<h2 class="sub-title">&#8216;ਵਿà¨à¨ªà¨ ਮਾਡਯà©à¨²à¨° ਸਰਵà©: à¨à¨à©à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨&#8217; &#8216;ਤ੠ਸਰਵà©à¨à¨£ ਦ੠80ਵà©à¨ à¨à©à© ਨ੠à¨à¨¹ ਸਿੱà¨à¨¾ à¨à©±à¨¢à¨¿à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਮਿà¨à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਵਿੱਠਠਸਮਾਨਤਾਵਾਠਵਧ ਰਹà©à¨à¨ ਹਨ।</h2>
<p></p>
<div id="content-body-70385413" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p><a rel="nofollow" target="_blank" href="https://prsindia.org/files/bills_acts/bills_parliament/2008/bill206_20090212206_86th_Amendment_to_the_Constitution.pdf" target="_blank" rel="nofollow">à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਸੰਵਿਧਾਨ ਦ੠ਧਾਰਾ 21A (86ਵà©à¨ ਸà©à¨§, 2002)।</a> à¨à© ਤà©à¨ 14 ਸਾਲ ਦ੠à¨à¨®à¨° ਦ੠ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਲਠਮà©à¨«à¨¼à¨¤ ਠਤ੠ਲਾà¨à¨¼à¨®à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ ਠਧਿà¨à¨¾à¨° ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à¨¤à© (NEP) 2020 ਤਿੰਨ ਤà©à¨ 18 ਸਾਲ ਦ੠à¨à¨®à¨° ਦ੠ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨µà¨° à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¸ ਪਹà©à©°à¨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ à¨à¨°à¨¦à© ਹà©, à¨à¨¿à¨¸ ਨਾਲ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਤà©à¨ ਲ੠à¨à© ਹਾà¨à¨° ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© (à¨à¨²à¨¾à¨¸ 12) ਤੱਠਸਰਵਵਿà¨à¨ªà© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ à¨à©à¨à¨¾ ਵਧਾà¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ NEP ਦਾ à¨à©à¨à¨¾ 2030 ਤੱਠਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਪੱਧਰ ਤੱਠਸà¨à©à¨²à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ ਸਰਵਵਿà¨à¨ªà¨à©à¨à¨°à¨¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਮà©à¨«à¨¼à¨¤ ਹà©, ਫਿਰ ਵ੠ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¿à©±à¨¥à© à¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਫà©à¨¸à¨¾à¨ ਲà¨à¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ। à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, à¨à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨à¨¾à¨ à¨à¨°à¨à©, ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ ਵ੠ਲà©à¨à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¿à¨¸ ਨਾਲ ਵਿੱਤ੠ਬà©à¨ ਵਧਦਾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਮà©à¨«à¨¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਸੰਵਿਧਾਨਠà¨à¨¾à¨°à©°à¨à© ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦, à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਸà¨à©à¨²à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ à¨à¨¿à©°à¨¨à© ਮਹਿੰà¨à© ਹà©? ਮਾਪ੠à¨à¨ªà¨£à© ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਸà¨à©à¨² à¨à©à¨à¨£ ਲਠਠਸਲ ਵਿੱਠà¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ à¨à¨°à¨ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ &#8211; à¨à©±à¨ à¨à¨¼à©à©°à¨®à©à¨µà¨¾à¨°à© à¨à©, ਸਿਧਾà¨à¨¤à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤà©, ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਠਦਰਸਾਠਠਨà©à¨¸à¨¾à¨° ਸਰà¨à¨¾à¨° ਦ੠ਨਾਲ ਹà©? <a rel="nofollow" target="_blank" href="https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2160863&;reg=3&;lang=2" target="_blank" rel="nofollow">NSS 80ਵਾਠਦà©à¨° (ਠਪà©à¨°à©à¨²-à¨à©à¨¨ 2025) ਸਰਵà©à¨à¨£</a>&#8220;ਵਿà¨à¨ªà¨ ਮਾਡਯà©à¨²à¨° ਸਰਵà©à¨à¨£: ਸਿੱà¨à¨¿à¨&#8221; à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਸਵਾਲਾਠਦ੠ਪà©à¨à©à¨² à¨à¨°à¨¨ ਲਠਨਵà©à¨¨à¨¤à¨® ਡà©à¨à¨¾ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">ਸà¨à©à¨² ਦਾà¨à¨²à¨¾ ਰà©à¨à¨¾à¨¨</h4>
<p>ਰਾਸ਼à¨à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤà©, 55.9% ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, 11.3% ਨਿੱà¨à© ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਠਤ੠31.9% ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à©à¨° ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨² ਹਨ। ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨° ਦ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ ਬਹà©à¨¤ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à©à©±à¨² ਸà¨à©à¨²à© ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਵਿੱà¨à©à¨, 51.4% ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨² ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¹ ਹਿੱਸਾ 24.3% ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨² ਦ੠ਦਾà¨à¨²à© ਵਿੱਠਲਿੰਠਪਾà©à¨¾ ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à¨¤à¨¨ à¨à©à¨à¨¾ ਹ੠&#8211; 34% ਲà©à¨à© ਠਤ੠29.5% ਲà©à¨à©à¨à¨à¥¤</p>
<div class="related-stories-inline print-hide">
<h2>
<p>								ਸੰਬੰਧਿਤ à¨à¨¹à¨¾à¨£à©à¨à¨</h2>
<ul class="inline-stories">
<li data-ga-label="InlineRelatedArticle1">
<p>ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਠà¨à© ਵ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਲਠà¨à¨¿à¨à¨ ਪਰਵਾਸ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ &#8211; ਠਤ੠ਤà¨à¨¨à¨¾à¨²à©à¨à© à¨à¨¸à¨¨à©à©° à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¤à¨® à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹà©</p>
<div class="picture"></div>
</li>
<li data-ga-label="InlineRelatedArticle2">
<p>à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਸ਼à©à¨°à© ਤà©à¨ ਹ੠ਠਸਮਾਨਤਾ ਨà©à©° ਵਧਾਵਾ ਦਿੰਦ੠ਹà©</p>
<div class="picture"><img src="" fifu-lazy="1" fifu-data-sizes="auto" fifu-data-srcset="https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=75&resize=75&ssl=1 75w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=100&resize=100&ssl=1 100w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=150&resize=150&ssl=1 150w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=240&resize=240&ssl=1 240w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=320&resize=320&ssl=1 320w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=500&resize=500&ssl=1 500w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=640&resize=640&ssl=1 640w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=800&resize=800&ssl=1 800w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=1024&resize=1024&ssl=1 1024w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=1280&resize=1280&ssl=1 1280w, https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1&w=1600&resize=1600&ssl=1 1600w" fifu-data-src="https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1" data-original="https://i2.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/dvg8ko/article70168573.ece/alternates/SQUARE_80/iStock-183281821.jpg?ssl=1" alt="" data-device-variant="SQUARE~SQUARE~SQUARE~SQUARE" class="media-object lazy adaptive placeholder lazy" width="100%" height="100%"></div>
</li>
<li data-ga-label="InlineRelatedArticle3">
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¿à©°à¨¡à¨°à¨à¨¾à¨°à¨à¨¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਲਾà¨à¨¤ ਠਨà©à¨ªà¨¾à¨¤à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਹà©</p>
<div class="picture"><img src="" fifu-lazy="1" fifu-data-sizes="auto" fifu-data-srcset="https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=75&resize=75&ssl=1 75w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=100&resize=100&ssl=1 100w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=150&resize=150&ssl=1 150w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=240&resize=240&ssl=1 240w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=320&resize=320&ssl=1 320w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=500&resize=500&ssl=1 500w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=640&resize=640&ssl=1 640w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=800&resize=800&ssl=1 800w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=1024&resize=1024&ssl=1 1024w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=1280&resize=1280&ssl=1 1280w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1&w=1600&resize=1600&ssl=1 1600w" fifu-data-src="https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1" data-original="https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/ldq62g/article70033695.ece/alternates/SQUARE_80/DSC3762.jpg?ssl=1" alt="" data-device-variant="SQUARE~SQUARE~SQUARE~SQUARE" class="media-object lazy adaptive placeholder lazy" width="100%" height="100%"></div>
</li>
<li data-ga-label="InlineRelatedArticle4">
<p>à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਪà©à©à¨¹à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ à¨à¨°à¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©? , ਸਮà¨à¨¾à¨à¨</p>
<div class="picture"><img src="" fifu-lazy="1" fifu-data-sizes="auto" fifu-data-srcset="https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=75&resize=75&ssl=1 75w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=100&resize=100&ssl=1 100w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=150&resize=150&ssl=1 150w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=240&resize=240&ssl=1 240w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=320&resize=320&ssl=1 320w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=500&resize=500&ssl=1 500w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=640&resize=640&ssl=1 640w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=800&resize=800&ssl=1 800w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=1024&resize=1024&ssl=1 1024w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=1280&resize=1280&ssl=1 1280w, https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1&w=1600&resize=1600&ssl=1 1600w" fifu-data-src="https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1" data-original="https://i0.wp.com/th-i.thgim.com/public/incoming/folr77/article70020463.ece/alternates/SQUARE_80/school__8.jpg?ssl=1" alt="" data-device-variant="SQUARE~SQUARE~SQUARE~SQUARE" class="media-object lazy adaptive placeholder lazy" width="100%" height="100%"></div>
</li>
</ul>
</div>
<p>ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱà¨, ਬੱà¨à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਵੱਧ ਦਾà¨à¨² ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ। ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨² ਦਾà¨à¨²à¨¾ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ28.1%, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ25.9%, ਮਿਡਲ ਠਤ੠ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ21%, ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ25.8% ਹà©à¥¤ à¨à¨¸à¨¦à© à¨à¨²à¨, ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨² ਹà©à¨ ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹà©à¨¤ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠&#8211; ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ62.9%, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ55.3%, ਮਿਡਲ ਵਿੱਠ49.8%, ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ44% ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ42.3%। à¨à¨¿à¨µà©à¨-à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਦਾ ਹà©, ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ à¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¦à©à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ &#8216;ਤ੠NSS ਸਰਵà©à¨à¨£ ਦ੠ਪਹਿਲ੠ਦà©à¨° (75ਵਾਠਦà©à¨°; à¨à©à¨²à¨¾à¨ 2017-à¨à©à¨¨ 2018) ਨਾਲ ਤà©à¨²à¨¨à¨¾ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©, ਤਾਠਠਸà©à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨² ਹà©à¨ ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਵੱਧਦ੠ਹਿੱਸà©à¨¦à¨¾à¨°à© ਦà©à¨à¨¦à© ਹਾà¨à¥¤ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ ਲà©à¨£ ਵਾਲ੠ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਹਿੱਸà©à¨¦à¨¾à¨°à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠20.9% ਤà©à¨ ਵਧ à¨à© 25.9%, ਮੱਧ ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠16.7% ਤà©à¨ 21% ਠਤ੠ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠17.3% ਤà©à¨ 21.1% ਹ੠à¨à¨ ਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ ਲà©à¨£ ਵਾਲ੠ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਦ੠ਹਿੱਸà©à¨¦à¨¾à¨°à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠50.5% ਤà©à¨ 55.3% ਠਤ੠ਮੱਧ ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠41.8% ਤà©à¨ ਵਧ à¨à© 49.8% ਹ੠à¨à¨ ਹà©à¥¤ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਵੱਧ ਰਹ੠ਦਾà¨à¨²à¨¿à¨à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦਾ à¨à¨°à¨à¨¾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ ਵਿਦਿਠਠà¨à¨°à¨à¨¿à¨à¨ ਨਾਲ ਨà©à©à¨¿à¨à¨ à¨à©à©à¨¿à¨ ਹà©à¨à¨ ਹà©à¥¤ ਸਰਵà©à¨à¨£ ਵਿੱਠਪà©à©±à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿ à¨à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©à¨ à¨à©à¨°à¨¸ ਫà©à¨¸ ਠਦਾ à¨à¨°à¨¨à© ਪਵà©à¨à©à¥¤ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, 25.3% ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਠਤ੠98.2% ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨ੠à¨à©à¨°à¨¸ ਫà©à¨¸à¨¾à¨ ਦਾ à¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ ਦਿੱਤ੠ਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, 34.7% ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਠਤ੠98% ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨ੠à¨à©à¨°à¨¸ ਫà©à¨¸à¨¾à¨ ਦਾ à¨à©à¨à¨¤à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਰਿਪà©à¨°à¨ ਦਿੱਤà©à¥¤</p>
<p>ਸਰਵà©à¨à¨£ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¤à© ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਸਾਲ ਦ੠ਫà©à¨¸ ਲà¨, ਪà©à¨à¨¡à© ਫà©à¨¸à¨¾à¨ â¹823 (ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à©) ਤà©à¨ â¹7,308 (ਸà©à¨¨à©à¨ ਰ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à©), à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਸ਼ਹਿਰ੠ਫà©à¨¸à¨¾à¨ â¹1,630 (ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à©) ਤà©à¨ â¹7,704 (ਸà©à¨¨à©à¨ ਰ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à©) ਤੱਠਹਨ। ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਪà©à¨à¨¡à© ਫà©à¨¸à¨¾à¨ â¹17,988 (ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à©) ਤà©à¨ ਸ਼à©à¨°à© ਹ੠à¨à© â¹33,567 (ਸà©à¨¨à©à¨ ਰ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à©) ਤੱਠà¨à¨¾à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਸ਼ਹਿਰ੠ਫà©à¨¸à¨¾à¨ â¹26,188 (ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à©) ਤà©à¨ â¹49,075 (ਸà©à¨¨à©à¨ ਰ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à©) ਤੱਠਹà©à©°à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ।</p>
<p>à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਠੰà¨à©à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਮਾਸਿਠਰà©à¨ª ਵਿੱਠਬਦਲਿਠà¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, ਤਾਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¿à©°à¨ ਦਾ ਵਿੱਤ੠ਬà©à¨ ਹà©à¨° ਵ੠ਸਪੱਸ਼ਠਹ੠à¨à¨¾à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨² ਸਿੱà¨à¨¿à¨ &#8216;ਤ੠ਮਹà©à¨¨à¨¾à¨µà¨¾à¨° à¨à¨°à¨à¨¾ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਲਠâ¹1,499 ਤà©à¨ ਲ੠à¨à© à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਲਠâ¹2,797 ਤੱਠਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, à¨à¨¹ ਠੰà¨à©à© â¹2,182 ਤà©à¨ â¹4,089 ਤੱਠà¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਵੱਧ à¨à¨ ਹਨ। à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨°à©à¨²à© à¨à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨ ਸਰਵà©à¨à¨£ (HCES) 2023-24 ਦ੠ਸਰਵà©à¨à¨£ ਤà©à¨ ਮਾਸਿਠਪà©à¨°à¨¤à© ਵਿਠà¨à¨¤à© à¨à¨°à¨ (MPCE) ਦ੠ਤà©à¨²à¨¨à¨¾ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©, ਤਾਠà¨à¨¹ ਸਪੱਸ਼ਠਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨² ਦ੠ਲਾà¨à¨¤ ਸਠਤà©à¨ à¨à¨°à©à¨¬ ਪਰਿਵਾਰਾਠਦ੠ਮਾਸਿਠà¨à¨®à¨¦à¨¨ ਦ੠ਲà¨à¨à¨ 5% ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਹà©, à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨¿ ਸà©à¨¨à©à¨ ਰ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਪੱਧਰ &#8216;ਤ੠MPCE ਦ੠ਤà©à¨à© ਦਰà¨à© ਦ੠à¨à¨°à¨¾à¨£à¨¿à¨à¨ ਦ੠à¨à¨®à¨¦à¨¨ ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਹà©à¥¤ à¨à¨¹ ਸਪੱਸ਼ਠਵਿਰà©à¨§à¨¾à¨à¨¾à¨¸ à¨à¨¸ ਵਿੱਤ੠ਤਣਾਠਨà©à©° ਰà©à¨à¨¾à¨à¨à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿à¨¸à¨¦à¨¾ ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਪਰਿਵਾਰਾਠਨà©à©° ਮਿà¨à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਸਾਹਮਣਾ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਪà©à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à¨à¨¨à¨¾ ਠਤ੠ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਲਾà¨à¨¤</h4>
<p>ਸਰਵà©à¨à¨£ ਵਿੱਠà¨à¨¸ ਬਾਰ੠à¨à¨¾à¨£à¨à¨¾à¨°à© à¨à¨à©±à¨ à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨ à¨à¨¿ à¨à© à¨à©à¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਮà©à¨à©à¨¦à¨¾ ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਸਾਲ ਦà©à¨°à¨¾à¨¨ ਨਿੱà¨à© à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ ਲ੠ਰਿਹਾ ਸ੠à¨à¨¾à¨ ਲ੠ਰਿਹਾ ਸà©à¥¤ à¨à¨¸ ਸਰਵà©à¨à¨£ ਵਿੱà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ ਬਾਰ੠à¨à¨¾à¨£à¨à¨¾à¨°à© ਵੱà¨à¨°à© ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨à©±à¨ à© à¨à©à¨¤à© à¨à¨ ਸ੠ਨਾ à¨à¨¿ ਸà¨à©à¨²à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨°à¨à© ਦ੠ਹਿੱਸ੠ਵà¨à©à¨à¥¤ ਸਰਵà©à¨à¨£ ਵਿੱਠਪਾà¨à¨ à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠ25.5% ਬੱà¨à© ਠਤ੠ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠ30.7% ਬੱà¨à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ ਲà©à¨à¨¦à© ਹਨ। ਪà©à¨à¨¡à© ਠਤ੠ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਠਸà©à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਹà©à¨ ਲ੠ਪੱਧਰ ਤà©à¨ à¨à©±à¨à© ਪੱਧਰ ਵੱਲ ਵਧਦ੠ਹਾà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਲà©à¨£ ਵਾਲ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦਾ ਠਨà©à¨ªà¨¾à¨¤ ਵਧਦਾ ਹà©à¥¤ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¹ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ10.7%, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ21.6%, ਮਿਡਲ ਵਿੱਠ29.1%, ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ36.7% ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ33.1% ਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, à¨à¨¹ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ13.6%, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਵਿੱਠ26.6%, ਮਿਡਲ ਵਿੱਠ31%, ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ40.2% ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਵਿੱਠ44.6% ਹà©à¥¤</p>
<p>ਮà©à¨à©à¨¦à¨¾ ਵਿੱਦਿਠਠਵਰà©à¨¹à© ਦà©à¨°à¨¾à¨¨ ਪà©à¨°à¨¤à© ਰਿਪà©à¨°à¨ à¨à©à¨¤à© ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨¸à¨¤ à¨à¨°à¨à¨¾ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨° ਦ੠ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨° ਵਿੱਠਵੱਧ ਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¹ 13,026 ਰà©à¨ªà¨ ਹ੠ਠਤ੠ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱਠà¨à¨¹ 7,066 ਰà©à¨ªà¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਠਸà©à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਹà©à¨ ਲ੠ਪੱਧਰ ਤà©à¨ à¨à©±à¨à© ਪੱਧਰ ਵੱਲ ਵਧਦ੠ਹਾà¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¿à©°à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨¸à¨¤ à¨à¨°à¨à¨¾ ਵਧਦਾ ਹà©à¥¤ ਪà©à¨à¨¡à© à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, à¨à¨¹ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਲਠâ¹3,980, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਲਠâ¹4,825, ਮਿਡਲ ਲਠâ¹6,043, ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਲਠâ¹8,616 ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਲਠâ¹13,803 ਹà©à¥¤ ਸ਼ਹਿਰ੠à¨à©à¨¤à¨°à¨¾à¨ ਵਿੱà¨, à¨à¨¹ ਪà©à¨°à©-ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਲਠâ¹5,815, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨®à¨°à© ਲਠâ¹7,947, ਮਿਡਲ ਲਠâ¹10,765, ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਲਠâ¹16,415 ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸà©à¨à©°à¨¡à¨°à© ਲਠâ¹22,394 ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à©à¨ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©±à¨ à¨à¨°à©à¨²à© à¨à¨®à¨¦à¨¨, ਬਿਹਤਰ ਪà©à©à¨¹à©-ਲਿà¨à© ਮਾਪ੠ਠਤ੠ਸ਼ਹਿਰ੠ਨਿਵਾਸ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਵੱਧ ਮੰਠਨਾਲ ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤à© ਨਾਲ à¨à©à©à© ਹà©à¨ ਹਨ। ਠਧਿà¨à¨¨à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨¹ ਵ੠ਦਿà¨à¨¾à¨à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਵਿਠà¨à¨¤à©à¨à¨¤ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਦਾ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦ੠ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ &#8216;ਤ੠ਸà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਠਤ੠ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µ ਪà©à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>ਨਤà©à¨à© ਵà¨à©à¨, à¨à¨¿à¨¹à©à© ਮਾਪ੠ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਨà©à©° à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦ੠ਹਨ ਠਤ੠ਵਿੱਤ੠ਸਰà©à¨¤ ਰੱà¨à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¹ à¨à¨ªà¨£à© ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਲਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱਠਨਿਵà©à¨¸à¨¼ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਸੰà¨à¨¾à¨µà¨¨à¨¾ ਰੱà¨à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸ ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨, ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ ਲà©à¨£ ਵਾਲ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਲà©à¨£ ਦ੠ਪà©à¨°à¨µà¨¿à¨°à¨¤à© à¨à¨¾à¨¸ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ ਹਾਲਾà¨à¨à¨¿ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à¨¤à¨¨ à¨à©±à¨à©à¨à¨ ਫà©à¨¸à¨¾à¨ ਲà¨à¨à¨ à¨à¨¾à¨à¨¦à©à¨à¨ ਹਨ, ਪਰ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਠਧਿà¨à¨ªà¨ à¨à©±à¨ ਤਨà¨à¨¾à¨¹ ਵਾਲ੠ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠ਠà¨à¨¸à¨° ਠਯà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¿à¨¸ à¨à¨¾à¨°à¨¨ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਠà¨à¨¾à¨¦à¨®à¨¿à¨ ਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ ਲਠਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨à¨¾à¨ &#8216;ਤ੠à¨à¨°à©à¨¸à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, à¨à©à¨ ਵਿਦਵਾਨ à¨à¨¹ ਦਲà©à¨² ਦਿੰਦ੠ਹਨ à¨à¨¿ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਵ੠ਪਰਿਵਾਰਾਠਵਿਠਸਥਿਤ੠ਦਾ ਪà©à¨°à¨¤à©à¨ ਬਣ à¨à¨ ਹà©à¥¤</p>
<h4 class="sub_head">à¨à¨¨à¨¤à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਫੰਡ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਨà©à©° ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à©</h4>
<p>NSS 80ਵà©à¨ ਦà©à¨° ਦ੠ਸਰਵà©à¨à¨£ ਦ੠ਨਤà©à¨à© à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਵਿੱਠਵਿਦਿਠਠਲਾà¨à¨¤ ਦ੠à¨à¨ à©à¨° ਹà¨à©à¨à¨¤ ਨà©à©° à¨à¨à¨¾à¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। ਮà©à¨«à¨¤ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਸੰਵਿਧਾਨਠà¨à¨¾à¨°à©°à¨à© ਦ੠ਬਾਵà¨à©à¨¦, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਦਾ à¨à©±à¨ ਵੱਡਾ ਠਨà©à¨ªà¨¾à¨¤ (24.3% ਪà©à¨à¨¡à© ਠਤ੠51.4% ਸ਼ਹਿਰà©) ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿à©±à¨¥à© à¨à¨¾à¨«à¨¼à© ਫà©à¨¸à¨¾à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à©°à¨¦à© ਹà©à¥¤ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਦ੠ਨਾਲ à¨à¨°à©à¨²à© ਵਿੱਤ à¨à©±à¨¤à© ਹà©à¨° ਬà©à¨ ਪ੠ਰਿਹਾ ਹà©, ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਪਰਿਵਾਰਾà¨, à¨à¨¾à¨¸ à¨à¨°à¨à© à¨à©±à¨ à¨à¨®à¨¦à¨¨à© ਵਾਲ੠ਪਿà¨à©à¨à© ਵਾਲ੠ਲà©à¨à¨¾à¨ ਲਠਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਠਯà©à¨ ਹ੠à¨à¨ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¹ ਰà©à¨à¨¾à¨¨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਿà¨à¨°à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਤੱਠਪਹà©à©°à¨ ਵਿੱਠਠਸਮਾਨਤਾ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹà©, ਸà¨à©à¨ ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦à© ਠਤ੠ਸਰਵਵਿà¨à¨ªà© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਦ੠ਸਿਧਾà¨à¨¤ ਨà©à©° ਵ੠à¨à¨¼à¨¤à¨°à© ਵਿੱਠਪਾ ਰਿਹਾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à¨¿ ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਦਾà¨à¨²à¨¾ à¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©, à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਪà¨à©à© ਪਰਿਵਾਰਾਠਦ੠ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à© ਵਿੱਠਧੱà¨à¨¿à¨ à¨à¨¾ ਰਿਹਾ ਹà©, ਠà¨à¨¸à¨° ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਵਿੱਤ੠ਦਬਾਠਦ੠à¨à©à¨®à¨¤ &#8216;ਤà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¸ ਤà©à¨ à¨à¨²à¨¾à¨µà¨¾, ਵਧ ਰਹ੠ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਵਰਤਾਰ੠ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਠਸਮਾਨਤਾਵਾਠਨà©à©° ਵਧਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਯà©à¨à¨¦à¨¾à¨¨ ਪਾà¨à¨à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਠਮà©à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° ਵਾà¨à¨à© ਪਰਿਵਾਰਾਠà¨à©±à¨¤à© à¨à©±à¨ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਫਾà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸ ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨, à¨à¨¨à¨¤à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠ਫੰਡ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਵਿੱਠਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¸ ਰà©à¨à¨¾à¨¨ ਨà©à©° ਰà©à¨ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©à¥¤</p>
<p>à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ à¨à©à¨£à©à¨¤à©à¨à¨ ਨਾਲ ਨà¨à¨¿à©±à¨ ਣ ਲਠਫà©à¨°à© ਸà©à¨§à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਦ੠ਲà©à© ਹà©à¥¤ ਸਰà¨à¨¾à¨°à© ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਪਹà©à©°à¨à¨¯à©à¨à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à¨¨à¨¾ à¨à¨¹ ਯà¨à©à¨¨à© ਬਣਾà¨à¨£ ਲਠਸਠਤà©à¨ ਮਹੱਤਵਪà©à¨°à¨¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਸਿੱà¨à¨¿à¨ à¨à©±à¨ ਠਧਿà¨à¨¾à¨° ਬਣ੠ਰਹà©, ਸਨਮਾਨ ਨਹà©à¨à¥¤ ਦ à¨à¨°à¨¨à¨² à¨à¨«à¨¼ ਡਿਵà©à¨²à¨ªà¨®à©à¨à¨ ਸà¨à©±à¨¡à©à¨à¨¼ ਵਿੱਠਪà©à¨°à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ ਠਰਥਸ਼ਾਸਤਰ੠ਠੰà¨à©à¨¸à¨¼ ਠà¨à¨°à¨µà¨¾à¨², ਪਾਰà©à¨² à¨à©à¨ªà¨¤à¨¾ ਠਤ੠ਦà©à¨¬à¨¾à¨¸à¨¿à¨¸ ਮੰਡਲ ਦà©à¨à¨°à¨¾ à¨à©±à¨ 2024 ਦਾ ਠਧਿà¨à¨¨, ਪਾà¨à¨ à¨à¨¿à¨ à¨à¨¿ ਪà©à¨°à¨¾à¨à¨µà©à¨ à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ ਸà¨à©à¨² à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਸà©à¨à¨à¨¾à¨ ਨਾਲ ਨà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨¤à¨®à¨ ਤà©à¨° &#8216;ਤ੠à¨à©à©à© ਹà©à¨ ਹà©à¥¤ à¨à¨¸à¨¦à¨¾ ਮਤਲਬ à¨à¨¹ ਹ੠à¨à¨¿ &#8216;ਬਿਹਤਰ&#8217; ਸà¨à©à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à¨¿à¨à¨¸à¨¼à¨¨ &#8216;ਤ੠à¨à©±à¨ ਨਿਰà¨à¨° à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ। à¨à¨¸ ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨, ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠à¨à©à¨£à¨µà©±à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਮà¨à¨¼à¨¬à©à¨¤ ​​à¨à¨°à¨¨ ਨਾਲ ਵੱà¨-ਵੱਠਸਮਾà¨à¨¿à¨-à¨à¨°à¨¥à¨¿à¨ ਪਿà¨à©à¨à© ਵਾਲ੠ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਵਧ ਰਹ੠ਪਾà©à© ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¾ à¨à¨°à¨¨ ਵਿੱਠਮਦਦ ਮਿਲà©à¨à©à¥¤ à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਯਤਨਾਠਰਾਹà©à¨ ਹ੠ਠਸà©à¨ à¨à¨¾à¨°à¨¤ ਦ੠ਸਾਰ੠ਬੱà¨à¨¿à¨à¨ ਲਠਸੱà¨à¨®à©à©±à¨ ਬਰਾਬਰ੠ਵਾਲ੠ਠਤ੠ਸਮਾਵà©à¨¸à¨¼à© ਸਿੱà¨à¨¿à¨ ਪà©à¨°à¨¾à¨ªà¨¤ à¨à¨°à¨¨ ਵੱਲ ਵਧ ਸà¨à¨¦à© ਹਾà¨à¥¤</p>
<p><b><i>ਵਾà¨à¨¸à¨ªà¨¤à© ਸ਼à©à¨à¨²à¨¾ ਸਰਦਾਰ ਪà¨à©à¨² à¨à©°à¨¸à¨à©à¨à¨¿à¨à¨ à¨à¨« à¨à¨à¨¨à¨¾à¨®à¨¿à¨ à¨à¨à¨¡ ਸà©à¨¸à¨¼à¨² ਰਿਸਰਠ(SPIESR), ਠਹਿਮਦਾਬਾਦ, à¨à©à¨à¨°à¨¾à¨¤ ਵਿੱਠਸਹਾà¨à¨ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਹਨ। ਸੰਤà©à¨¸à¨¼ à¨à©à¨®à¨¾à¨° ਦਾਸ਼ IRMA, &#8216;ਤà©à¨°à¨¿à¨à©à¨µà¨¨&#8217; ਸਹਿà¨à¨¾à¨°à© ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à©, à¨à©à¨à¨°à¨¾à¨¤ ਵਿੱਠਸਹਾà¨à¨ ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਹਨ।</i></b></p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="70385413" data-title="The stark reality of educational costs in India" data-url="https://www.thehindu.com/opinion/lead/the-stark-reality-of-educational-costs-in-india/article70385413.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/opinion/lead/the-stark-reality-of-educational-costs-in-india/article70385413.ece');" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> ਲਿੰਠà¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© </p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fopinion%2Flead%2Fthe-stark-reality-of-educational-costs-in-india%2Farticle70385413.ece&;t=The%20stark%20reality%20of%20educational%20costs%20in%20India')" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fopinion%2Flead%2Fthe-stark-reality-of-educational-costs-in-india%2Farticle70385413.ece&;text=The%20stark%20reality%20of%20educational%20costs%20in%20India')" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fopinion%2Flead%2Fthe-stark-reality-of-educational-costs-in-india%2Farticle70385413.ece&;text=The%20stark%20reality%20of%20educational%20costs%20in%20India')" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> à¨à©à¨²à©à¨à©à¨°à¨¾à¨® </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fopinion%2Flead%2Fthe-stark-reality-of-educational-costs-in-india%2Farticle70385413.ece&;title=The%20stark%20reality%20of%20educational%20costs%20in%20India')" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=The%20stark%20reality%20of%20educational%20costs%20in%20India%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fopinion%2Flead%2Fthe-stark-reality-of-educational-costs-in-india%2Farticle70385413.ece')" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fopinion%2Flead%2Fthe-stark-reality-of-educational-costs-in-india%2Farticle70385413.ece&;title=The%20stark%20reality%20of%20educational%20costs%20in%20India')" data-cf-modified-1047ecb201a77e2acafa187b-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="70385413" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿੱਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਦà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£à¨¾<br />
 </span></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad ", "Mweb_AT_Bottom01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_AT_Bottom01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_AT_Bottom01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਅਕ ਲਾਗਤ ਦਾ ਕੌੜਾ ਸੱਚ

