<h2 class="sub-title">ਠਸà©à¨ à¨à¨à¨ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਸਹਿ-ਠà¨à¨² ਨà©à©° à¨à¨¿à¨µà©à¨ à¨à©à¨à¨¦à© ਹਾà¨, ਪਰ ਬà©à©±à¨§à© ਦ੠à¨à¨ of à©°à¨à¨¾à¨ à¨à© ਪਹਿਲਾਠਹ੠ਮà©à¨à©à¨¦ ਹਨ?</h2>
<p></p>
<div id="content-body-70138564" class="articlebodycontent col-xl-9 col-lg-12 col-md-12 col-sm-12 col-12">
<div class="schemaDiv" id="schemaDiv" itemprop="articleBody">
<p><span class="drop-caps">ਸà©</span>à¨à©±à¨ ਪà©à¨¦à¨¾ ਯਾਦ ਰੱà¨à©? à¨à© à¨à©°à¨à¨² ਦ੠à¨à©±à¨² à¨à¨° ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©? ਪà©à¨°à¨¯à©à¨à¨¾à¨ ਨ੠à¨à¨¹ ਦਰਸਾà¨à¨ ਹ੠à¨à¨¿ ਮà¨à¨° ਪà©à¨¦à© ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à©°à¨¸à¨ ਨà©à©° ਰà©à¨¸à¨¼à¨¨à© ਨਾਲ à¨à©à©à¨¨à¨¾ ਸਿੱà¨à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠à¨à¨¸ ਠਨà©à¨¸à¨¾à¨° ਵਧਦ੠ਹਨ. à¨à© ਠà¨à¨² ਦਾ ਠਰਥ ਹ੠à¨à¨¿à¨¸à© ਸੰਪà©à¨ ਲਠਸਮà¨à¨£à¨¾ ਠਤ੠ਵਿਵਸਥ à¨à¨°à¨¨à¨¾ ਤਾਠਵà©, à¨à¨¥à©à¨ ਤਠà¨à¨¿ ਸਧਾਰਣ à¨à¨¼à¨¿à©°à¨¦à¨à© ਦ੠ਯà©à¨ ਵ੠ਹà©à©°à¨¦à© ਹਨ. à¨à©à¨«à©à¨ à¨à¨¾à¨£à¨à¨¾à¨°à© à¨à©à¨ ਲà©à¨à¨¾à¨ ਤੱਠਸà©à¨®à¨¿à¨¤ ਨਹà©à¨ ਹà©. à¨à¨¸ ਦ੠ਸ਼ਾà¨à¨¤ ਤਰà©à¨à© ਨਾਲ, ਮà¨à¨° ਪà©à¨¦à¨¾ ਠਨà©à¨®à¨¾à¨¨à¨¤ ਬà©à©±à¨§à© ਨà©à©° ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹà©.</p>
<p>à¨à©à¨µ-ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à©à¨à¨ ਨ੠ਫੰà¨à¨² ਨà©à¨à¨µà¨°à¨à¨¸ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਸੰà¨à©à¨¤à¨¾à¨ ਨà©à©° ਬਿਨਾਠà¨à¨¿à¨¸à© ਨਿਸ਼ਾਨ੠ਦ੠ਤਾਰਾਠਠਤ੠ਰà©à©±à¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਬਿਨਾਠਸà©à©°à¨¨ ਨà©à©° ਸà©à¨²à¨à¨¾ ਰਹ੠ਵà©à¨à¨¿à¨. à¨à¨¹à¨¨à¨¾à¨ ਵਿੱà¨à©à¨ à¨à¨¿à¨¸à© ਵ੠ਸਿਸà¨à¨® ਦਾ ਦਿਮਾਠਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾, ਫਿਰ ਵ੠à¨à¨¹ ਬà©à¨§ ਦ੠ਸੰà¨à©à¨¤ ਦਿà¨à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹਨ. à¨à©à¨ ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨à© à¨à¨¸ ਨà©à©° ਬà©à©±à¨§à© ਨà©à©° ਬà©à¨²à¨¾à¨à¨£ ਦਾ ਵਿਰà©à¨§ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, à¨à¨¦à¨à¨¿ ਦà©à¨¸à¨°à© ਮੰਨਦ੠ਹਨ à¨à¨¿ ਸ਼ਬਦ ਨà©à©° ਵਧਾà¨à¨£ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹà©. à¨à¨¿à¨¸à© ਵ੠ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨, à¨à¨¹ ਬਹਿਸ ਠੱà¨à© ਵਧਦ੠ਹ੠ਸਾਡ੠ਠà¨à¨²à¨®à©à¨ ਤ ਬਾਰ੠ਸਾਡ੠ਸਮਠਹ੠ਠਤ੠à¨à¨¹ à¨à¨¿à©±à¨¥à© ਰਹਿੰਦਾ ਹà©.
</p>
<h4 class="sub_head">ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਤà©à¨ ਪਰà©</h4>
<p>à¨à¨¹ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ à¨à©à¨«à©à¨ ਦਿਮਾਠà¨à¨¾à¨ ਮਨà©à©±à¨à¨¾à¨ ਤੱਠਸà©à¨®à¨¿à¨¤ ਨਹà©à¨ ਹà©. ਠਸà©à¨ ਸਿਰਫ ਸਮੱਸਿਠਨà©à©° ਹੱਲ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲà©à¨à¨ à¨à¨¿à¨¸à¨®à¨¾à¨ ਨਹà©à¨ ਹਾà¨. ਮਨà©à©±à¨ ਬਣਨਾ à¨à¨ ਪà©à¨°à¨¤à©à¨¯à©à¨à© ਲਾਠਹà©. ਬà©à¨§à¨¿à¨ ਵਿà¨à¨¿à¨à¨¨ ਦਰਸਾà¨à¨à¨¦à¨¾ ਹ੠à¨à¨¿ ਸਪਾà¨à¨¸ à¨à©à¨², ਲਾਸ਼ਾà¨, ਪà©à¨°à¨¸à©°à¨à¨¾à¨, ਠਤ੠ਸਬੰਧਾਠਨà©à©° ਸਿੱà¨à¨£à¨¾. à¨à©à¨«à©à¨ ਦਿਮਾਠਲਠਸà©à¨®à¨¿à¨¤ ਨਹà©à¨ ਹà©. ਸਾਨà©à©° ਬà©à©±à¨§à© ਬਾਰ੠ਮਨà©à©±à¨à© ਨà¨à¨¼à¨°à©à¨ ਦ੠à¨à¨¼à¨°à©à¨°à¨¤ ਹ੠à¨à© ਵੰਡਿà¨, ਵਾਤਾਵਰਣਠਠਤ੠ਸਾà¨à¨à¨¾ à¨à©à¨¤à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹà©. ਫਿਰ ਵ੠à¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਠà¨à© ਵ੠ਸਿà¨à¨¿à¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° ਰà©à¨à¨², ਸਪà©à¨¡ ਠਤ੠à¨à¨à¨à¨ªà©à©±à¨ ਲਠਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à©à¨¤à© ਵੱà¨à¨°à© ਪà©à¨°à©à¨¸à©à¨¸à¨°à¨¾à¨ ਵà¨à©à¨ ਪà©à¨¸à¨¼ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ. ਬà©à©±à¨§à© ਦਾ à¨à¨¹ ਨਮà©à¨¨à¨¾ à¨à©à©°à¨®à¨°à¨¾à¨¹à¨à©à©°à¨¨ ਹà©, à¨à¨¸ à¨à©±à¨ à¨à©à¨°à©à¨¡ à¨à©±à¨ à¨à©à¨°à©à¨¡ à¨à©±à¨ ਠà¨à¨² ਦ੠ਬਰਾਬਰ ਹਨ.</p>
<p>1980 ਦ੠ਦਹਾà¨à© ਵਿà¨, à¨à¨¾à¨°à¨¡à¨¨à¨° ਨ੠à¨à¨¾à¨¸à¨¼à¨¾à¨, ਸਰà©à¨°à¨, à¨à©°à¨à¨°à¨ªà¨°à¨¸à©à¨¨à¨², ਠਤ੠ਹà©à¨° ਬà©à©±à¨§à© ਸ਼ਾਮਲ à¨à¨°à¨¨ ਲਠਲà©à¨à¨¸à¨¾à¨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ à¨à©à¨¤à¨¾. à¨à¨²à©à¨à¨ à¨à¨¹à¨¿à©°à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¿ ਯà©à¨à¨¨à¨¾ ਨ੠ਪà©à¨°à¨¤à¨¿à¨à¨¾ ਨà©à©° ਬà©à©±à¨§à© ਨਾਲ à¨à¨²à¨à¨¾ ਲਿਠਠਤ੠à¨à©±à¨ ਠà©à¨¸ ਮਨà©à¨µà¨¿à¨à¨¿à¨à¨¨à¨ ਠਧਾਰ ਦ੠à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨¤à©. ਪਰ ਬਹਿਸ ਸਾਨà©à©° ਯਾਦ ਦਿਵਾà¨à¨à¨¦à© ਹ੠à¨à¨¿ à¨à¨ à¨à¨¿ Q, à¨à¨à¨¿ Q, à¨à¨¾à¨ à¨à© à¨à¨¾à¨°à¨¡à¨¨à¨° ਨ੠à¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à¨¿ ਸਿਰਫ à¨à©à¨ ਹੱਦ ਤਠਠੰਸ਼ਠਤà©à¨° ਤ੠ਹà¨à©à¨à¨¤ ਦ੠ਨà¨à¨¸à¨¼à© ਹਨ.
</p>
<p>à¨à¨¦à©à¨ ਠਠਸਾਰ੠ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨ ਵਿਠà¨à©à¨¸à¨ªà©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©, ਸਾਨà©à©° à¨à¨¸ ਲਠਬਹà©à¨¤ à¨à¨¼à¨¿à¨à¨¦à¨¾ ਲਾà¨à¨à¨¾à¨°à© à¨à¨¿à¨à¨¨ ਨà©à©° ਰà©à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©. ਸਿੱà¨à¨£ ਵਾਲ੠à¨à© ਠਨਿਸ਼à¨à¨¿à¨¤à¨¤à¨¾ ਨà©à©° à¨à¨²à© ਲà¨à¨¾à¨à¨à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¾à¨ ਸà©à¨à¨® ਸੰà¨à©à¨¤à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à©à©à¨¦à© ਹਨ à¨à¨¾à¨ ਨਹà©à¨ ਹ੠ਸà¨à¨¦à©. à¨à¨¸à¨¦à© ਠà¨à¨² ਠਸਲ ਹ੠ਪਰ ਰਵਾà¨à¨¤à© ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ ਦà©à¨à¨°à¨¾ ਠਣà¨à¨¾à¨£ ਹà©. à¨à© ਠà¨à¨² à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨°à¨¤à¨¾ ਨà©à©° ਠਨà©à¨à©à¨² ਬਣਾ ਰਹ੠ਹà©, ਤਾਠà¨à¨²à¨¾à¨¸à¨°à©à¨® ਦਾ ਠà¨à¨¿à¨à¨¸ à¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ ਵੱà¨à¨°à¨¾ ਹà©à¨µà©à¨à¨¾?
</p>
<p>à¨à©à¨«à¨¿à¨¸à¨¼ à¨à© ਸਾਡ੠à¨à©à¨² ਨਹà©à¨ ਹ੠ਪਰ à¨à©à¨ ਠà¨à¨¿à¨¹à¨¾ à¨à© à¨à©à¨µà¨¾à¨£à©à¨à¨, ਵਾਤਾਵਰਣ ਠਤ੠ਪਰਸਪਰ ਪà©à¨°à¨à¨¾à¨µà¨¾à¨ ਵਿà¨à¨à¨¾à¨° ਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à¨¹ ਰਿਸ਼ਤà©à¨¦à¨¾à¨°à© ਹà©. ਤਾਠਵਿਦਿਠਠਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਬਣਦਾ ਹà©: à¨à¨¹ ਲਫਤਾਰ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲਾ à¨à¨¿à©°à¨¨à¨¾ à¨à© ਹà©à¨¸à¨¼à¨¿à¨à¨° ਹਨ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨ ਦà©à¨¨à©à¨à¨ ਤ੠à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਨà©à¨µà©à¨à©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©?
</p>
<h4 class="sub_head">ਦਿਮਾਠਨà©à©° ਠਨਪà©à©±à¨ à¨à¨°à¨¨à¨¾</h4>
<p>à¨à© ਠà¨à¨² ਠਨà©à¨à©à¨²à¨¤à¨¾ ਹà©, ਤਾਠਠਸà©à¨ ਸਿà¨à¨²à¨¾à¨à¨°à¨¾à¨ ਨà©à©° à¨à¨¨à¨¾à¨® ਦ੠ਸà¨à¨¦à© ਹ੠à¨à© ਤਤà¨à¨¾à¨² à¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¾à¨ ਪà©à¨°à¨¦à¨¾à¨¨ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲਿà¨à¨ ਨਾਲà©à¨ ਬਿਹਤਰ ਪà©à¨°à¨¸à¨¼à¨¨ ਪà©à©±à¨à¨¦à© ਹਨ. ਠਸà©à¨ à¨à¨ªà¨£à© ਸਿੱà¨à¨£ ਵਾਲ੠ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਠਠਸਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੠ਪà©à¨à©à¨¦à¨à© ਦ੠à¨à¨à¨¼à¨¾à¨à¨¼à¨¤ ਦਿੰਦ੠ਹਾਠਠਤ੠ਸਪਸ਼ਠà¨à¨µà¨¾à¨¬à¨¾à¨ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਤà©à¨ ਦà©à¨° à¨à¨²à© à¨à¨¾à¨à¨¦à© ਹਾà¨. ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© ਠਸਪਸ਼ਠà¨à¨¾à¨£à¨à¨¾à¨°à©, ਠੰਸ਼ਠਡà©à¨à¨¾, ਠਤ੠ਸੰà¨à¨¾à¨° ਦà©à¨à¨ ਸਥਿਤà©à¨à¨ ਨà©à©° ਸੰà¨à¨¾à¨²à¨£à¨¾ ਸਿੱà¨à¨£à¨à©. à¨à©à¨à¨¾ &#8216;ਸਹà©&#8217; ਹੱਲ &#8216;ਤ੠ਨਹà©à¨ ਪਹà©à©°à¨à©à¨à¨¾, ਪਰ ਨਤà©à¨à¨¿à¨à¨ ਠਤ੠à¨à©à¨¸à¨ ਵਿà¨à¨¾à¨°à¨¾à¨ ਦ੠ਵਿà¨à¨à¨¿à¨ à¨à¨°à¨¨ ਲà¨. ਮà©à¨²à¨¾à¨à¨à¨£ à¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¿ ਠਸà©à¨ à¨à©à¨°à©à¨à¨¿à©°à¨à¨°à¨à¨¼ ਨà©à©° ਨਵà©à¨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨà©à©° à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਠਡà¨à©à¨à¨¦à©à¨ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹà©. &#8216;ਤà©à¨¹à¨¾à¨¨à©à©° à¨à© ਮਿਲਿà¨?&#8217; ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨, ਠਸà©à¨ ਪà©à©±à¨à¨¾à¨à¨à©, &#8216;ਤà©à¨¸à©à¨ à¨à© ਬਦਲਦ੠ਹà©?&#8217; à¨à¨¾à¨ &#8216;ਤà©à¨¹à¨¾à¨¡à© ਸà©à¨ ਵਿਠà¨à© ਬਦਲਿਠਠਤ੠à¨à¨¿à¨à¨?&#8217;
</p>
<p>à¨à©à©°à¨à¨²à¨¦à¨¾à¨° ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਵਿੱà¨, à¨à©±à¨ à¨à¨²à¨¤à© ਨà©à¨à©à¨«à¨¿à¨à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਹ੠ਠਤ੠à¨à©±à¨ ਸੰà¨à©à¨¤ ਹà©. ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à¨²à¨¤à©à¨à¨ ਨà©à©° ਯਾਦ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ ਠਤ੠à¨à© à¨à©°à¨® ਨਹà©à¨ à¨à¨° ਰਹ੠ਹਨ ਦ੠ਪà¨à¨¾à¨£ à¨à¨° ਸà¨à¨¦à© ਹਨ. ਲਰਨ à¨à¨°à¨¨ ਵਾਲ੠ਸਮà©à¨ ਦ੠ਨਾਲ ਸਮੱਸਿà¨à¨µà¨¾à¨ ਨਾਲ ਨà¨à¨¿à©±à¨ ਣ ਲਠਸਿੱà¨à¨£ ਤà©à¨ ਲ੠à¨à© à¨à©à¨²à©à¨¬à©à¨°à©à¨¸à¨¼à¨¨ ਤੱਠਦà©à¨à¨ à¨à¨¾à¨²à¨¾à¨ ਸਿੱà¨à¨£à¨¾. à¨à¨¿à¨à¨¨ ਦ੠ਪà©à¨°à¨µà¨¾à¨¹ ਨà©à©° ਨਿਯੰਤਰਿਤ à¨à¨°à¨¨ ਦ੠ਬà¨à¨¾à¨, ਠਧਿà¨à¨ªà¨ ਸਿੱà¨à¨£ ਲਠਪà©à¨°à¨¸à©°à¨à¨¾à¨ ਦ੠ਪà©à¨à©à¨² à¨à¨°à¨¨à¨à©, ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨²à¨à¨£ ਠਤ੠ਬà©à¨ ਰਾਮ੠ਲਠਸਹਿਣਸ਼à©à¨²à¨¤à¨¾ ਵਧਾà¨à¨£ ਵਿੱਠਸਹਾà¨à¨¤à¨¾ à¨à¨°à¨¨à¨à©. à¨à¨¹ à¨à©±à¨ à¨à¨®à¨à¨¼à©à¨° ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਠਠਸਲ ਸਮਠਦ੠ਦ੠ਸਾਥ੠ਹਨ ਠਸà©à¨ à¨à¨¸ ਲਠਤਿà¨à¨°à© ਨਹà©à¨ à¨à¨° ਰਹà©. ਤà©à¨¸à©à¨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪà©à©±à¨à©à¨à© à¨à¨¿ ਵਿਦਿà¨à¨°à¨¥à© à¨à© à¨à¨¾à¨£à¨¦à¨¾ ਹà©, ਪਰ ਦà©à¨à¨¿à¨à¨ ਨਾਲ à¨à©à©à¨¿à¨ à¨à¨¿à¨¸ ਤਰà©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠ਸਿਸà¨à¨® ਨà©à©° ਯà©à¨ à¨à¨°à¨¦à¨¾ ਹà©. à¨à¨¹ à¨à¨ à¨à¨¿à¨¸à¨® ਦਾ ਸਹਿਯà©à¨à© ਬà©à©±à¨§à© ਨà©à©° à¨à¨¤à¨¸à¨¼à¨¾à¨¹à¨¤ à¨à¨°à©à¨à¨¾.
</p>
<p>à¨à© ਬà©à¨à¨à¨°à©à¨ ਠਤ੠ਰà©à©±à¨ ਬà©à©±à¨§à©à¨®à¨¾à¨¨ ਵਿਵਹਾਰ ਨà©à©° ਪà©à¨°à¨¦à¨°à¨¸à¨¼à¨¿à¨¤ à¨à¨°à¨¦à© ਹਨ, ਤਾਠਬà©à©±à¨§à© ਦਾ ਮ੠basic ਲਾ ਹà©. ਸਿੱà¨à¨£ ਨà©à©° ਬà©à¨¨à¨¿à¨à¨¦ ਤà©à¨ ਪਰ੠à¨à©à¨ ਲਿà¨à¨à¨£à¨¾ ਪà©à¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਸਾਨà©à©° ਪà©à©±à¨à¨£à¨¾ à¨à¨¾à¨¹à©à¨¦à¨¾ ਹà©: ਠਸà©à¨ à¨à¨à¨ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਸਹਿ-ਬà©à©±à¨§à© à¨à¨¿à¨µà©à¨ ਪà©à¨¦à¨¾ à¨à¨°à¨¦à© ਹਾà¨, ਪਰ ਠà¨à¨² ਦ੠ਬਹà©à¨¤ ਸਾਰ੠ਰà©à¨ª à¨à© ਪਹਿਲਾਠਹ੠ਮà©à¨à©à¨¦ ਹਨ? à¨à¨¹ ਵਿਸਤਾਰ ਹ੠à¨à¨¾à¨µà©à¨à¨¾ à¨à¨¿ à¨à© ਸਿੱà¨à¨£ ਦ੠ਸਫਲਤਾ ਵà¨à©à¨ à¨à¨¿à¨£à¨¿à¨ à¨à¨¾à¨µà©à¨à¨¾. à¨à¨¹ ਮੰਠà¨à¨° ਰਿਹਾ ਹà©, ਠਤ੠ਸਿà¨à¨¿à¨à¨°à¨¥à©à¨à¨ ਨà©à©° à¨à¨¨à©à¨¹à¨¾à¨ ਦ੠ਸਾਰ੠ਪà©à¨°à¨£à¨¾à¨²à©à¨à¨ ਨਾਲ à¨à¨à©à¨¹à¨¾ ਬਾਰ੠ਸà©à¨à¨£ ਲਠਠਦਾਰਨਾਵਾਠਨà©à©° à¨à©±à¨ ਮਾਪਣ ਯà©à¨, ਸਿੱà¨à¨£ ਦà©à¨à¨ ਰà©à¨à©à¨µà¨¿à¨à¨ ਨà©à©° à¨à©±à¨ ਮਾਪਣਯà©à¨, ਮà©à¨¸à¨¼à¨à¨²à¨¾à¨ ਦ੠ਸਮਰਥਨ ਯà©à¨, ਬਹà©à¨¤ ਮਾਨਠà¨à¨°à¨¨ ਲਠà¨à¨¼à¨°à©à¨°à© ਹਨ.
</p>
<p>ਪਰ à¨à¨¹ à¨à¨ ਵਿਠà¨à¨¤à© ਨà©à©° ਠਸਾਧਾਰਣ ਬਣਾ ਸà¨à¨¦à¨¾ ਹà©. ਠਸà©à¨ à¨à¨ ਠà¨à¨¨à¨¬à© ਰà©à¨£à¨¾ ਵà©à¨ ਸà¨à¨¦à© ਹਾà¨, à¨à¨ªà¨£à© à¨à¨¾à¨¤à© ਨà©à©° à¨à©±à¨¸à¨£à¨¾ ਠਤ੠ਠੰਦਰ à¨à¨¦à¨® ਪਾ ਸà¨à¨¦à© ਹਾà¨, à¨à¨¦à©à¨ ਵ੠à¨à¨¦à©à¨ à¨à©à¨ ਨਹà©à¨ ਦà©à¨ ਰਿਹਾ à¨à¨¾à¨ à¨à©à¨ ਵ੠ਪà©à¨°à¨¾ ਨਹà©à¨ ਹà©à©°à¨¦à¨¾. à¨à© ਸਾਡ੠à¨à©à¨¦à¨°à¨¤à© ਠà¨à¨² à¨à©°à¨¨à© ਡà©à©°à¨à© ਹà©, ਤਾਠà¨à¨à¨ ਦ੠à¨à¨®à¨° ਦ੠à¨à¨®à¨° ਵਿਠਮਨà©à©±à¨ ਬਣਨਾ à¨à¨ ਮà©à¨à¨¾à¨¬à¨²à© ਵਾਲਾ ਲਾਠਹà©à©°à¨¦à¨¾ ਹà©.
</p>
<p><i>ਵਿà¨à¨¾à¨° ਨਿੱà¨à© ਹਨ</i></p>
<p>ਸਾਲਿਲ ਰਹਿਦà©à¨¨ ਯà©à¨¨à©à¨µà¨°à¨¸à¨¿à¨à© ਦ੠à¨à©à¨°à¨¾à¨à¨ à¨à¨®à¨¿à¨¸à¨¼à¨¨ ਵਿੱਠਡਿਪà¨à© ਸà¨à©±à¨¤à¨° ਹਨ. ਪà©à¨°à©à¨«à©à¨¸à¨° ਦà©à¨ªà¨ à¨à©à¨¹à¨¨ ਮà©à¨¥à¨¿à¨¯à© à¨à¨à¨à¨à¨à©-ਹà©à¨¦à¨°à¨¾à¨¬à¨¾à¨¦ ਵਿà¨à© ਡਿà¨à¨¼à¨¾à¨à¨¨ ਵਿà¨à¨¾à¨ ਦਾ ਠਹà©à¨¦à¨¾ ਮà©à©±à¨ ਮà©à¨à© ਹà©.</p>
</div>
<div class="articleblock-container" id="arthardpv"></div>
<div class="update-publish-time article-published-time-end"></div>
<div class="comments-shares share-page flex print-hide" data-artid="70138564" data-title="How intelligent are we about our natural intelligence?" data-url="https://www.thehindu.com/education/how-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence/article70138564.ece">
<div class="left">
<div class="share">
<ul class="share-list bottom" style="display: none;">
<li class="copy-link" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; copytext('https://www.thehindu.com/education/how-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence/article70138564.ece');" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> à¨à¨¾à¨ªà© à¨à¨°à© ਲਿੰਠ</p>
</li>
<li class="email">
<p> à¨à¨®à©à¨² </p>
</li>
<li class="facebook" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence%2Farticle70138564.ece&;t=How%20intelligent%20are%20we%20about%20our%20natural%20intelligence%3F')" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> ਫà©à¨¸à¨¬à©à©±à¨ </p>
</li>
<li class="twitter" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence%2Farticle70138564.ece&;text=How%20intelligent%20are%20we%20about%20our%20natural%20intelligence%3F')" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> à¨à¨µà¨¿à©±à¨à¨° </p>
</li>
<li class="telegram" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://t.me/share/url?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence%2Farticle70138564.ece&;text=How%20intelligent%20are%20we%20about%20our%20natural%20intelligence%3F')" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> ਤਾਰ </p>
</li>
<li class="in" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence%2Farticle70138564.ece&;title=How%20intelligent%20are%20we%20about%20our%20natural%20intelligence%3F')" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> ਲਿੰà¨à¨¡à¨à¨¨ </p>
</li>
<li class="whatsapp" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://api.whatsapp.com//send?text=How%20intelligent%20are%20we%20about%20our%20natural%20intelligence%3F%20-%20https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence%2Farticle70138564.ece')" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> ਵà¨à¨¸à¨à¨ª</p>
</li>
<li class="reddit" onclick="if (!window.__cfRLUnblockHandlers) return false; openShareLink('https://reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Feducation%2Fhow-intelligent-are-we-about-our-natural-intelligence%2Farticle70138564.ece&;title=How%20intelligent%20are%20we%20about%20our%20natural%20intelligence%3F')" data-cf-modified-06ae972d344b21ba85ba1354-="">
<p> reddit </p>
</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="right">
<div class="read-later"><button class="btn read-later-btn" data-articleid="70138564" style="display:none" data-ga-labelclick="ReadLater"><span>ਬਾਠਦ ਵਿਠਪà©à©à¨¹à©</span></button></p>
<div class="delete-tool-tip" style="display: none;">
<p> ਸਾਰ੠ਵà©à¨à©<br />
 <span class="delete bookmarkdelete"><br />
 ਹà¨à¨¾à¨à¨£<br />
 </span></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="spliter pt-0 mb-0 print-hide"></div>
<div class="article-ad two-side text-ad print-hide">
<div class="ad-text" id="artproduct2" style="display: none;"></div>
</div>
<p><script data-cfasync="false">var totalPcount = document.querySelectorAll(".articlebodycontent>.schemaDiv>p")
if(totalPcount.length > 1)
 insertElementEnd(totalPcount[1],createElementScript("div","","artmeterpv"))
else
 insertElementbegin(document.querySelector(".articlebodycontent .schemaDiv"),createElementScript("div","","artmeterpv"))
</script></p>
<div class="d-none d-lg-block d-xl-block"><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid01", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("large")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/Hindu_Desktop_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid02", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid02', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid03", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid03', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid04", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid04', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("large") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Desktop_AT_Mid05", minHeight: '90px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("large")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_Desktop_AT_Mid05', [728, 90], 'Desktop_AT_Mid05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("large") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Desktop_AT_Mid05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Desktop_AT_Mid05, publisher: The Hindu --></div>
<div class="d-block d-sm-none "><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle01", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[1 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle01'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle01, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (isDeviceEnabled("small")) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "Mweb_Inarticle_1x1", minHeight: '250px'));
 insertElementEnd(totalPcount[3 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">userIdentify.then(function() 
 if(isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser()) googletag.cmd.push(function() googletag.display('Mweb_Inarticle_1x1'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_Mweb_Inarticle_1x1, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle02", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[6 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle02', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle02').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(6) && totalPcount.length >= (5 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle02'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle02, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle03", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[9 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle03', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle03').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(9) && totalPcount.length >= (8 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle03'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle03, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle04", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[12 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle04', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle04').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(12) && totalPcount.length >= (11 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle04'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle04, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">
 totalPcount = totalPcount || [];if (totalPcount.length > 0 && isDeviceEnabled("small") && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) var container = document.createElement("div");
 container.className = "article-ad";container.appendChild(createElementScript("div", "dfp-ad articleinlinead", "MWeb_AT_Middle05", minHeight: '280px'));
 insertElementEnd(totalPcount[15 - 1], container)
 </script><!-- Begin DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --><script data-cfasync="false">if (totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) if (isDeviceEnabled("small")) googletag.cmd.push(function() 
 googletag.defineSlot('/22390678/TH_MWeb_AT_Middle05', [[300,250],[336,280],[200,200],[250,250]], 'MWeb_AT_Middle05').addService(googletag.pubads());
 );
 userIdentify.then(function() 
 if (isDeviceEnabled("small") && isNonSubcribedUser() && totalPcount.length > 0 && Number.isInteger(15) && totalPcount.length >= (14 + 3)) googletag.cmd.push(function() googletag.display('MWeb_AT_Middle05'););
 );</script><!-- End DFP : /22390678/TH_MWeb_AT_Middle05, publisher: The Hindu --></div>
</div>
<p><script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script></p>

ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿੰਨੇ ਵਿਕਸਤ ਹਾਂ?

