà©à¨à¨¾à¨µà¨ ਪਾà¨à¨£ ਵਾਲà©à¨à¨ à¨à©à¨£à©à¨¤à©à¨à¨ ਨà©à©° ਸਿਰਫ਼ ਹà©à¨° ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à©à© à¨à© ਹੱਲ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸਾਨà©à©° ਠਧਿà¨à¨ªà¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à©à¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਵਰਤà©à¨ ਬਾਰ੠ਮਾਰà¨à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹ੠ਤਾਠà¨à© ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà© ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਿà¨à¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à©, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਲਠà¨à¨®à¨°-ਮà©à¨¤à¨¾à¨¬à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਸਮੱà¨à¨°à© ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾ ਸà¨à©, ਠਤ੠à¨à¨¹ ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਮਾਪਿà¨à¨ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਸ਼ਾਮਲ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à© à¨à¨¿ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਦ੠ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਸਫਲਤਾ à¨à¨¸ à¨à©±à¨² &#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° à¨à¨°à©à¨à© à¨à¨¿ ਠਸà©à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° ਦਰਪà©à¨¸à¨¼ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰà©à¨à¨ à¨à©à¨£à©à¨¤à©à¨à¨ ਦ੠ਹੱਲ ਦ੠ਰà©à¨ª ਵਿੱਠਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਵਿੱਠà¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਠੱà¨à© à¨à© ਹà©à¨µà©à¨à¨¾</h4>
<p>ਠਸà©à¨ à¨à¨¸ ਨà©à©° ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ-ਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਦ੠à¨à¨à¨°à¨¾à¨ à¨à¨¾à¨ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠à¨à¨µà¨¿à©±à¨ ਵà¨à©à¨ ਨਹà©à¨ ਸà©à¨ ਸà¨à¨¦à©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਸà©à¨®à©à¨² ਹà©à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©. ਪਰੰਪਰਾà¨à¨¤ ਪਾਠ-ਪà©à¨¸à¨¤à¨à¨¾à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਤਾà¨à¨¤ ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਸਾਰ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਲਠà¨à©±à¨ à¨à©°à¨à¨°à¨à¨à¨à¨¿à¨µ, ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ ਠਤ੠ਦਿਲà¨à¨¸à¨ª ਠਨà©à¨à¨µ ਨà©à©° ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿੱਠ&#8216;ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ à¨à¨¾à¨°à¨¤&#8217; ਵੱਲ à¨à¨¾à¨£ ਦਾ ਰਸਤਾ à¨à¨¹ ਨਹà©à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਠਸà©à¨ à¨à¨¿à©°à¨¨à© à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨®à¨¾à¨ ਨà©à©° ਡਿà¨à©à¨à¨²à¨¾à¨à¨à¨¼ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨, ਪਰ ਸà¨à©à¨²à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਠੰਤ ਵਿੱਠਹਰà©à¨ ਬੱà¨à© ਵਿੱਠਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਹà©à¨¨à¨°, ਸਿਰà¨à¨£à¨¾à¨¤à¨®à¨à¨¤à¨¾, ਸਮੱਸਿਠਹੱਲ à¨à¨°à¨¨ ਦà©à¨à¨ ਯà©à¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠ਸਵà©-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿà¨à¨¸à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¿à©°à¨¨à© à¨à©°à¨à© ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਲà©à¨¸ ਹà©à¥¤ à¨à©à¨à¨¨à©à¨²à©à¨à© ਨà©à©° ਸਿੱà¨à¨£ ਨà©à©° ਬਿਹਤਰ ਬਣਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨°à¨¨à© à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à© ਹà©, ਨਾ à¨à¨¿ à¨à¨¸à¨¨à©à©° ਡਿà¨à©à¨à¨² ਬਣਾà¨à¨£à¨¾à¥¤</p>
<p>(ਪà©<i>ਰਵà©à¨¨ ਸਿੰà¨, à¨à¨¸à©à¨à¨¾ ਦ੠ਸà©à¨à¨, à¨à¨®à¨¬à©à¨¡à© à¨à¨°à©à©±à¨ª ਦà©à¨à¨°à¨¾)</i></p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="71188500" data-title="How pedagogy must evolve for effective online learning" data-url="https://www.thehindu.com/education/how-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning/article71188500.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="copytext('https://www.thehindu.com/education/how-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning/article71188500.ece');">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning%2Farticle71188500.ece&;t=How%20pedagogy%20must%20evolve%20for%20effective%20online%20learning')">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning%2Farticle71188500.ece&;text=How%20pedagogy%20must%20evolve%20for%20effective%20online%20learning')">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning%2Farticle71188500.ece&;text=How%20pedagogy%20must%20evolve%20for%20effective%20online%20learning')">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning%2Farticle71188500.ece&;title=How%20pedagogy%20must%20evolve%20for%20effective%20online%20learning')">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=How%20pedagogy%20must%20evolve%20for%20effective%20online%20learning%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning%2Farticle71188500.ece')">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-pedagogy-must-evolve-for-effective-online-learning%2Farticle71188500.ece&;title=How%20pedagogy%20must%20evolve%20for%20effective%20online%20learning')">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="71188500" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
<div class="right"></div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead middleonead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Desktop_AT_Mid01" class="dfp-ad articleinlinead middleonead" data-devicetype="large" style=" minHeight: ‘90px’" data-unit="/22390678/TH_Desktop_AT_Mid01" data-size="[728, 90]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Desktop_Inarticle_1x1" class="dfp-ad articleinlinead" data-devicetype="large" style=" minHeight: ‘250px’" data-unit="/22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1" data-size="[1, 1]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="MWeb_AT_Middle01" class="dfp-ad articleinlinead" data-devicetype="small" style=" minHeight: ‘330px’" data-unit="/22390678/TH_MWeb_AT_Middle01" data-size="[[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --></p>
<div id="Mweb_AT_Bottom01" class="dfp-ad " data-devicetype="small" style=" minHeight: ‘330px’" data-unit="/22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01" data-size="[[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]]"></div>
<p><script data-cfasync="false"> userIdentify.then(function() if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '330px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250],[300,300]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05');
 );
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਨਲਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

