<div id="content-body-70307726" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p>“ਪੱà¨à¨®à© à¨à©±à¨¤à¨° ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਦ੠à¨à©±à¨ à¨à©à¨à© ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨² ਵਿੱà¨, ਬੱà¨à© ਠà¨à© ਵ੠ਬਿà¨à¨²à© ਦ੠ਬਹਾਲ ਹà©à¨£ ਦ੠à¨à¨¡à©à¨ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ ਤਾਠà¨à© à¨à¨¹ à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° à¨à¨¾à¨²à© à¨à¨° ਸà¨à¨£ ਠਤ੠8ਵà©à¨ à¨à¨®à¨¾à¨¤ ਵਿੱਠà¨à¨ªà¨£à¨¾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠਸ਼à©à¨°à© à¨à¨° ਸà¨à¨£à¥¤ à¨à©à¨ à¨à¨¿à¨²à©à¨®à©à¨à¨° ਦà©à¨°, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ICSE ਠਤ੠CBSE ਸà¨à©à¨² 3ਵà©à¨ à¨à¨®à¨¾à¨¤ ਵਿੱਠਮà©à¨² à¨à©à¨¡à¨¿à©°à¨ ਪਾਠਸ਼à©à¨°à© à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ,” ਪà©à¨¨à©à¨¤ à¨à©à¨®à¨¾à¨° ਸ਼à©à¨°à©à¨µà¨¾à¨¸à¨¤à¨µ, ਲà©à¨¬à¨° ਠਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰà©, ਲà©à¨¬à¨° ਠਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰà©, ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à© ਦ੠ਸਹਾà¨à¨ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨°, ਲà©à¨à©à¨¨à©à¨²à©, à¨à¨ªà©à¨à©à¨¨à©à¨²à© ਵਿà¨à¨¾à¨ ਦ੠ਸਹਾà¨à¨ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨°, à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ। a <i>ਸਰਵà©à¨à¨£ ਦà©</i> (MOSPI ਦ੠ਦà©-ਸਾਲਾਨਾ à¨à¨°à¨¨à¨²) ਨ੠à¨à¨ªà¨£à© ਨਵà©à¨¨à¨¤à¨® à¨à¨¡à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਵਿੱਠਤà¨à¨¨à©à¨à© ਪà©à¨ªà¨° à¨à©à¨£à© ਹਨ। </p>
<p>à¨à¨¹ ਠੰਤਰ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠà¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਠਸਮਾਨਤਾ ਦ੠à¨à¨¾à¨à¨ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲ੠ਠਧਿà¨à¨¨ ਲਠਸ਼à©à¨°à©à¨à¨¤à© ਬਿੰਦà©à¨à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਹà©à¥¤ ਮਲà¨à©à¨ªà¨² à¨à©°à¨¡à©à¨à©à¨à¨° ਸਰਵ੠ਦ੠78ਵà©à¨ à¨à©à© ਵਿੱਠ11 ਲੱਠਤà©à¨ ਵੱਧ ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨ ਦ੠ਡà©à¨à¨¾ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, ਪà©à¨ªà¨° ਦਿà¨à¨¾à¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¾à¨¤, ਨਿਵਾਸ ਠਤ੠à¨à¨®à¨¦à¨¨à© ਲà¨à¨¾à¨¤à¨¾à¨° ਬਣਦ੠ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ à¨à© à¨à©±à¨ à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨à¨¤à¨¾ ਵਿੱਠਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à© ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਲਠà¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨²à¨ ਵà¨à©à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਪਰਿਵਰਤਨ &#8216;ਤ੠ਵੱਧਦ੠ਨਿਰà¨à¨° ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਮà©à¨ªà¨¿à©°à¨</h4>
<p>à¨à¨¹ ਪà©à¨ªà¨° ਪਹਿਲਾਠà¨à©±à¨¤à¨° ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਮà©à¨à©à¨¦ ਵੱà¨-ਵੱਠਸਮਾà¨à¨¿à¨ ਸਮà©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° à¨à¨¾à¨ ਸà©à¨à¨¨à¨¾ ਠਤ੠ਸੰà¨à¨¾à¨° ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© ਦ੠ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵà©à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਠਧਿà¨à¨¨ à¨à©à¨¦ 79 &#8216;ਤ੠ਠਧਾਰਤ ਹà©<sup>th</sup> à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਨà©à¨¸à¨¼à¨¨à¨² ਸà¨à©à¨à¨¿à¨¸à¨à©à¨à¨² à¨à¨«à¨¿à¨¸ ਰਾà¨à¨à¨¡ à¨à¨« ਮਲà¨à©à¨ªà¨² à¨à©°à¨¡à©à¨à©à¨à¨° ਸਰਵ੠(MIS) ਵਿੱਠ11 ਲੱਠਤà©à¨ ਵੱਧ ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨ ਠਤ੠à¨à¨¾à¨° ਲੱਠਪਰਿਵਾਰਾਠਨà©à©° à¨à¨¾à¨¤, à¨à¨®à¨¦à¨¨ ਠਤ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠਡਿà¨à©à¨à¨² ਠਤ੠ICT-ਹà©à¨¨à¨° ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਵਿੱਠਠਸਮਾਨਤਾਵਾਠਨà©à©° ਮਾਪਣ ਲਠà¨à¨µà¨° à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ </p>
<p>ਪà©à¨°à©à¨«à¨¼à©à¨¸à¨° ਸà©à¨°à©à¨µà¨¾à¨¸à¨¤à¨µ ਦ੠à¨à¨¿à©±à¨¤à¨°à¨£ ਦਾ ਮਤਲਬ à¨à©à¨ ਹà©à¨°à¨¾à¨¨à©à¨à¨¨à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਪà©à¨ªà¨° ਦà©à¨à¨ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° à¨à©à¨à¨¾à¨, ਪਰ à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਦ੠ਸਵਾਲ ਨà©à©° à¨à¨ ਾà¨à¨£ ਦਾ à¨à¨°à¨¾à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¾à¨¤ à¨à©±à¨ ਠà¨à©±à¨² ਠਤ੠ਵਧà©à¨°à© ਸ਼à¨à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© à¨à¨¾à¨°à¨ ਦ੠à¨à©à¨®à¨¿à¨à¨¾ ਨਿà¨à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ à¨à© ਲà©à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਠà¨à¨¿à¨¹à© ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਮਿਲਦ੠ਹ੠à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਬਿਹਤਰ ਨà©à¨à¨°à©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਮਦਦ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¾à¨ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ à¨à©à¨² ਮà©à¨à©à¨¦ ਸਾਧਨਾਠਦਾ ਵੱਧ ਤà©à¨ ਵੱਧ ਲਾਠà¨à¨ ਾ ਸà¨à¨¦à© ਹਨ। ਲà©à¨à¨ ਦੱਸਦ੠ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਹà©à¨¨à¨° ਦ੠ਪਾà©à© ਨà©à©° ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ, à¨à¨¾à¨¤à© ਸ਼à©à¨°à©à¨£à© ਠਤ੠à¨à¨°à©à¨²à© à¨à¨°à¨à© ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਸਮà¨à¨¾à¨à¨ à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤ </p>
<p>ਸਰਵà©à¨à¨£ à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਸਾà¨à¨°à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਮਾਪਣ ਲਠਨà©à¨ ਸà©à¨à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à©±à¨ ਫà©à¨²à¨¡à¨° ਵਿੱਠà¨à©±à¨ ਫਾà¨à¨² ਦ੠ਨà¨à¨² à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਯà©à¨à¨¤à¨¾ ਤà©à¨ ਲ੠à¨à© à¨à©à¨¡à¨¿à©°à¨ ਦ੠ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© à¨à¨¿à¨à¨¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨¸ ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨®à¨¿à©°à¨ à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨ à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨®à¨¾à¨ ਨà©à©° ਲਿà¨à¨£à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਨਤà©à¨à© ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ ਪà©à¨à¨¡à© ਨਿਵਾਸ ਠਤ੠ਨà©à¨µà©à¨à¨ à¨à¨¾à¨¤à©à¨à¨ ਠਸਮਾਨ ਪਹà©à©°à¨ ਦਾ ਸਠਤà©à¨ ਵੱਡਾ ਬà©à¨ à¨à©±à¨²à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਦਾ ਸ਼à©à¨°à©à¨à¨¤à© ਯà©à¨à¨¦à¨¾à¨¨ (à¨à©à¨à© à¨à¨®à¨° ਸਮà©à¨¹à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵੱਠà¨à¨°à¨à© ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©) ਬਿਹਤਰ ਸ਼ਹਿਰ੠ਸਮà©à¨¹à¨¾à¨ ਵਿੱਠਬਹà©à¨¤ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¿à¨¤ ਰਹਿੰਦਾ ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਲà¨à¨¾à¨¤à¨¾à¨° ਵੰਡ</h4>
<p>ਪà©à¨ªà¨° ਵਿà¨à¨²à© ਨੰਬਰ ਵੰਡ ਦ੠ਡà©à©°à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲà©à¨¸à¨¼à¨£ ਵਿੱà¨, ਠਨà©à¨¸à©à¨à¨¿à¨¤ à¨à¨¾à¨¤à©à¨à¨ (à¨à¨¸à¨¸à©) ਠਤ੠ਠਨà©à¨¸à©à¨à¨¿à¨¤ à¨à¨¨à¨à¨¾à¨¤à©à¨à¨ (à¨à¨¸à¨à©) ਸਠਤà©à¨ ਵਾà¨à¨à© ਸਥਿਤ੠ਵਿੱਠਹਨ। à¨à¨¸à¨à©, à¨à¨¸à¨¸à©, à¨à¨¬à©à¨¸à© ਠਤ੠ਹà©à¨°à¨¾à¨ ਲਠà¨à©à¨°à¨®à¨µà¨¾à¨° 89.49 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤, 86.62 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤, 81.73 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ ਠਤ੠73.71 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ ਲà©à¨à¨¾à¨ ਲਠà¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨² à¨à¨¿à¨¸à© à¨à¨¿à¨¸à¨® ਦਾ à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ </p>
<p>à¨à¨.ਸà©.à¨à©. ਵਿੱਠਲਿੰਠਠਸਮਾਨਤਾ ਹà©à¨° ਵ੠à¨à©°à¨à©à¨° ਹà©, à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਸਾਰ੠ਹà©à¨¨à¨° ਪੱਧਰਾਠ&#8216;ਤà©, à¨à¨°à¨¤à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨ªà¨£à© ਪà©à¨°à¨¸à¨¼ ਹਮਰà©à¨¤à¨¬à¨¾ ਦ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ICT ਯà©à¨à¨¤à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਹà©à¨£ ਦ੠ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ ਲà¨à¨à¨ 50 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ à¨à©±à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਠੰਤਰ à¨à©±à¨¤à¨° ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਵਿੱਠਹà©à¨° ਵ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à© ਠਧਿà¨à¨¨ ਲਠà¨à©à¨à¨¦à¨°à¨¿à¨¤ ਰਾਠਹà©à¥¤ ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤà©, 13.91 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ à¨à¨°à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© 22.78 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ ਮਰਦਾਠà¨à©à¨² à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਹà©, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ à¨à©±à¨¤à¨° ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਵਿੱà¨, à¨à¨¹ ਠੰà¨à©à¨¾ ਮਰਦਾਠਲਠ14.62 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ ਠਤ੠à¨à¨°à¨¤à¨¾à¨ ਲਠ6.93 ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¸à¨¼à¨¤ ਤੱਠà¨à©±à¨ à¨à¨¿à¨ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਨਿਯਮਤ à¨à¨¾à¨ ਤਨà¨à¨¾à¨¹ ਵਾਲà©à¨à¨ ਨà©à¨à¨°à©à¨à¨ ਨਾਲ ਨà©à©à¨¿à¨à¨ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨à¨¤à¨¾ ਵਿੱਠਹà©à¨¨à¨° ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਦਾ à¨à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਲà©à¨¬à¨° ਮਾਰà¨à©à¨ ਵਿੱਠਮੰਠਠਤ੠ਸਪਲਾਠਦ੠ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਪਾà©à© ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¥¤ </p>
<p>à¨à©°à¨¸à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ ਫਾਰ ਹਿà¨à¨®à¨¨ ਡਿਵà©à¨²à¨ªà¨®à©à¨à¨, ਦਿੱਲ੠ਦ੠ਠਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦ੠ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° à¨à¨.ਸà©. ਠਵਸਥ੠ਦਾ à¨à¨¹à¨¿à¨£à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ MIS ਡà©à¨à¨¾ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¤à©à¨¬à¨¿à©°à¨¬à¨¿à¨¤ à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਪਾà©à© ਨà©à©° à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ à¨à¨à©à¨¸à¨¿à¨¸à¨à¨® ਦà©à¨à¨ ਵਿà¨à¨ªà¨ à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨°à©à¨à¨ ਤà©à¨ ਵੱਠਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾ ਸà¨à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਮੰਠਠਤ੠ਪà©à¨°à¨¤à© ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਲà¨à¨¾à¨¤à¨¾à¨° ਬà©à¨®à©à¨² ਹà©à¨£ ਦ੠ਨਾਲ, à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਹà©à¨¨à¨° ਵਿà¨à¨¾à¨¸ &#8220;ਦà©à¨¨à©à¨à¨ ਵਿੱਠਸਠਤà©à¨ à¨à©±à¨&#8221; ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à©±à¨ ਹà©à¥¤ </p>
<h4 class="sub_head">ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਠਤ੠ਢਾà¨à¨à¨¾à¨à¨¤ ਠੰਤਰ</h4>
<p>ਪੱà¨à¨®à© à¨à©±à¨¤à¨° ਪà©à¨°à¨¦à©à¨¸à¨¼ ਵਿੱਠà¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਦ੠ਫà©à¨²à¨¡ ਸà¨à©±à¨¡à© ਤà©à¨ ਪਤਾ ਲੱà¨à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਨà©à¨à¨µà¨¾à¨¨ ਲà©à¨ ਮà¨à©à¨¨à©à¨à¨² à¨à©°à¨®, à¨à¨²à©à¨à¨à©à¨°à©à¨¨à¨¿à¨à¨¸ ਦ੠ਮà©à¨°à©°à¨®à¨¤, ਡਰਾà¨à¨µà¨¿à©°à¨ ਠਤ੠à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਹà©à¨¨à¨° ਨà©à©° ਬਹà©à¨¤ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਤਰà¨à©à¨¹ ਦਿੰਦ੠ਹਨ, ਪਰ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾à¨¤à¨° à¨à©à¨² à¨à©à¨ ਰਸਮ੠ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਨਹà©à¨ ਸà©, à¨à©à¨° ਰਸਮ੠ਠਪà©à¨°à©à¨à¨à¨¿à¨¸à¨¸à¨¼à¨¿à¨ªà¨¾à¨ &#8216;ਤ੠ਨਿਰà¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨à¥¤ ਪà©à¨°à©. ਠਵਸਥ੠ਦਲà©à¨² ਦਿੰਦ੠ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¾à¨¤ ਠਤ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ à¨à©±à¨¥à© ਵ੠à¨à¨ªà¨¸ ਵਿੱਠਰਲਦ੠ਹਨ: SC ਠਤ੠OBC, à¨à© ਪਹਿਲਾਠਹ੠à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° ਸà¨à©à¨²à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਨਾਲ ਸ਼à©à¨°à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, ਨà©à©° ਠਨà©à¨ªà¨¾à¨¤à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨® à¨à¨¾à¨ ਸਵà©-ਰà©à¨à¨¼à¨à¨¾à¨° ਵਿੱਠਧੱà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਨਿਯਮਤ ਤਨà¨à¨¾à¨¹ ਵਾਲਾ à¨à©°à¨® à¨à¨¿à©±à¨¥à© ICT ਹà©à¨¨à¨° ਸਠਤà©à¨ ਵੱਧ à¨à©à¨®à¨¤à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, ਸà©à¨®à¨¿à¨¤ ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ, ਰà©à¨à¨¼à¨à¨¾à¨° ਦਾ ਲà¨à¨à¨ 22% ਬਣਦਾ ਹà©à¥¤ </p>
<p>à¨à¨¸ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ à¨à©±à¨ ਸਹ੠ਬà©à¨¸à¨²à¨¾à¨à¨¨ ਠਤ੠ਸà©à¨¤à©°à¨¤à¨° ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਤà©à¨ ਬਿਨਾà¨, ਹà©à¨¨à¨° ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® à¨à¨¸ à¨à©±à¨² ਦ੠ਸਬà©à¨¤ ਦ੠ਬਿਨਾਠà¨à¨¾à¨°à© ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ à¨à¨¿ à¨à© à¨à¨¹ ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠਸà©à¨§à¨¾à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। &#8220;ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਵਿੱਠਢਾà¨à¨à¨¾à¨à¨¤ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਹਨ: ਸਿੱà¨à¨¿à¨, à¨à¨¼à¨®à©à¨¨, à¨à¨¤à¨ªà¨¾à¨¦à¨ ਸੰਪਤà©à¨à¨, à¨à©±à¨¥à©à¨ ਤੱਠà¨à¨¿ ਰਾà¨à¨¨à©à¨¤à© ਵ੠ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¤ ਹà©à©°à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©à¨£ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¿à¨¸ ਨà©à©° ਲਾਠਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©,&#8221; à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾à¥¤ &#8220;ਠੰà¨à©à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠà¨à© ਠਸਮਾਨਤਾਵਾਠਠਸà©à¨ ਦà©à¨à¨¦à© ਹਾਠà¨à¨¹ ਨਵà©à¨ ਨਹà©à¨ ਹਨ। à¨à¨¹ ਹਰ ਠਧਿà¨à¨¨ ਵਿੱਠà¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਨà©à©° ਦà©à¨¹à¨°à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹਨ।&#8221; </p>
<p>ਨਾà¨à©à¨à¨¦à¨° ਮà©à¨°à¨¿à¨, ਪà©à¨ªà¨° ਦ੠ਸਹਿ-ਲà©à¨à¨, à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ &#8220;ਠਸà©à¨ à¨à¨¨à¨¸à©°à¨à¨¿à¨ ਲਾà¨à¨ ੰਸ਼ ਬਾਰ੠à¨à©±à¨² à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨, ਪਰ ਠਸà©à¨ à¨à¨¦à© ਵ੠à¨à¨¸ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨à¨£ ਦ੠ਯà©à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ ਸਾਡ੠ਹà©à¨¨à¨° ਵਿà¨à¨¾à¨¸ ਨ੠à¨à¨¦à© ਨਹà©à¨ ਫà©à¨¿à¨,&#8221; à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾à¥¤ ਪà©à¨°à©. ਮà©à¨°à©à¨ ਦੱਸਦਾ ਹ੠à¨à¨¿ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਹà©à¨£ à¨à¨à¨¸à©à¨à©-ਠਧਾਰਿਤ ਸà©à¨µà¨¾à¨µà¨¾à¨ ਠਤ੠ਡਿà¨à©à¨à¨² ਲà©à¨£-ਦà©à¨£ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨¿à¨¤ ਹà©, à¨à¨¸ ਠਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਠਹਿੱਸਾ ਲà©à¨£ ਦ੠ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦ੠à¨à¨¾ ਰਹ੠ਹà©à¥¤ &#8220;ਤà©à¨¸à©à¨ à¨à¨¾à¨¤ ਦ੠ਪਾà©à© ਤà©à¨ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਪਾà©à© ਨà©à©° ਵੱਠਨਹà©à¨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à©,&#8221; à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ </p>
<p>ਸà©à¨¹à¨® à¨à©±à¨à¨¾à¨à¨¾à¨°à©à¨, à¨à©°à¨¸à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ à¨à¨«à¨¼ ਪਬਲਿਠà¨à¨¡à¨®à¨¿à¨¨à¨¿à¨¸à¨à©à¨°à©à¨¸à¨¼à¨¨ à¨à¨à¨¡ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨¼à¨¨à¨² ਡਿਵà©à¨²à¨ªà¨®à©à¨à¨, ਪà©à¨°à©à¨à¨¼à©à¨¡à©à¨à¨¸à© ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©, ਪੱà¨à¨®à© ਬੰà¨à¨¾à¨² ਦ੠ਠਸਿਸà¨à©à¨à¨ ਪà©à¨°à©à¨«à¨¼à©à¨¸à¨° ਸਵਾਲ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à© ਸਿਰਫ਼ à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨° ਦਾ ਠਧਿà¨à¨¨ ਹ੠ਸੱà¨à© ਡਿà¨à©à¨à¨² ਯà©à¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨®à¨à¨à¨à¨¸ ਪਹà©à©°à¨ ਰਸਮ੠à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à©à¨à¨¦à©à¨°à¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©, ਪਰ à¨à¨¿à¨ ਵਰà¨à¨°à¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à©à¨¤à© ਰà©à¨à¨¼à¨¾à¨¨à¨¾ à¨à¨à¨¸à©à¨à©-ਠਧਾਰਤ à¨à¨¿à¨°à¨¤ ਨà©à©° ਨà¨à¨¼à¨°à¨ ੰਦਾà¨à¨¼ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©, à¨à¨¦à¨¾à¨¹à¨°à¨¨ ਲà¨, à¨à© à¨à©à¨ªà©à¨à¨¸ ਨà©à¨µà©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨, à¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à©°à¨à¨°à¨«à©à¨¸ ਠਤ੠ਮà©à¨¬à¨¾à¨à¨²-ਠਧਾਰਤ ਲà©à¨à¨¿à¨¸à¨à¨¿à¨à¨¸ ਦ੠ਵਰਤà©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¹ à¨à¨°à¨®à¨à¨¾à¨°à© &#8220;ਪਾà¨à¨¥à¨¨ ਨà©à©° ਨਹà©à¨ à¨à¨¾à¨£à¨¦à© ਹ੠ਸà¨à¨¦à© ਹਨ, ਪਰ à¨à¨¹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਸਿਸà¨à¨® à¨à¨²à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹਨ&#8221;। </p>
<p>ਪà©à¨ªà¨° ICT ਹà©à¨¨à¨° ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਨਤà©à¨à© ਵà¨à©à¨ ਮੰਨਦਾ ਹà©, ਪਰ à¨à¨¹ ਨਤà©à¨à© ਦà©à¨°à© ਵਾਲà©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨à¨¾à¨° ਦਿੱਤ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¾à¨¤ à¨à¨¸ ਦà©à¨°à© ਨà©à©° ਪà©à©à©à¨¹à© ਦਰ ਪà©à©à©à¨¹à© ਬਣਾà¨à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਦਲਿਤ ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਨ੠ਦਹਾà¨à¨¿à¨à¨ ਬਾਠਦ à¨à¨à¨¸à©à¨à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ ਲਿਠà¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨°à¨à©à¨ ਤà©à¨ ਬਾਠਦ ਹ੠à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਸ਼à©à¨°à© ਹà©à¨à¥¤ à¨à¨¦à©à¨ ਤੱਠਪਬਲਿਠਸà¨à©à¨² ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ICT ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, &#8220;à¨à©±à¨à¨¿à©°à¨ à¨à¨ à¨à¨à¨¸à¨² ਤà©à¨ ਵੱਧ ਹà©, à¨à¨¹ ਪਾਵਰ BI ਹà©à¥¤ ਨਤà©à¨à©, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਹਨ, à¨à©±à¨ à¨à¨¦à¨® ਪਿੱà¨à© ਹਨ, à¨à© ਸਾਡ੠ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à¨à©±à¨ à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨ à¨à¨¤à¨¿à¨¹à¨¾à¨¸à¨ ਨà©à¨à¨¸à¨¾à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ।&#8221;</p>
<p>à¨à¨¾à¨¤ ਰਾਠਦ੠ਧਾਰਨਾ ਦ੠ਤਹਿਤ ਵਿਸ਼ਲà©à¨¸à¨¼à¨£ ਲਠà¨à©±à¨ ਸਪੱਸ਼ਠਪਰਿਵਰਤਨਸ਼à©à¨² ਹ੠ਪਰ ਠਸਲ ਵਿੱà¨, à¨à¨¹ à¨à¨¹ ਸਾਧਨ ਹ੠à¨à¨¿à¨¸ ਰਾਹà©à¨ ਵਿਤà¨à¨°à¨¾ à¨à¨²à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° à¨à©±à¨à¨¾à¨à¨¾à¨°à©à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ, &#8220;à¨à¨¦à©à¨ ਰਾਠà¨à¨¾à¨¤ ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਸਥਿਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵà¨à©à¨ ਵਰਤਦਾ ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¹ à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨ª ਨà©à©° à¨à¨¸ à¨à©±à¨² ਤà©à¨ ਦà©à¨° à¨à¨° ਲà©à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨¼à¨®à©à¨¨à© ਹà¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨ à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਨਿਰਧਾਰਤ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿ ਸਰà©à¨¤ à¨à¨¿à¨¸ ਨà©à©° ਠਤ੠à¨à¨¦à©à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ,&#8221; ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° à¨à©±à¨à¨¾à¨à¨¾à¨°à©à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ। ਲà©à¨à¨ à¨à©à¨¦ à¨à¨ªà¨£à© ਰà¨à¨¨à¨¾ ਵਿਠà¨à¨¸ ਸà©à¨®à¨¾ ਵੱਲ à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਮà©à¨°à©à¨ à¨à¨¸à© ਵੱਲ à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, ਡà©à¨à¨¾à¨¸à©à¨ ਨà©à©° &#8220;à¨à©±à¨ ਸਥਿਰ ਸਨà©à¨ªà¨¸à¨¼à¨¾à¨&#8221; à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ à¨à© à¨à¨¹ ਨਹà©à¨ ਦà©à¨ ਸà¨à¨¦à¨¾ à¨à¨¿ ਡਿà¨à©à¨à¨² ਠੰਤਰ ਵਧ ਰਹ੠ਹਨ à¨à¨¾à¨ à¨à©±à¨ ਰਹ੠ਹਨ। </p>
<p>à¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਸਮà©à¨ ਦ੠ਨਾਲ ਤਬਦà©à¨²à©à¨à¨ ਨà©à©° ਮਾਪਣ ਲਠਫਾਲà©-ਠੱਪ ਦà©à¨°à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਬਿਨਾà¨, ਦਲਿਤ ਠਤ੠à¨à¨¬à©à¨¸à© à¨à¨¾à¨à¨à¨¾à¨°à¨¿à¨à¨ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਠਨà©à¨à¨µ à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਸੰà¨à¨¤ ਨà©à¨à¨¸à¨¾à¨¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ ਨਹà©à¨ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à©, à¨à¨¿à¨à¨à¨à¨¿ ਠਸਮਾਨਤਾ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲà©à¨à¨ ਪà©à¨°à¨à¨¿à¨°à¨¿à¨à¨µà¨¾à¨ ਸਰਵà©à¨à¨£ à¨à©±à¨à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠਨਹà©à¨, ਸà¨à©à¨ ਪà©à©à©à¨¹à©à¨à¨ ਵਿੱਠਸਾਹਮਣ੠à¨à¨à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ। ਦà©à¨µà¨¾à¨ ਲà©à¨à¨à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ à¨à¨¹ ਸਰਵà©à¨à¨£ ਦ੠80ਵà©à¨ ਦà©à¨° ਦ੠à¨à¨¡à©à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à© à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¾à¨¤-ਸਬੰਧਤ ਠਸਮਾਨਤਾ ਦ੠à¨à©±à¨à¨²à©, ਸਥਿਰ ਸਨà©à¨ªà¨¸à¨¼à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨°à©à¨¸à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨ ਸਮà©à¨ ਦ੠ਨਾਲ ICT ਹà©à¨¨à¨° ਨà©à©° à¨à¨°à©à¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨à¨¾à¨à¨¼à¨¤ ਦà©à¨µà©à¨à¨¾à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਦà©à¨²à¨¤ ਠਤ੠ਯà©à¨à¨¤à¨¾</h4>
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤à© ਠੰà¨à©à¨¿à¨à¨ ਵਿੱਠਦà©à¨²à¨¤, à¨à¨ªà¨¤ ਠਤ੠à¨à¨®à¨¦à¨¨à© ਦ੠ਠੰà¨à©à¨¿à¨à¨ ਦ੠à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਸ਼੠&#8216;ਤà©, ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° à¨à©±à¨à¨¾à¨à¨¾à¨°à©à¨ ਨ੠MIS ਡà©à¨à¨¾ ਵਰà¨à© ਸਰਵà©à¨à¨£à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਵà©-à¨à©à¨£ ਪੱà¨à¨ªà¨¾à¨¤ ਦ੠à¨à¨°à¨à¨¾ à¨à©à¨¤à©à¥¤ ਪà©à¨ªà¨° ਵਿੱà¨, ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠à¨à©°à¨à¨°à¨¨à©à©±à¨ ਦ੠ਨਾਲ à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨°à¨¾à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਸਠਤà©à¨ à¨à¨°à©à¨¬ 20% ਪਰਿਵਾਰਾਠਲਠ6.8% ਠਤ੠ਸਠਤà©à¨ ਠਮà©à¨° 20% ਪਰਿਵਾਰਾਠਲਠ66.3% ਹà©, à¨à© à¨à¨¿ ਦਸ à¨à©à¨£à¨¾ ਠੰਤਰ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹà©à¥¤ </p>
<p>ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ ਸਾਰ੠ਬà©à¨°à¨¡ ਵਿੱਠਸਮਾਰà¨à¨«à¨¼à©à¨¨ ਦ੠ਪà©à¨°à¨µà©à¨¸à¨¼ ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à¨¤à¨¨ à¨à©±à¨ ਹà©, ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¸à¨¼à¨¾à¨²à© ਹà©à¨¨à¨° ਠਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦ੠ਹਨ। ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° à¨à©±à¨à¨¾à¨à¨¾à¨°à©à¨ ਦੱਸਦ੠ਹਨ, &#8220;ਮà©à¨¹à¨¾à¨°à¨¤ à¨à¨¿à¨à¨¨ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤ CBSE ਠਤ੠ICSE ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਠà¨à¨¸à¨° ਬਿਹਤਰ ICT ਹà©à¨¨à¨°à¨¾à¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à© à¨à¨¿ ਬਿਹਤਰ à¨à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¿à¨à¨¨ à¨à©à¨°à¨¾à¨à¨¸à¨«à¨° ਦ੠à¨à©±à¨ ਵਾਧ੠ਪਰਤ ਦ੠à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਮਾਪ੠ਠà¨à¨¸à¨° à¨à©à¨¦ ICT-ਸਾà¨à¨° ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ। &#8220;ICT à¨à¨¹ à¨à©à¨à¨¼ ਹ੠à¨à© ਤà©à¨¸à©à¨ à¨à¨° à¨à© ਸਿੱà¨à¨¦à© ਹà©, ਠਤ੠ਦਲਿਤ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ à¨à©à¨² &#8216;à¨à¨°à¨¨&#8217; ਦ੠ਬਹà©à¨¤ à¨à©±à¨ ਮà©à¨à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ। ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠à¨à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਬੱà¨à© ਪਹਿਲ੠à¨à¨¾à¨ ਦà©à¨à© ਪà©à©à©à¨¹à© ਦ੠ਸਿੱà¨à¨£ ਵਾਲ੠ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, ਠà¨à¨¸à¨° ਪà©à¨°à¨¤à© ਪਰਿਵਾਰ à¨à©±à¨ ਸਮਾਰà¨à¨«à©à¨¨ à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨ ਲà©à¨ªà¨à¨¾à¨ª ਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ à¨à¨¦à©à¨ ਤੱਠà¨à©à¨ ਬੱà¨à¨¾ à¨à©°à¨à©à¨¨à©à¨ ਰਿੰਠà¨à¨¾à¨²à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨² ਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾à¥¤ à¨à¨¹ ਰà©à¨à¨¾à¨µà¨à¨¾à¨ à¨à¨¸ ਤੱਥ ਵੱਲ à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ à¨à¨¿ ਮਾਲà¨à© ਯà©à¨à¨¤à¨¾ ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਨਹà©à¨ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠਹà©à¨° ਵਿà¨à¨ªà¨ à¨à©à¨à¨¾à¨ ਵੱਲ à¨à¨¸à¨¼à¨¾à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©à¨, ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° à¨à©±à¨à¨¾à¨à¨¾à¨°à©à¨ à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ à¨à©à¨à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ à¨à© ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ à¨à¨¦à©à¨ ਦਲਿਤ à¨à©±à¨ ਬਸਤ੠ਵਿੱਠਬਹà©à¨à¨¿à¨£à¨¤à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, ਤਾਠà¨à¨¹ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ, ਪà©à¨à¨°à¨¨ ਸਿਰਫ਼ à¨à¨¨à¨¸à©°à¨à¨¿à¨à¨¤à¨®à¨ ਨਹà©à¨ ਹà©, ਪਰ ਸੰਸਥਾà¨à¨¤ ਹà©: ਸà¨à©à¨²à© ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਢਾà¨à¨à¨¾ à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©, ਸਹà©à¨²à¨¤à¨¾à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ à¨à©±à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¨à¨¤à¨ ਨਿਵà©à¨¸à¨¼ ਠà¨à¨¸à¨° ਪà¨à© à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਸੰà¨à¨¤ ਠਤ੠ਠਨà©à¨®à¨¾à¨¨à¨¿à¨¤ ਸੰਸਥਾà¨à¨¤ à¨à¨¦à¨¾à¨¸à©à¨¨à¨¤à¨¾ ਬੱà¨à© ਦ੠à¨à©°à¨ªà¨¿à¨à¨à¨° ਨà©à©° à¨à©à¨¹à¨£ ਤà©à¨ ਬਹà©à¨¤ ਪਹਿਲਾਠਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨° ਦਿੰਦ੠ਹà©à¥¤ “à¨à¨¹ ਨਹà©à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਦਲਿਤ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਬਾਠਦ ਵਿੱਠà¨à¨à¨¸à©à¨à© ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ,” à¨à¨¸à¨¨à© à¨à¨¿à¨¹à¨¾à¥¤ “à¨à¨¹ ਸਮਠà¨à¨ <i>ਬਦਤਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱà¨</i>&#8220;à¨à©±à¨ ਸਰà©à¨¤à¨¾à¨ ਦ੠ਨਾਲ, ਠਤ੠ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¿à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਨਾਲ ਰਾਠਦà©à¨à¨°à¨¾ ਹ੠ਵੱà¨à¨°à¨¾ ਸਲà©à¨ à¨à©à¨¤à¨¾ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤&#8221;</p>
<p><i>(Zoe ਬà©à¨à¨à¨²à©à¨°à© ਵਿੱਠNLSIU ਵਿà¨à© ਪਬਲਿਠਪਾਲਿਸ੠ਪà©à¨°à©à¨à¨°à¨¾à¨® ਦ੠ਹਾਲ ਹ੠ਵਿੱਠà¨à©à¨°à©à¨à©à¨à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨ªà¨°à©à¨à¨¤ ਲà©à¨ ਦ੠ਸਮੱà¨à¨°à© à¨à¨¸ ਦ੠à¨à©à¨ ਨਿਬੰਧ ਤà©à¨ ਲਠà¨à¨ ਹà©à¥¤) </i></p>
<p>(ਲਠਸਾà¨à¨¨ ਠੱਪ à¨à¨°à© <u>à¨à¨¿à¨¨à¨¾à¨°à¨¾</u>ਦ ਹਿੰਦ੠ਦਾ ਹਫਤਾਵਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਠà¨à¨¬à¨¾à¨°à¥¤) </p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="70307726" data-title="Mapping the digital divide across caste and class shows why skilling is highly skewed in India" data-url="https://www.thehindu.com/education/mapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india/article70307726.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/mapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india/article70307726.ece');" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fmapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india%2Farticle70307726.ece&;t=Mapping%20the%20digital%20divide%20across%20caste%20and%20class%20shows%20why%20skilling%20is%20highly%20skewed%20in%20India')" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fmapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india%2Farticle70307726.ece&;text=Mapping%20the%20digital%20divide%20across%20caste%20and%20class%20shows%20why%20skilling%20is%20highly%20skewed%20in%20India')" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fmapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india%2Farticle70307726.ece&;text=Mapping%20the%20digital%20divide%20across%20caste%20and%20class%20shows%20why%20skilling%20is%20highly%20skewed%20in%20India')" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fmapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india%2Farticle70307726.ece&;title=Mapping%20the%20digital%20divide%20across%20caste%20and%20class%20shows%20why%20skilling%20is%20highly%20skewed%20in%20India')" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=Mapping%20the%20digital%20divide%20across%20caste%20and%20class%20shows%20why%20skilling%20is%20highly%20skewed%20in%20India%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fmapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india%2Farticle70307726.ece')" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fmapping-the-digital-divide-across-caste-and-class-shows-why-skilling-is-highly-skewed-in-india%2Farticle70307726.ece&;title=Mapping%20the%20digital%20divide%20across%20caste%20and%20class%20shows%20why%20skilling%20is%20highly%20skewed%20in%20India')" data-cf-modified-e3a448a2397e8d735f004921-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="70307726" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਜਾਤ ਅਤੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕਰਨਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਕਿਉਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿੱਖੇ ਹਨ

